සන්නිවේදනය කිරීමටත්, අනෙක් අය විසින් අවබෝධ කරගැනීමටත් ඇති ආශාව මනුෂ්යත්වයේ මූලික ලක්ෂණයකි. අද සමාජයේ අපගේ වැඩ, ජීවිතය සහ තොරතුරු හුවමාරුව බොහෝ දුරට ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් මත රඳා පවතින නමුත්, අපගේ භාෂා රැගෙන යන අකුරු හැඩතල කිසිසේත්ම මධ්යස්ථ නොවේ.Sri Lanka Latest News
ජෙෆ්රි බාවා අවකාශයේ නවතම ප්රදර්ශනය වන “අකුරුකියනකතා” ශ්රී ලංකාවේ නිල භාෂා තුනට අයත් අකුරු හැඩතලවල ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය සහ අනාගතය පිළිබඳව විමර්ශනය කරයි. කොළඹ පදනම් කරගත් ටයිප් නිර්මාණ ආයතනයක් වන Mooniak හි දශකයකට ආසන්න නිර්මාණාත්මක ගමන ඉදිරිපත් කරන මෙම ප්රදර්ශනය, සිංහල, දෙමළ සහ ලතින් අක්ෂර මාලා ඩිජිටල්කරණය කිරීමේදී ගනු ලබන තීරණ කියවීමේ පහසුවට පමණක් නොව, කවුරුන් දෘශ්යමාන වන්නේද, කවුරුන්ගේ හඬ ඇසෙන්නේද, සහ කාගේ භාෂාව අනාගතයට පවතින්නේද යන්න පිළිබඳ ගැඹුරු බලපෑම් ඇති කරන ආකාරය ගවේෂණය කරයි.
ලේඛන පද්ධති මගින් මනුෂ්ය චින්තනය සහ දැනුම කාලයත් අවකාශයත් හරහා රැගෙන යයි. අකුරු හැඩතල සංස්කෘතික උරුමයන් ලෙස පවා සැලකිය හැකි අතර, ඒවා අනන්යතාවය හා අයිතිවාසිකම නියෝජනය කරන විශේෂ දෘශ්ය සංකේත වේ. වර්තමානයේ මෙම උරුම වූ අකුරු හැඩතල බොහෝ විට ඩිජිටල් අකුරු (fonts) ලෙස ප්රකාශ වන අතර, ඒවා නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඉතිහාසය, සෞන්දර්යය, භාෂා විද්යාව සහ තාක්ෂණික ප්රමිතීන් පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් අවශ්ය වේ.
“අකුරුකියනකතා” ප්රදර්ශනය නරඹන්නන්ට අකුරු කියවීමේ ක්රියාවෙන් ඔබ්බට ගොස් ඒවායේ හැඩය අගය කිරීමටත්, ඒවායේ අතීතය හඹා යාමටත්, ඒවායේ අනාගතයට බලපාන තීරණ පිළිබඳව සිතා බැලීමටත් ආරාධනා කරයි.
Mooniak ආයතනයේ සම්පූර්ණ නිර්මාණාත්මක ගමන ආවරණය කරමින්, මෙම ප්රදර්ශනය ටයිපොග්රැෆි නිදර්ශන, සංරක්ෂිත ලේඛන සහ මෘදුකාංග සංවර්ධන කටයුතු එකට එක් කරයි. එය අකුරු හැඩතල කලාත්මක ප්රකාශනයක් ලෙස සමරන අතරම, ඩිජිටල් යුගය සඳහා අක්ෂර පද්ධති නිර්මාණය කිරීමේ තාක්ෂණික හා සමාජ-දේශපාලනික වැදගත්කම පිළිබඳවද විමර්ශනය කරයි.
ප්රදර්ශනයට සමගාමීව, ජෙෆ්රි බාවා අවකාශය මාසික දේශන, කියුරේටර් මාර්ගෝපදේශ සංචාර, වැඩමුළු සහ ළමුන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන් මාලාවක් ද පවත්වනු ඇත.
“අකුරුකියනකතා” ප්රදර්ශනය බදාදා සිට ඉරිදා දක්වා පෙ.ව. 10.30 සිට ප.ව. 5.30 දක්වා මහජනතාව සඳහා විවෘතව පවතින අතර, 2026 නොවැම්බර් 8 දක්වා නැරඹිය හැකිය.
මෙම ප්රදර්ශනය සියලු දෙනාට පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි සහ ආරාධනාත්මක අත්දැකීමක් වන පරිදි සැලසුම් කර ඇත. ජෙෆ්රි බාවා අවකාශයේ පියවර රහිත ප්රවේශ පහසුකම් සහ රෝද පුටු භාවිත කරන්නන් සඳහා සුදුසු පහසුකම් සපයා ඇත. ප්රදර්ශනය පුරා ස්පර්ශක අංග ද ඇතුළත් කර ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා: geoffreybawa.com/akurugraphy
Mooniak පිළිබඳව
කොළඹ කේන්ද්ර කරගත් මූනියැක් නිර්මාණ සහ අක්ෂරාගාරය, ලංකාවේ අක්ෂර නිර්මාණ කලාව, ඩිජිටල් තාක්ෂණය, ෆොන්ට් නිර්මාණකරණය ඇතුළු ක්ෂේත්ර රැසක් ඔස්සේ විහිදුණු පුළුල් ව්යාපෘතියකි. සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්රීසි යන භාෂා ත්රිත්වයෙන්ම එකම හැඩයකට ගැලපෙන, අලංකාර අකුරු මෝස්තර රැසක් ෆොන්ට්ස් ලෙස මූනියැක් විසින් නිකුත් කොට ඇත. මින් බොහෝමයක් ‘නිදහස් හා විවෘත මෘදුකාංග’ (Libre/Open-source) ලෙස අන්තර්ජාලය හරහා ලබා ගත හැකිය. මීට අමතරව, සන්නාම සඳහා අනන්ය වූ අකුරු, ලෝගෝ සහ සඟරා මෙන්ම පොත්පිටු සැලසුම්කරණ කටයුතුවලටද මූනියැක් සිය දායකත්වය ලබා දී ඇත. ලංකාවේ අකුරුවලට, අකුරු සිතුවම් කලාවට ආදරය කරන විශාල පිරිසක් ඒකරාශී කරගනිමින්, දේශීය මෙන්ම විදේශීය නිර්මාණකරුවන්ගේත් සහයෝගයෙන් අපේ සංස්කෘතියේ ‘දෘශ්ය අනන්යතාවය’ යාවත්කාලීන කිරීමට ගෙවුණු දශකය පුරා මූනියැක් කටයුතු කරනු ලැබීය. ඔබ ලෝකයේ කොතැනක හිටියත් අපේ අකුරක හැඩය ඇස ගැටෙන මොහොතේ දැනෙන අපේකමේ හැඟීම, අභිමානය, ඩිජිටල් අවකාශය තුළ ගොඩනඟන්නට දායක වීම මූනියැක් අපේ උත්සාහයයි.
Concept Note
මෙය අකුරුවලට ආදරය කරන, අකුරු ගැන උනන්දුවක් දක්වන ඔබ වෙනුවෙන්ම වෙන්වූ ප්රදර්ශනයකි. අපේ අකුරුවල ඇති සැබෑ සෞන්දර්යය දැකීමට, ඒවා පැමිණි දීර්ඝ ගමන් මඟ වටහා ගැනීමට සහ ඒවායේ තාක්ෂණික ඉදිරි ගමන්මඟ කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීමට නම්, අප ඒවා දෙස බැලිය යුත්තේ හුදෙක් වචන කියවීමේ සාම්ප්රදායික සීමාවන් ගෙන් ඔබ්බට යමිනි. අකුරක හැඩය මවන රේඛාවල ගලායාම සහ ඒ රේඛා වටා ඇති හිස් අවකාශය දෙස මොහොතකට බලා, “මෙය මෙසේ වූයේ ඇයි?” කියා අප අපගෙන්ම විමසන්නේ නම්… යම් වචනයක් දෙස බලා, “මෙය ලීවේ කවුද? ඇන්දේ කවුද? නැතහොත් නිර්මාණය කළේ කවුද? කියා මොහොතකට සිතන්නේ නම්, ඒ සෑම අකුරු හැඩයක්ම තමන් සතු රහස් කතන්දර අප ඉදිරියේ දිගහැරීමට පටන් ගනු ඇත.
කොළඹ කේන්ද්ර කරගත් මූනියැක් නිර්මාණ සහ අක්ෂරාගාරය විසින් ඉදිරිපත් කරන ‘අකුරුකියනකතා’ ප්රදර්ශනය දිගහැරෙන්නේ ඒ අත්දැකීම ඔබට තිළිණ කිරීමේ අරමුණෙනි. සිංහල, දෙමළ සහ ලතින්-ඉංග්රීසි අකුරු හැඩතල පිළිබඳ, පසුගිය දශකය පුරා සිදුකළ පර්යේෂණ, ගවේෂණ, නිර්මාණ සහ මෘදුකාංග සංවර්ධන කාර්යයන් මෙහිදී ඔබට දැකගැනීමේ අවස්ථාව හිමි වේ.
අපේ ලේඛන කලාව යනු කාලය සහ අවකාශය හරහා මිනිස් සිතිවිලි සහ දැනුම ඉදිරියට රැගෙන යන සන්නිවේදනයේ සංස්කෘතික මාවතයි. අකුරු හැඩතල යනු හුදෙක් සලකුණු නොවේ, ඒවා අප කවුද යන්න ලොවට කියාපාන සුවිශේෂී සංස්කෘතික උරුමයන් සහ අපේ අනන්යතාව නියෝජනය කරන රූපමය සංකේතයන්ය. වත්මන් තාක්ෂණ ලෝකයේ අකුරු පණ ලබන්නේ ඩිජිටල් අකුරු නැතහොත් ෆොන්ට් හරහායි. ෆොන්ට් නිර්මාණය ඇතුළු අකුරුවල රූපමය ගුණය හා බැඳුණු කලාව වන ටෛපොග්රැෆි1 යනු ඉතිහාසයත්, සෞන්දර්යයත්, ලේඛන පද්ධති සහ භාෂා රිද්මයත්, ප්රමිතිකරණය සහ තාක්ෂණයත් යන සියල්ල එකට මුසු වන ක්ෂේත්රයකි. අපේ ලියන බස ලෝකය පුරා සංසරණය වන්නේ සහ එහි ජීව ගුණ රඳා පවතින්නේ ඒ තුළ ඇති නිර්මාණශීලීත්වයේ ප්රතිඵලයක් ලෙසයි. අපේ භාෂාවන්ට ඩිජිටල් අවකාශයේ නිසි තැනක් උරුම කරදීම පොදුවේ අප සියලු දෙනා සතු වගකීම වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කෙරෙන එක් සෞන්දර්යාත්මක ඉසව්වකි, ‘අකුරුකියනකතා’.
1 ටෛපොග්රැෆි යනු ලියැවුණු වදනක් කියවීමට පහසු වන සේ එහි හැඩතල හා රූපමය කාරණා තාර්කිකව සහ විධිමත්ව පෙළගැස්වීමයි. ඒ සඳහා ඉතිහාසය සහ අක්ෂරවල සැකැස්ම පිළිබඳ දැනුම අවශ්ය වන අතර, ඊට නිර්මාණශීලිත්වය එක් කළ විට බිහිවන අපූර්ව දෘශ්ය කලාව ටෛපොග්රැෆි ලෙස හැඳින්වේ.
ජෙෆ්රි බාවා පිළිබඳව
ජෙෆ්රි බාවා යනු 1982 වසරේදී ප්රකට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී ජෙෆ්රි බාවා විසින් ශ්රී ලංකාවේ සහ විදේශයන්හි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, ලලිත කලා සහ පාරිසරික අධ්යයන ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා පිහිටුවන ලද ලාභ නොලබන සංවිධානයකි.
2003 වසරේ ජෙෆ්රි බාවාගේ අභාවයෙන් පසු, මෙම භාරය ඔහුගේ ලේඛනාගාර නඩත්තු කරමින් සහ දේශන, සංචාර, ප්රදර්ශන ඇතුළු වාර්ෂික මහජන වැඩසටහන් පවත්වාගෙන යමින්, ස්වභාවික හා ගොඩනැගුණු පරිසරයන් සහ කලා ක්ෂේත්රය පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයකට දායක වෙයි.
ප්රියන්ත හෙට්ටිගේ
