“කළු කොටියෙක්”
ඔව්, මේ මාතෘකාව පහුගිය සතිය පුරාම මතුවෙමින් යටයමින් තිබ්බ හුඟාක් මාතෘකා පහු කරගෙන ඉක්මනට ඉස්සරහට ආවා.
“කොහෙද ඉන්නෙ?”
“කවුද දැකලා තියෙන්නෙ?”
“කොහොමද හම්බවෙලා තියෙන්නෙ?”
වගේ මාතෘකා තැන් තැන්වල කියවෙන්න ගත්තා. හැබැයි අපිට පෙනුණෙ මේක මිනිසුන්ට අතිශය අහඹු මාතෘකාවක් විදියට. ඒකට හේතුවක් තියෙනවා. සාමාන්යයෙන් ලංකාවෙ රට වැසියන් අතරින් කීප දෙනෙක් විතරයි මේ “ලංකාවෙ කොටියා” ගැන දන්නෙ. එහෙම දන්නා අය අතරිනුත් ඉතාම අඩු ගණනක් අය තමයි කොටියෙක්ව දැකලා තියෙන්නෙ.
“ලංකාවෙ කොටි ඉන්නවද?”
කියලා අහන අය වගේම,
“ලංකාවෙ කොටි නෑ.” කියන අයත්,
“ලංකාවෙ ඉන්න එකා දිවියා”
කියලා කියන අයත් අපිට නිතරම හම්බවෙනවා. ඇත්තටම කොටියා ගැන කතා කරන්න කලින් මේ ප්රශ්නය විසඳගෙන ඉන්න එක වටිනවා.
ලංකාවෙ මිනිස්සු කොටි ගැන කතා කරන්න කැමැති නෑ. ඒකට ඇත්තම හේතුව අපේ අඳුරු ඉතිහාසයේ මතක සටහන්. අවුරුදු තිස් තුනක් මේ රටේ කොටි හිටියා. නිකන් කොටි නෙමෙයි, මිනී මරු කොටි. ඒ කතාව ඉවර වුණේ අවුරුදු තිස් තුනක් ගතවෙලා සිංහල, දෙමළ මිනිස්සු ලක්ෂ ගානක් මැරිලා. ඒ අතර වඩාත්ම දරුණු කළු කොටි. අද වෙන කොට ඒ කළු කොටි සමහරු ඉන්නෙ දේශපාලන ඔඩොක්කුවල. හැබැයි මේ කොටි කතාව ඒ වගේ එකක් නෙමෙයි. මේක ලංකාවෙන් හම්බවුණ ඇත්ත කළු කොටි ගැන කතාවක්.
ඒක ගැන කියන්න කලින් ලංකාවෙ කොටි ඉන්න වග කියන එකට උත්තර දෙන්න ඕන. ලංකාවෙදි හම්බවෙන බිළාල කියන සත්ත්ව කුලයට අයිති විශාලතම සතා හඳුන්වන සත්ත්ව විද්යාත්මක නාමය පැන්තරා පාඩුස් කොටියා. ඒ නිසාම මේ කොටියා දිවියා කියන පටලැවිල්ල ලෙහා ගෙන ඉන්න ඕන.
දැන් ඊළඟට එමු මේ කළු කොටියා ගැන කතාවට.
අපි මේ ගැන හොයන්න තීරණය කළා. ඇත්තටම මොකක්ද මේ කඵ කොටි කතන්දරේ. අද වෙනකොට මුඵ රටම ඉන්නෙ ඒ ගැන කතා කරමින්,
කඵ කොටි මීට කලින් ඉඳලා නැත්ද? මේක තමයි බහුලවම ඇහෙන ප්රශ්නය. ඒ ප්රශ්නයට ඉතාම පැහැදිලි පිළිතුරක් ගිරිතලේ වන ජීවී කාර්යාලයේ අදාළ මතක සටහන් ගොන්නේ තියෙනවා. ඒ මිනිස්සු මරා දමපු හැබෑ කඵ කොටියෙක්ගේ පුඵන් පුරවන ලද හම. මිනිස්සු කරපු වරද කියන්න බැරි වුණත් ඒ ඇස් තවම ඈත වනන්තරේ දිහා බලාගෙන ඉන්නවා. මේ විදියට මරලා දාපු කඵ කොටි ගැන නිතරම අහන්න නොලැබුණත් ඒ ගැන තියෙන මතක සටහන් ඒ තරම් හොඳ ඒවා නෙමේ. මේ විදියට මිය ගිය කඵ කොටි කිහිප දෙනෙක් ගැන කියවෙනවා. මේ මරණ කීපයක්ම වෙලා තියෙන්නෙ සිංහරාජය ආශ්රිතව කියලයි කියන්නෙ. කොහොම නමුත් කඵ කොටි සිරුරු එහෙන් මෙහෙන් හම්බ වෙලා තියෙනවා.
එතකොට මේ කොටි ලංකාවෙ හිටියෙ නැද්ද?
ඒ ප්රශ්නයට මේ උත්තරය ලැබෙන්න කලිනුත් හම්බවුණ උත්තර කිහිපයක් තියෙනවා.
“හඳුන් දිවියා සහ අඳුන් දිවියා” කියන නම් දෙකෙන් දෙතැනක කියැවෙන්නෙ එකම සතා ගැන කියලා අපිට බැලූ බැල්මට හිතෙන්නෙ. ඒත් ඇත්ත ඒකම නෙවෙයි කියලයි මේ ගැන දන්න කියන උදවිය කියන්නෙ. ඉතිහාසයෙ ඉඳලාම මේ “අඳුන් ” කියන වචනයත් එක්ක “කඵ” කියන එකේ තිබුණා සම්බන්ධයත් මේ කතාවෙදි සැලකිල්ලට ගන්න පුඵවන්. එහෙම නම් ඒ කියන්නෙ කඵ සතෙක් ගැන. ඒ එදා කතා කළත් අද අපි මේ කතා කරන “කඵ කොටියා” කියන උපවර්ගය ගැන කියලයි කියැවෙන්නෙ.
එහෙම නම් එදා ඉඳලම මේ කඵ කොටි ලංකාවේ ඉඳලා තියෙනවා. මේ විදියට කඵ කොටියෙක් ගැන, 1970දි විතර කාලයෙ අම්පාර පැත්තෙන් වාර්තා වෙනවා කඵ කොටියෙක්ව දැක්කාය කියලා. තාඹුගල ආනන්ද හාමුදුරුවො තමන්ගෙ පොතකත්, මේ විදියටම කඵ කොටියෙක් ගැන සඳහන් කරලා තියෙනවා. උන්වහන්සෙ මේ ලියන්නෙ ඇසින් දුටු හෝ අහපු කාරණයක් වෙන්න පුඵවන්. ඒ වගේම 1982 වගේ කාලයේ සිංහරාජයේ “මොනින් සයිඞ්” කියන කොටසේ කඵ කොටියෙක් සහ පැටියෙක්ව දැකපු වනජීවී නිලධාරීන් ඉඳලා තියෙනවා. ඔවුන් ඒ ගැන තමන්ගෙ සහෝදර නිලධාරීන්ට කිව්වාය කියලත් කියැවෙනවා.
මේ විදියටම පැල්මඬුල්ල පැත්තෙ පතලකට මුක්කු කපන්න පිරිසක් ඒ අසල තිබුණ කැලයකට ගිහිල්ලා තියෙනවා. අන්න ඒ වෙලාවෙ පුංචි කඳු ගැටයක් උඩ කඵ කොටියෙක් ඉන්නවා ඒ අය ඉතාම පැහැදිලිව දැකලා තියෙනවා. ඒ වගේම 2001දි විතර නල්ලතන්නියට ආසන්න ප්රදේශයකදී මේ විදියටම කඵ කොටියෙක් දැකපු බවක් වාර්තා වෙනවා. හැබැයි මේ සීතල පරිසරයේදී විතරක් නෙවෙයි ත්රිකුණාමලයෙ කුච්චවේලිවලදීත් කඵ කොටියෙක්ව දැකපු බවට වාර්තා වෙනවා. ඇත්තටම ඒ අනුව කඵ කොටියා ලංකාවෙන් වඳවෙලා ගියාය කියලා යම්කිසි කෙනෙක් කරන සඳහන වැරැදියි.
පහුගිය වසර කිහිපයක කාල පරිච්ඡේදයක් ඇතුළත විවිධ අවස්ථාවල විවිධ තැන්වලින් කඵ කොටින්ව වාර්තා වෙලා තියෙනවා. ඒ කතාව එළියට නොආවෙ හේතු කිහිපයක් නිසා. ප්රධානම හේතුවක් වුණේ මේ සතා දැකපු අයට ඒ ගැන ඔප්පු කළ හැකි සාක්ෂියක් නොමැති වීම. සාමාන්යයෙන් ලංකාවෙදී සාමාන්ය කොටියෙක්ව පින්තූර ගත කර ගැනීම පවා සලකන්නෙ ඉතාම අපහසු දෙයක් විදියට. එහෙම තත්ත්වයක් යටතෙ කඵ කොටියා ඡායාරූප ගත කිරීම ලෙහෙසි වෙන්නෙ නෑ.
හැබැයි පරිසරවේදී නයනක රංවැල්ල වගේ අය මේ ගැන කියන්නෙ වෙනමම කතාවක්. ඒ අය කියන්නෙ මේ සතා ගැන හෙළිදරව් කිරීමෙන් ඒ සතාට ජීවිත අවදානමක් පවා ඇතිවෙන්න පුඵවන්ය කියලා. ඒ නිසාම මේ සතා ගැන කිහිප වතාවක්ම වාර්තා වුණත් ඔවුන් ඒ ගැන සඳහන් කරලා නැහැ. අදත් මේ හෙළිදරව්ව ඒ සතාට කරන හානියක් විදියටයි ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ. ඒ නිසාම “මව්රට” අපිත් ඔබෙන් ඉල්ලන්නෙ අපි මේ දැක්මෙන් පමණක් සතුටු වෙමු. මේ සතා ගැන වාර්තා වුණ ප්රදේශය අපි හෙළිදරව් නොකළත් ඒ ගැන දන්න අය ඉන්න බව අපි දන්නවා. ඔබ පරිසරයට, සතුන්ට ආදරය කරනවා නම් ඔබ කළ යුත්තෙ උන්ට උන්ගෙ පාඩුවෙ ඉන්න දෙන එක. ඒ වගේම යම්කිසි කෙනෙක් මේ සතා හෝ කුමන සතෙක් හෝ දඩයම් කරන්න සැරැසෙනවා නම් හරි, සත්ත්ව හම්, දත්, නිය, කෙඳි ආදිය අලෙවියට හෝ ප්රදර්ශනයට සූදානම් නම් ඒ ගැන අදාළ අංශවලට දැනුම් දෙන්න. ළඟම පොලිසිය, වනජීවී කණ්ඩායම් ඊට පියවර නොගන්නවා නම්, ඔබ “මව්රට” අපිට ඒ ගැන දැනුම් දෙන්න. අපි කඵ කොටියා ගැන හොයන්න සූදානම් නෑ. ඒ වෙනුවෙන් කාලෙ ගන්නත් අපිට වුවමනාවක් නැහැ. හැබැයි අපි මේ අසම්මත හෙළිදරව්වෙන් අනාරක්ෂිත වුණ “ක`ඵ කොටියා” ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්ය පියවර ගන්න සූදානම්.
ජීවන පහන් තිලිණ
