චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික විදුලි ව්යාපෘති චක්රීය ණය ක්රමය නිසා අතර මඟ කඩාවැටෙන ස්වභාවයක් ඇති වී තිබේ. දෙපාර්ශ්වය අතර විදුලි බලශක්ති රාමුව සම්බන්ධයෙන් එළඹි ගිවිසුමේ කොන්දේසි උල්ලංඝණය කෙරී ඇති හෙයින් මේ තත්ත්වය උද්ගතව තිබේ.
මේ නිසා මේ වන විට ගෙවිය යුතුව ඇති රුපියල් බිලියන එකසිය අසූඅටක් හෙවත් කෝටි දහඅට දහස් අටසියයක් ගෙවිය නොහැකිව ඇත. එසේ වුවද මෙතෙක් නොගෙවා ඇති ප්රතිශතය 18.4%කි. එය බලපැවැත්වීම ආරම්භ කෙරී ඇත්තේ චීනය ස්වාධීන විදුලිබල නිෂ්පාදන වෙනුවෙන් අනුග්රහය දැක්වූ මුල්ය ආකෘතියවන චීන පාකිස්ථාන ආර්ථික පටු මංතීරුව ආරම්භයත් සමගිනි.
“චීන ස්වාධීන විදුලිබල නිෂ්පාදන මිලට ගැනීම වෙනුවෙන් පාකිස්තානය මේ වන විට රුපියල් බිලියන අටසිය තිස්දෙකක් හෙවත් කෝටි අසූ තුන් දහස් දෙසීයයක් ගෙවා ඇතැයි” අගමැතිවරයාගේ විශේෂ සහකාර “ටාබිෂ් ගෝහාර්” එක්ස්ප්රස් ටි්රබියුන් පුවත්පතට ප්රකාශ කර තිබේ.
“සෙන්ට්රල් පවර් පර්චේස් ඒජන්සි ගරන්ටීඩ්” ආයතනයෙන් ගෙවිය යුතුව ඇති රුපියල් කෝටි දහඅට දහස් අටසියයක ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් මේ දක්වාම දෙපාර්ශවයට පැහැදිලි තීරණයකට පැමිණිය නො හැකිව ඇති බව ද එ බැවින් කෝටි අසූ තුන් දහස් දෙසියය ගෙවා නැතැයිද අගමැතිවරයාගේ විශේෂ සහකාර “ටාබිෂ් ගෝහාර්” වැඩිදුරටත් ප්රකාශ කෙළේය.
ප්රශ්ණකාරී ණය මුදල වු රුපියල් ටි්රලියනයකින් එනම් කෝටි 10,00,00,00,000ක් ගෙවිය යුතු හිඟ ප්රමාණය 18.4%ක් බවද, එය එතරම් දෙයක් නොවන බවද හෙතෙම සඳහන් කෙළේය.
මේ දක්වා ඇති සමස්ත චක්රීය ණය ප්රමාණය ටි්රලියන 2.6ක් හෙවත් රුපියල් කෝටි දෙදහස් හයසියය දක්වා ඉහළ අගයක් ගන්නා බවද “ටාබිෂ් ගෝහාර්”කීවේය.
22%කට සමාන අන්දමේ මාසික “චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික චක්රීය අරමුදලක්” ස්ථාපනය කරන ලෙසද ඊට “මුදල් අමාත්යාංශයෙන් පහසුකම් සැපයිය යුතු” බවටද “චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික බලශක්ති රාමුව යටතේ”එළැඹුණු ගිවිසුම යටතේ පාකිස්ථානයට නියම කරනු ලැබ තිබේ.
දෙපාර්ශ්වය ගිවිසුම්ගත මේ කොන්දේසියෙන් චීනය අපේක්ෂා කළ අරමුණ වූයේ බිදුලි බලය මිලදී ගනු ලබන්නාට යම් හෙයකින් ගෙවීම් කළ නොහැකි වූ විටෙක කිසිදු බාධාවකින් තොරව විදුලි ව්යාපෘතිවලින් සිය ගතමනාව අයකර ගැනීමය.
“චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික විදුලිබල ව්යාපෘති ක්රියා රාමුව” 2014 නොවැම්බර් මාසයේදී දෙරට (පාකිස්ථානය සහ චීනය) විසින් අස්සන් කරන ලද්දකි.
“අපි ඒ කොන්දේසියට අනුව චක්රීය අරමුදල ආරම්භ කළේ නෑ” ටාබිෂ් ගෝහාර්” පැවැසුවේය.
2018දී රුපියල් කෝටි එක්දහස් එකසිය පනහක් වූ චක්රීය ණය ප්රමාණය මේ වන විට රුපියල් කෝටි දෙදහස් හයසියයක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
රජය මේ ණය ප්රමාණය ඉදිරි වර්ෂ දෙක තුළදී 2018 පැවති මට්ටමට ගෙන ඒමට තුන් ආකාරයක ක්රමවේදී යාන්ත්රණයක් ක්රියාත්මක කිරීමට අපේක්ෂා කරයි. පළමු වැන්න කාර්යක්ෂමතා වර්ධනයට සාකච්ඡා කිරීමයි. දෙවැන්න කාලානුරූප සහනශීලී ගෙවීමේ ක්රමයයි. තුන්වැන්න ආනයන අපනයන බදු වැඩි කිරීමයි.
චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික විදුලි වා්යාපෘතිය යටතේ “මෙගාවොට්” 300ක ධාරිතාව ඇති ගල්අඟුරු බලාගාරයක් “ග්වාදර්”ප්රදේශයේ ස්ථාපනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණද, තවමත් එම ව්යාපෘතියේ වැඩ පටන්ගෙන හෝ නැත.
“චීනයේ අපනයන සහ ණය රක්ෂණ සංස්ථාවේ වරදක් නිසා ගල් අඟුරු බලාගාරය ඉදිකිරීමේ කාර්යය තවමත් ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වූ බව”ටාබිෂ් ගෝහාර්” පැවැසුවේය.
“චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික විදුලි වා්යාපෘතිය” යටතේ චීන සමාගම්වලට නිකුත් කෙරෙන ණය සඳහා අපනයන සහ ණය රක්ෂණ සංස්ථාව 7%ක් අය කරයි.
මුල්යමය කටයුතු මේ අන්දමින් සීමා කෙරෙනවා නම් ඒ ගල් අඟුරු බලාගාරය ඉදිකිරීමෙන් වැඩක් නෑ” ටාබිෂ් ගෝහාර් කීය.
ඩොලර් මිලියන 300ක හෙවත් කෝටි තිහක ආයෝජන ව්යාපෘතියකට එරෙහිව ඉදිරි වර්ෂ 20ක කාලය තුළ පාකිස්තානයට ඩොලර් බිලියනයක් හෙවත් කෝටි සියයක් ගෙවීමට සිදුවන බවද ඔහු පැවසුවේය.
ආනයනික ගල් අඟුරු යොදාගැනෙන විදුලිබල ව්යාපෘති රජය තහනම් කරනු ලැබීමෙන් මේ තත්ත්වය උද්ගතවීම හේතුවයි.
ජාතික සම්ප්රේෂණ සහ බෙදාහැරීමේ සමාගම් ජාලයෙන “ග්වාදාර්” ප්රදේශයට විදුලිබලය සපයන්නට රජයට හැකි බව විදුලිබල අංශ පවසනවා. ඒ අවශ්යතාවට මුල්ය ප්රතිපාදන සලසන්න රජයට හැකියාව තියෙනවා”
චාෂ්මා -5 ලෙසින් හඳුන්වන න්යෂ්ටික බලශක්ති ව්යාපෘතියද තත්ත්වයෙන් පහළ මට්ටමක බවටයි රජය සලකන්නේ. මේ න්යෂ්ටික බලශක්ති ව්යාපෘතිය අනුමත කළේ ඒ සඳහා වැයවන බරපැණින් කොටසක් ලෝක බැංකුවෙන් දෙන ප්රකාශය නිසයි. මේ වාගෙ න්යෂ්ටික ව්යාපෘති මින්පසු ආරම්භ කරන්නේ ආර්ථික වශයෙන් පැවැත්මක් ඇත්නම් පමණයි. ඊට හේතුව එවැනි කටයුතු වෙනුවෙන් “මුදල් අමාත්යාංශයෙන්” මුල්ය ප්රතිපාදන සැලසිය යුතු නිසා” ටාබිෂ් ගෝහාර් කීය.
රජය මේ වාගෙ කාර්යභාරවලට මීට පස්සේ අතගහන්නේ ඊට අදාළ ලිපි ලේඛන නිවැරැදිව ලැබුණොත් පමණයි. ව්යාපෘතිය අවසන් කිරීමේ නියමිත කාලවකවනුවක් ද තිබිය යුතුයි. ඒ සම්බන්ධව දෙරට අතර බහු පාර්ශ්වීය ඇරේන්ජ්මන්ට්ස්ද තිබිය යුතුයි.
ස්වාධීන විදුලිබල නිෂ්පාදනය සම්බන්ධව ගෙවිය යුතු බිලියන තුන්සියයක හෙවත් කෝටි තිස් දහසක ගෙවීම ගැන චීනය සමග සාකච්ඡාකර තවත් වසර 10-12ක කාලයකට දිගුවක් ලබාගැනීමට අපේක්ෂා කරනවා.
චීන පාකිස්තාන ආර්ථික පටු මාර්ගික විදුලි ව්යාපෘති යටතේ විදුලි බලාගාර 12ක් චීනය විසින් පාකිස්තානයේ ඉදිකරනු ලැබ තිබේ.
චන්ද්රසේන මාරසිංහ
