මහහුණුපිටියේ මිරැන්ඩෝ වලව්වට මොකද වුණේ

‘බමුණු මහසල් කුලයේ රස්නයෙන්
මාන්දම් බිත්ති බඩ නෙරා කොරපොතු ඉහෙන’
රටක් හෝ ප්‍රාන්තයක් පාලනය කරන රජු ජීවත් වන නිවෙස මාලිගය විය. ක්‍ෂත්‍රියන් ප්‍රධාන අනෙකුත් සෑම නිවෙසක්ම හැඳින්වූයේ ගෙදර යනුවෙන් වන අතර, ගෙහිමියාගේ තනතුරට අනුව එම ගෙදරට තවත් විශේෂණ පද එක්විය. ඒ අනුව වෛiවරයාගේ නිවෙස වෙදගෙදර, කුඹල් කර්මාන්තකරුගේ නිවෙස කුඹල් ගෙදර, අක්ෂි වෛiවරයාගේ නිවෙස ඇස් වෙදගෙදර යනාදී ලෙස එකී, මෙකී විවිධ තනතුරු දැරූ උදවිය පදිංචිව විසූ නිවාස උසස්, පහත් භේදයකින් තොරව ගෙදර යනුවෙන් අතීත හෙළ රජ දවස හැඳින්විය.

ක්‍රි.ව. 1739දී අප රට තුළ ආරම්භ වූ දකුණු ඉන්දියානු නායක්කර රාජ්‍ය පාලන යුගයේදී ප්‍රභූන් පදිංචි නිවාස ‘වලව්’ යනුවෙන් හැඳින්වූ අතර එය තෙළිඟු බසින් ශබ්ද වුවකැයි ශ්‍රී ලංකා දීප වර්ණනා ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වෙයි. පුරාණ රදලවරුන්ට නඩු ඇසීමට බලපත්‍ර තිබුණු අතර, ඔවුන් එම නඩු විභාග කිරීම සිය නිවෙස්වලම සිදුකළ බැවින් ‘වලවුම්’ යනුවෙන් එම නිවෙස්වලට භාවිත කළ බවත් ‘වලකු’ යනුවෙන් නඩුවට ද්‍රවිඩ බසින් භාවිත වන බවත් කන්ද උඩරට සමාජ සංවිධානය සඳහන් කරයි.

වලව්වක් යනු කුමක්ද? ඔව් සැබැවින්ම වලව් නාමය ලංකාවේ ඈත අතීතයට දිව යන කල අහිංසක මිනිසුන් තළා පෙළා තම අණසක තබාගත් මිල්ටරි පාලනයකට නොදෙවෙනිය. එසේ වලව් දිහා බැගෑබර ලෙස බැලූ යුගය දැන් නිමා වී ඇත. වලව් දැන් ජාතික වස්තූන්ය. එක් වලව්වකින් සමස්ත ඉතිහාසයක්ම කියැවීමට හැකිය. එලෙස වලව් ගණනාවක් ලංකාවේ ඇත. සමහරු වලව් මහජන ප්‍රදර්ශනයට විවෘත කර ඇත. තවත් වලව්වලට යෑම තහනම්ය. එනම් වලව් පුරුක් වශයෙන් ආ ගමනේ සමහරු තාමත් වලව්වල ජීවත් වීමයි.

එලෙස ප්‍රතාපවත් වලව්වක් ලෙස මුහන්දිරම් මැගිනා මර්සිලිස් හෙන්රි මිරැන්ඩෝ ජීවත් වූ මීගමුව මහහුණුපිටියේ මිරැන්ඩෝ වලව්ව සඳහන් කළ හැකිය. මෙම වලව්ව වර්තමානයේ හින්දු කෝවිලකි. ඔහුගේ පියා මුදලිඳු ඇන්ඩෲ පෝල් මිරැන්ඩෝ වන අතර, මව වූ ඇනා ඉඩම් හිමි වැවිලිකරුවකු වූ වලිසිංහ ජුවානිස් ද සිල්වාගේ දියණියකි. ඇයගේ පෙළපත් නාමය අනුව වලිසිංහ එඞ්වඞ් ද සිල්වා හෙවත් බ්‍රහ්මචාරී වලිසිංහ හරිස්චන්ද්‍රතුමන්ට ඥාතිත්වයක් ඇති බවට අනුමානය.
මුහන්දිරම් හෙන්රිගේ සීයා වූ මාකස් මිරැන්ඩෝ ගාල්ල මාගල්ලේ වෛi වෘත්තියේ යෙදුණෙකි. වර්ෂ 1870 දී උපන් හෙන්රි මීගමුවේ වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසලෙන් සහ කොළඹ රාජකීය විiාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීය. ඉංග්‍රීසි විෂයට සහජ දක්‍ෂයකු වූ ඔහු දක්‍ෂ කථිකයෙකු විය.

වර්ෂ 1896දී රාජ්‍ය සේවයට එක්වූ හෙන්රි මිරැන්ඩෝ මීගමුව දිස්ත්‍රික් උසාවියේ ලිපිකරුවකු ලෙස පත්වීම් ලබා ද්වි වර්ෂයක ඇවෑමෙන් එම උසාවියේම භාෂා පරිවර්තකයකු බවට පත්විය. 1904 දී උතුරු අලුත්කුරු කෝරළයේ මුහන්දිරම් පදවියට පත්වී මීගමුව අධිකරණ බල ප්‍රදේශයේ අපරාධ විමර්ශනයට බලලත් නිලධාරියා බවට පත්විය. රාජකාරි කටයුතුවල නිරත වී සිටින විට වැවිලිකරුවකු වූ මුහන්දිරම් සීමන් ද සිල්වාගේ රූමත් වැඩිමල් දියණිය දැක කළ යෝජනාව මත නැන්සි මාරියා හා විවාහ විය. ඔහු ගාල්ල මාගල්ලේ තම පරම්පරාවෙන් උරුම වූ පොල්වතුවලට අමතරව මීගමුවේ නාගරික දේපොළද, උතුරු අලුත්කුරු කෝරළයේ පොල්වතුද හිමිකරුවෙකි. බෞද්ධයකු වූ ඔහු එවක ලංකා කෘෂිකාර්මික සමාජයේ මීගමුව ශාඛාවේ ලේකම් ලෙසද කටයුතු කළේය.

වලව්වක් නෙතට ආකර්ෂණය වූ විට එහි වෙසෙන්නන් එකල අනෙකාට නොදෙවෙනිව ගාම්භීරව ජීවත් වූ ආකාරය මනසට දෝංකාර දෙන්න පටන් ගන්නේ අපටත් නොදැනෙන ලෙසිනි. නූතන සමාජ ක්‍රමයේ සියලුදෙනාම සමාන ලෙස සලකනුයේ කුල භේදයකින් තොරවය.

මීගමුව – දිවුලපිටිය ප්‍රධාන මාර්ගය අසල මහහුණුපිටිය ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති මෙය ගෘහ නිර්මාණ ලක්‍ෂණවලට අනුව 19 වැනි ශතවර්ෂයේ අවසානයට ආසන්න කාලයේ ඉදිකරන ලද්දක් බවට අනුමාන කළ හැකිය. මුහන්දිරම් හෙන්රි මිරැන්ඩෝ උපත ලබා ඇත්තේ වර්ෂ 1870 බැවින් මෙය ඔහුගේ පියා විසින් ඉදිකළා විය හැකිය. හෙන්රි මිරැන්ඩෝ 1902 දී විවාහ වී ඇති හෙයින් ඔහුගේ දරුවකු අවම වශයෙන් වසර 5ක්වත් භුක්ති විඳින්නට ඇත.

කෝවිල යන වදනේ අරුත දේවස්ථානය, දෙවියන් උදෙසා වෙන් කළ ස්ථානය යන්නයි. මේ නිසා ඊට සම අවශ්‍යතා උදෙසා වෙන්වූ සියලු තැන් මේ නමින්ම හඳුන්වන්නට හැකි වුවද කෝවිල යන්නෙන් විශේෂයෙන්ම අරුත් ගැන්වෙන්නේ හින්දු ජනයාගේ පූජ්‍යස්ථානය යන්නයි. එදා මහා තේජාන්විත ලීලාවෙන් වැජඹුණු මීගමුව මහහුණුපිටියේ මිරැන්ඩෝ වලව්ව පසුකාලීනව ද්‍රවිඩ පුද්ගලයකු සතු වීම වලව් පරපුරේ අභාවය නැතහොත් එහි නිසරු බව අවිවාදයෙන් පිළිගත යුතු කරුණක් බවට පත්වී ඇත. මේ වලව්ව හින්දු පූජකවරයා භාරයට පත්වී 1950 හෝ 1960 දශක ආසන්නයේ සිට කෝවිලක් බවට පත්වූ බවට අනුමාන කළ හැකිය. වර්තමානයේ මෙම වලව්ව ‘නාටු කෝවිල’ ලෙස හැඳින්වෙයි. වලව්වේ සුවිසල් පෝටිකෝව සමඟ ගොඩනැඟිල්ලේ වැඩි කොටසක් ඉතිරිව ඇති අතර, කෝවිලක ගෘහ නිර්මාණ ලක්‍ෂණ පිළිබිඹු කිරීමට ඝණ්ටා කුලුනක් සහ හින්දු දේව ප්‍රතිමා වලව්වේ පෝටිකෝව මත පසුකාලීනව ස්ථාපිත කොට ඇත. වලව්ව සමඟ පිහිටි අක්කර ගණනාවක් වූ ඉඩම මීගමුවේ හරිශ්චන්ද්‍රපුර ගම්මානයට මෙන්ම තවත් කුඩා ඉඩම් කට්ටි විශාල ප්‍රමාණයකට බෙදී මේ වන විට අක්කර කිහිපයක භූමියකට සීමා වී ඇත.

ක්‍රිෂාණි මල්ලව