ආහාරයක රසය, ගුණය වගේම ඒ ඒ ආහාරය සම්බන්ධයෙන් ප්රියමනාප බවකුත් කැමැත්තකුත් ඇති වෙන්න නම් එම ආහාරයේ ඇති සුවඳ සිත්ගන්නා තත්ත්වයක තිබෙන්න ඕනෑ. මොකද ඕනෑම කෙනෙක්ට යම් ආහාරයක් ගැන ආශාවක්, කැමැත්තක් ඇති කරන්නේ එයින් නික්මෙන සුවඳයි. මෙය අතර අලෙවිසල්වල උපක්රමයක් ලෙසත් සැලකෙන විශේෂයෙන් මස්, මාළු වගේ ආහාර පිසීමේදී ඒවායේ ඇති අහිතකර සුවඳ තත්ත්වයන් පාලනය කර යම් ආකාරයක ප්රියජනක සුවඳක් එකතුකර ගැනීමත් ආහාර පිළියෙල කිරීමේදී සැලකිල්ලක් දක්වනවා. ඉතින් මේ කාරණාවලදී නැතුවම බැරි දෙයක් තියෙනවා. ඒ තමයි සේර ශාකය. ඖෂධීය ගුණයෙන් සපිරි සේර පිළිබඳව විවිධ කාරණාවන් කතාබහට ගැනෙනවා.
වර්තමානය වෙද්දි සේර ශාකයට හිමි වෙන්නෙ විශේෂිත තැනක්. මෙය ආහාර රස කරන ස්වාභාවික රස කාරකයක් වගේම කෘත්රිම රසකාරක නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගන්නා අමු ද්රව්යයක් විදිහටත් සලකනවා. එසේම සුවඳ විලවුන්, සුවඳ තෙල් වර්ග ආදිය නිෂ්පාදනයේදී සේර ශාකයට හිමිවෙන්නේ ප්රධාන තැනක්. ඒ වගේම මෙය ප්රධාන කුළුබඩුවක් ලෙසටත් සැලකෙනවා. එහෙම ආහාරවලට අත්යවශ්ය සුවඳ කාරකයක් ලෙසත් සේර ගැන කියවෙනවා. ජීවානු නාශක ශක්තියක් සේරවලට ඇති බව අද වෙද්දි සොයාගෙන තිබෙනවා.
සේර ශාකයේ උද්භිත උද්යාන නාමය Cymbopogon Citratus (DC) Stapt f සැලකෙන අතර, ආයුර්වේද කුලය ‘යව’ ලෙසත් ද්රව්ය ගණය ‘සුරසදි ගණය’ ලෙසත් හඳුන්වයි. සිංහල භාෂාවෙන් සේර ලෙසත්, දමිළ භාෂාවෙන් ව්යතජවිලි, කර්පුල, පිල්ලු යන නම්වලිනුත්, ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් Gerenivm Grass, Lemon Grass, Winger Grass යන නම්වලිනුත්, සංස්කෘත භාෂාවේ ගංගා රෝහ, ගාන්ධර්ධ, අතිගන්ධා යනුවෙන්ද සේර හඳුන්වයි.
සේර ශාකයට සංස්කෘති භාෂාවේ විශේෂිත තැනක් ලබාදී ඇති අතර, එහිදී ලබාදී ඇති අර්ථකථන බොහෝමයකි. ඉන් කිහිපයක් නම් ගංගා ආශ්රිතව හටගත් බැවින් ගංගාරෝහ නමින්ද, ප්රබල සුවඳක් විහිදුවන නිසාම අතිගන්ධා යන නමින්ද හඳුන්වා ඇත.
බොහෝමයක් ග්රාමීය ප්රදේශවලදී මෙය සෝදාපාළුව වළක්වන පඳුරු ශාකයක් ලෙසද භාවිත කරයි. ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය වීමේ හැකියාව නිසාම කඳුකර ප්රදේශවල බෑවුම් ස්ථානවල මෙම ශාකය වැවීමෙන් සෝදාපාළුව පාලනය සිදුවෙයි. එහෙත් විදේශිකයන් සේර ශාකයට ලබා දී ඇත්තේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. ඔවුන්, සුවඳ විලවුන්, වයින් වර්ග, සෝස් වර්ග ආදිය නිපදවාගෙන මෙහි ඇති ඖෂධීය ගුණය ඉතා උසස් අයුරින් ප්රයෝජනයට ගනී. වර්තමානයේ ඉතා ප්රසිද්ධම කාරණාවක් වන්නේ සේර රසය මුසුකළ තේ කෝප්පයයි. එය ඕනෑම කෙනකුට පහසුවෙන් අත්හදා බැලිය හැකි කාරණාවකි. සිය තේ කෝප්පයට සේර කැබැල්ලක් එක් කිරීමෙන් එම රසය පහසුවෙන් විඳගත හැකිවෙයි.
තිත්ත රසයත්, සැර රසයත් මිශ්රව ඇති නිසාම භාවිතයේදී යම් අපහසුතාවක් දැනුණද ගුණයෙන් ඉතාමත් ඉහළ අගයක් සටහන් කරන අතරම ආයුර්වේදයට අනුව මෙහි තීක්ෂණ ගුණයකුත්, ඖෂධ ගුණයකුත් ඇති බව පැවැසේ. එසේම ආයුර්වේදයට අනුව මෙය වීර්යයෙන් යුක්තය. එසේම මෙහි වාතය නැසීමේ ප්රබල ගුණයක් ඇති බවද පැවසෙයි.
එහිදී වඩාත් අවධානයට යොමුවන කාරණා ලෙස සේර ගුණයෙන් උදරගත වාතය, අනුලෝමනය කෙරෙන බවත් ඉදිමුම් ආදියට ක්ෂණික ගුණ දීමත් විශේෂ වෙයි. වමන නාශසක ගුණයෙන් අනූන මෙය කාන්තාවන්ගේ අර්ථවය ඇති කිරීමට හේතු වෙයි. එසේම උදරගත පණු රෝගවලදීද ප්රයෝජනයට ගතහැකි ශාකයකි. අර්ථවය වේදනාකාරී වන කාන්තාවන්ටද සේර භාවිතය කදිම ඖෂධයකි. හන්දි ආශ්රිත වේදනාවන්හිදී සේරවලින් ලැබෙනුයේ විශ්මිත සහනයකි.
වර්තමානය වෙද්දි හැම නිවෙසකමපාහේ සේර පඳුරක් දෙකක් හෝ වවා ගැනීම අත්යවශ්ය මෙන්ම වටිනා ක්රියාවකි. මන්ද මෙය ගෘහ ආශ්රිතව භාවිතයට ගතහැකි සරල ඖෂධයකි. එහිදී හදිසි උළුක්කුවකදී සේර තැම්බූ වතුරින් උළුක්කුවූ ස්ථානය තැවීමත්, කොන්දේ වේදනාවක් ඇති විට සේර තෙල් තවරා පිරිමැදීමත් මගින් විශේෂ ප්රතිඵල හිමිවන බව හඳුනාගෙන ඇත. ඉන්දියාව වැනි රටවල අතීතයේ සේර භාවිතයෙන් උණට පිළියම් කළ බවටද ආයුර්වේදයේ සඳහන් වෙයි.
විෂබීජ නාශක ගුණයෙන් ඉහළ සේර තෙල් දෑතේ මෙන්ම සිරුරේ විෂබීජ විනාශ කිරීමට ආලේපයක් ලෙසද භාවිතයට ගන්නට පැරැන්නන් කටයුතු කර ඇත. එහිදී සේර තෙල්වලට තවත් තෙල් වර්ගයක් මුසුකර භාවිතයට ගැනීම සාමාන්ය ක්රමයයි.
ඉහත සඳහන් කළ කාරණාවලට අමතරව තවත් බොහෝමයක් ගුණ හා ප්රතිඵල සේර ශාකයෙන් ලබාගත හැකි බව ආයුර්වේදයට අනුවත් සූපවේදයට අනුවත් හඳුනාගෙන තිබේ. එනිසා ඉතා පහසුවෙන් වවාගත හැකි සේර පඳුරක් තම නිවෙසේ රෝපණය කරගැනීම සෑම කෙනකුටම ඉමහත් ප්රයෝජනයකි.
දේශීය වෛi
උපදෙස් ඇසුරින්
සැකසුම – ක-ුමාර රත්නායක
