අපලයක් වේ නම් කළ යුතු පිළිවෙත් රැසකි. අසුබ වූ ග්රහයා වෙනුවෙන් කරන්නා වූ පිළිවෙතින් අපලය දුරුවෙයි. බුදුදහම අනුව නොසන්සුන් වූ මනස සුවපත් කිරීමට ධර්මයේ හැසිරිය යුතුය. ධර්මයෙහි හැසිරීම යනු කුසල් වැඩීමයි. කුසල් වැඩීමට පින් රැස් කිරීමට පින්කම් කළ යුතු වෙයි. දුගීමගී යාචකයන්ට දන්දීම, උවටැන් කිරීම, සිල්වතුන්, භික්ෂුන්වහන්සේට දන්දීම, දහම් කරුණු අවබෝධයට සිත මෙහෙයවීම යනාදිය කුසලට යොමුවීමකි. ආරාම, විහාරාරාම, ආරෝග්යශාලා ඉදිකිරීම, අසරණයන්ට නිවාස පරිත්යාග කිරීම ආදියට තමන් විසින් උපයාගත් ධනයෙන් කොටසක් පරිත්යාග කළ හැකි නම් මහත් වූ කුසලයකි. දෙවියන් වෙනුවෙන් පුදපූජා තැබීමද අපල සමනයට හේතුවෙයි. සතුන් නිදහස් කිරීම, අභයදානය ආදියෙන් අපල දුරුකරගත හැකිය.
ග්රහ අපල සඳහා බෝධි පූජා තැබීමද අතීතයේ සිට පැවැත එන පිළිවෙතකි. බණ භාවනා සහ පුද පූජා පිළිවෙත් මගින් බෝධි මූලයේදී නිසි සහනය ලබාගත හැකිය. අපලයට කළ යුතු දානමාන, පුද පූජා, පිළිවෙත් අතිමහත්ය. බුද්ධිමත්ව අපලය හඳුනා, නිසි පිළිවෙත් සපිරීමෙන් සහනය උදාවෙයි. අපල දුරුවෙයි. එයම බැතිමතාගේ යහපත්වූ ප්රාර්ථනා ඉටුවීමට හේතුවක් වෙයි.
වර්තමානයේ සියලු සුබ දේවල් අසුබයක් බවට පරිවර්තනය කරගෙන ඇත්තේ මිනිසාමය. අසුබ කාලයේ කළ යුතු සහ හැසිරිය යුතු ආකාරය නොදත් මිනිසා අඳුරටම යොමුවෙයි. අපල නිසා සිදුවන ධන හානියද, අසනීපයද, වෙනත් අතුරු ආන්ත්රාද, ඥාතීන්, හිතවතුන් අසල්වැසියන්ගෙන් සිදුවන හිරිහැර හඳුනාගැනීමට තරම් මිනිසා බුද්ධිමත්වී ඇත.
විකල් වූ මනසට අනෙකාගේ යහපත, දියුණුව දැකීමට රිසි නොවෙයි. තමන්ගේ කායික මානසික පිරිහීම මත අනෙකාගේ සුවපහසුව දැකීම මානසික පීඩාවක් කරගන්නා පුහුදුන් මිනිසා අනෙකාගේ අගතියට මඟ සලසයි.
‘අසවලුන් විසින් මගේ දියුණුවට බාධා ඇතිකර ඇත. අනවින, හදිහූනියම් කර ඇත’ යන මතය මත අනෙකාගේ දියුණුවට එරෙහි වීමට අවැසි සාධක මිනිසා තම මනසින්ම ගොඩනඟාගනියි.
අනවින, හදිහූනියම් හෝ තමන් පරිහානියට පත් කළා යැයි සැකය මූලික වූ සිතුවිල්ලෙන් අනෙකාගේ විනාශය පතා දේවාල, කෝවිල් පසුපස යන පිරිස කොපමණදැයි කිව නොහැකිය. ඔවුන්ගෙන් විශාල පිරිසක් බෞද්ධයන් වීම කනගාටුවට කරුණකි.
අනුන් අගතියට, විනාශයට පත්කරන සිතුවිල්ල අපලකරුගේ මනස තවත් දුර්වල කරවයි. ක්රෝධය, වෛරය, පළිගැනීම මත කායික දුබලතාවන්ද බලවත් වෙයි. මෙත්වැඩීම, අහිංසාවාදී වීම බුදුදහමේ පමණක් නොව සෑම මානව දහමකම මූලික හරයයි. තම අයහපත් කාලය වටහා නොගෙන කළ යුතු වත්පිළිවෙත් නොව අනුන්ගේ විනාශයට දෙවියන් යදින, පොල් ගසන, සතුන් බිලිදෙන මිනිසුන් මානව දහම වටහා නොගත් අනුවණ පිරිසකි. කුකුළා පෙරමඟට හමුවීම, හඬලෑම සුබ නිමිත්තකි. සුබ කටයුතු වෙනුවෙන් දල්වන පිත්තල පහනේ ඉහළින්ම මතුකර ඇත්තේද කුකුළෙකි. කුකුළන් ඇතිදැඩි කිරීමක් නොකළද අතීතයේ වැඩිහිටියන් අවදි වූයේ කුකුළාගේ හඬලෑම සමගය. අලුයම උදාවූ බව අතීත මිනිසා හඳුනාගත්තේ කුකුළාගේ හඬලෑමෙනි. එය නිවෙසක එදිනෙදා කටයුතු ආරම්භ විය. අලුයම් කාලයෙන් හෝරාවකට පමණ පසු කුකුළාගේ හඬලෑමෙන් රැකියා සඳහා යන පිරිස නිවෙසින් පිටත්වීම ඇරැඹිණි.
දෙමළිච්චා, පොල්කිච්චාද අසුබ පක්ෂීන් ලෙස සැලකෙයි. එම පක්ෂීන් කෑගසමින් ආහාරයට ගත්තේ නිවෙසින් ඉවත දැමූ යමකි. අසරණ සතුන් ගන්නා අප ඉවත දැමූ ආහාරයෙන්ද අපට නොදැනුවත්වම කුසල් අත්වෙයි. අප එම පක්ෂීන් ඇතිදැඩි නොකළද නිවෙස අවට සැරිසරන සර්පයකු දුටු කල ඔවුන්ගේ කෑගැසීමෙන් අප අනතුර හඳුනාගැනීම එම පක්ෂීන්ගෙන් නොදැනුවත්වම අපට ලැබෙන මිල කළ නොහැකි සේවයකි.
සුබ සංකේතයක් වූ කුකුළාගේ රුව සහිත පිත්තල පහනක පහන් දල්වා අරඹන සුබ කටයුතුවලදී ආහාරයට සැකසූ කුකුළු මස් ව්යංජනය නොවැරැදීම දැකගත හැකි වෙයි. අපලයට කුකුළන් ඇතුළු විවිධ වූ සතුන් බිලිදෙමින් සුබ කටයුතුවලදී අසරණ සතුන්ගේ මාංශ බුදින අහිංසාවාදීන්ගේ අපල සමනය පිළිබඳ අරුත් දැක්වීම අවැසි නොවේ.
අහිංසාවාදී වීමට සතුන් නිදහස් කිරීම හෝ අභය දානය ලබාදීමට අවැසි නැත. මූලිකව කළ යුත්තේ මෙත් වැඩීමය. කාරුණික වීමය. ඉවත දමන ආහාරය හෝ සතෙකුට ආහාර වේවායි පැතීම යහපතකි. සතුරුකම් කළ අයකුට මෙත් සිතින් සානුකම්පිත විය හැකි නම් එයද කුසලයකි. අපල සමනයට ආශීර්වාදයකි. යමෙක් අසුබ වූ අපල කාලයේ නිර්මාංශ වන්නේ නම් අපල දුරුවීමේ ඇරැඹුම එතැනය. අපල කාලයේ යහපත් හැසිරීමෙන්, අහිංසාවාදී වීමෙන් අපල දුරුවෙයි. කුසල් වර්ධනය වෙයි. එහි ඵලයක් ලෙස කායික, මානසික සහනය උදාවෙයි. යහපත් වර්ධනය කරගන්නා ප්රමාණයටම තමන්ට යහපත උදාවෙයි. අනුන්ටද සහනය සැලසෙයි. ගසක ඵලදාවද, සෙවණද සැලසෙන්නේ ගසෙහි ප්රමාණයටය. එය තමන්ටම ආදේශ කරගත යුතු ධර්මතාවකි.
ජ්යොතිෂවේදී මතුගම ජයනෙත්ති











