රැයේදී උත්පත්තිය ලබන හැමට මව් ග්රහයෙක් සිටී. එම ග්රහ වස්තුව වන්නේ සඳු ග්රහයාය. එසේත් නැත්නම් චන්ද්රයාය. ස්වභාවයෙන් සිසිලස අයට උරුමකම් දෙන චන්ද්රයා පෘථිවියට ඉතාමත් ආසන්නව දක්නට ලැබේ. යම් හෙයකින් චන්ද්රයා අසුබව පිහිටියහොත් මෝඩ කල්පනාවන්ට භාජනය වේ. තම දියුණුව අඩාළ වෙයි. තම කල්යාණ මිත්රයන් අමනාප වීම මෙන්ම තවත් අයෙක් මත්පැන්වලට දැඩි ඇල්මක් දැක්වීම, ධන ධ්යානයෙන් පිරිහීමක් ඇතිවීමත් බහුලව සෙම් රෝග පැතිර යෑමටද ඉඩකඩ අවස්ථාව ලැබේ. එසේම චන්ද්රයා සුබවාදීව සිටින මොහොතකදී සමෘද්ධිමත් සාමයක් උදාකර දෙයි. ධන ධ්යානයෙන් ආඪ්ය වෙයි. උත්ම ගණයේ ප්රභූවරුන් සහ උසස් තත්ත්වයේ හොඳ මිතුරන් ඇසුරු කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන අතර, මතු බලාපොරොත්තු ඉටුකර දෙයි.
මනුෂ්ය ශරීරෙයේ ගලනාරය, ආමාශය, ගර්භාෂය, මුත්රාශය, පියයරු, ස්වරතන්ත්ර, නාඩි පද්ධතිය, සුෂුම්නාව, පිරිමින්ගේ වම් ඇස, ස්ත්රී පක්ෂයේ දකුණු ඇස සම්බන්ධයෙන්ද චන්ද්රයාගේ බලපෑම ඇති වේ. ඇස් රෝග, උමතු රෝග, පීනස, සරම්ප, ඇදුම, පණුරෝග, වලිප්පුව, කැස්ස, උගුරේ රෝගාබාධ සහ අතීසාරයද හටගනී. චන්ද්රයාගේ බලපෑම නොයෙක් අන්දමින් නොයෙකුත් දේ කෙරේ බලපෑම් සිදුකරයි. මීයන්, බල්ලන්, බළලුන්, සුදු අසුන් කෙරෙහි මෙන්ම ජලචර පක්ෂීන් කෙරෙහිද විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි. කැකිරි, කොමඩු, පුහුල්, වට්ටක්කා, පිපිඤ්ඤාවලටද චන්ද්රයාගේ බලපෑම ඇතිවේ.
චන්ද්රයාගේ අපලය වෙනුවෙන් පුද පූජා පැවැත්වීම සඳුදාවක යොදාගත යුතුය. සඳුදා දිනයට සඳුට පූජාව තැන්පත් කළ යුත්තේ ගිනිකොන දිශාවෙනි. සඳුට පුද පූජා පැවැත්වීම දින එකොළහක් පුරාවටම කළ යුතුය. අපල සඵල වන තුරු සඳුදා දින පූජා පැවැත්වීම ඉතා හිතකරය. චන්ද්රයාගේ අපල සඵල කර ගැනීම සඳහා භාවිතයට ගන්නා පිරිත් සහ ගාථා එකොළහ හෝ එකසිය දහය එක්දාස් එකසිය වාරයක් ගායනය කළ යුතුය. මෙම අවස්ථාවට එළඹීමට පෙර නා සුදුවතින් සැරසී පූජා පැවැත්වීම අගනේය.
ග්රහ ගෝචරයන්හිදී චන්ද්ර, සෙනසුරු, ග්රහතරු එකට එක්වීමෙන් ගෙනෙන ශනි චන්ද්ර අපලය එසේ නැත්නම් ජන්ම ඒරාෂ්ටක අපලය සඵල කර ගැනීම සඳහා අසරණ කාන්තාවන්ට කන්යා, ස්ත්රීන්ට ආහාරපාන, වස්ත්ර හෝ බෙහෙත් වර්ග ලබාදීම ඉත සිතින්ම කළ යුතුව ඇත.
එළදෙනුන්ව සංරක්ෂණ කිරීම, එළදෙනක මරණින් මුදවා ගැනීම, දරුණු මාරක අපල දුරුකර ලන්නට හේතුවේ. සඳු අපල සඵල වීම සඳහා ගර්භණී මව්වරුන්ට දානය දීම, සිල් මෑණිවරුන්ට දන් පිළිගැන්වීම, ධර්ම දේශනා පැවැත්වීම, මෛත්රී භාවනාව දියුණු කිරීම, ධර්ම දානය පින්කම්, සුමන සමන් දෙවියන් වහන්සේට, පත්තිනි දේව මැණියන්ට පුණ්යානුමෝදා කිරීම කළ යුතුව ඇත.
රාත්රී කාලයේ පිපෙන මල් වර්ග වන කුමුදු, සමන්පිච්ච මල් සහ සුදු නෙලුම්, පාට මල් වර්ග පූජා කිරීමද, විලඳ පූජා කිරීමද, මාළුන්ට කෑම දීම, බෝධිපූජා පැවැත්වීම තුළින්ද අපල සඵල වන බව සත්යකි. තවද රිදී පාට හෝ සුදු පාට කොඩි පූජා කිරීමද යහපත්ය.
කිරිබත්, සුදු සඳුන්, සුදු පැහැති කැවිලි වර්ග, ගිතෙල්, සුදු කිරිබත්, දිවුල් කැඳ, දන්දීම කළ යුතුයි. රිදී පැහැති කාසි නැත්නම් රිදී කාසි දනට දීමට සුබදායකය. දිළිඳු ස්ත්රීන්ට සුදු ඇඳුම් සහ ආහාර පාන දීම, දිවුල් පැළ සිටුවීමද සඳු අපලය නැතහොත් චන්ද්ර අපල සඵල වීමට මහඟු දෙයකි. මේ හැම දෙයක්ම පිළිවෙළකට කර සඳු අපල සඵල ලබා ගන්න. අපල දුරු කර ගන්න.
ජ්යොතිෂවේදී මහාචාර්ය හේමපාල පතිරණ











