කොවිඞ් 19 වෛරසය පැතිර යාම වැළැක්වීම සඳහා ගත යුතු මූලික ක්රියා මාර්ගය ලෙස සෞඛ්ය බලධාරීන් සලකන්නේ ආසාදිතයන් හඳුනා ගැනීමය. අප මෙතෙක් කලක් අසා තිබුණේ ඒ සඳහා යොදා ගත හැකි එකම ක්රියාමාර්ගය පී. සී. ආර්. පරීක්ෂණය බවය. පී. සී. ආර්. පරීක්ෂණය යනු තරමක් සංකීර්ණ සහ වියදම් අධික ක්රියාවලියක් බවද කවුරුත් දන්නා කරුණකි. මේ හේතුවෙන් කොවිඞ් 19 ආසාදිතයන් හඳුනා ගැනීම සඳහා විශාල වියදමක් දැරීමටද රජයට සිදු විය.
මේ අතර කොවිඞ් 19 ආසාදිතයන් හඳුනා ගැනීම සඳහා පී. සී. ආර්. පරීක්ෂණය වෙනුවට යොදා ගත හැකි තවත් පරීක්ෂණයක් සම්බන්ධ පුවතක් හේතුවෙන් පසුගිය සතියේ දේශපාලන පිටිය උණුසුම් විය. එහිදී කතාබහට ලක් වුණේ පී. සී. ආර්. පරීක්ෂණය සඳහා යොදා ගත හැකි ඇන්ටිජන් නැමැති පරීක්ෂාව සිදු කිරීමට යොදා ගන්නා උපකරණ තොගයක් ශ්රී ලංකාවට ගෙන්වීම සම්බන්ධවය.
මේ පිළිබඳව පළමු අනාවරණය සිදු කළේ සමඟි ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී හරීන් ප්රනාන්දු මහතාය. ඒ පෞද්ගලික රූපවාහිනී නාළිකාවක පැවැති වැඩසටහනකට එක් වෙමිනි. එහිදී අදහස් දැක්වූ ප්රනාන්දු මහතා සඳහන් කළේ නියමිත ටෙන්ඩර් පටිපාටියෙන් තොරව ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල තොගයක් ලංකාවට ගෙන්වා ඇති බවය. ශ්රී ලංකන් ගුවන් සේවයට අයත් යානාවක් යොදා ගනිමින් එම පරීක්ෂණ කට්ටල ලංකාවට ගෙන්වා ඇත්තේ රූපවාහිනී නාළිකා ප්රධානියෙකුට අයත් සමාගමකින් වන බවද ප්රනාන්දු මහතා සඳහන් කළේය.
එම ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය ශ්රී ලංකාවට ගෙන්වීම සඳහා ප්රධාන වශයෙන් මැදිහත් වී තිබුණේ ජෝර්ජ් ස්ටුවර්ට් ආයතනයය. එබැවින් හරීන් ප්රනාන්දු මහතාගේ ප්රකාශයට පිළිතුරු දීමට එහි සභාපති දිලිත් ජයවීර මහතා වහාම කටයුතු කළේය. ඒ මහතා එහිදී ඉල්ලා සිටියේ මෙවැනි මඩ ප්රහාර නවත්වන මෙන් විපක්ෂයේ දේශපාලනඥයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින බවය.
හරීන් ප්රනාන්දු මහතාගේ ප්රකාශයත් සමඟ රැපිඞ් ඇන්ටිජන් පරීක්ෂාව හෙවත් ප්රතිදේහජනක පරීක්ෂාව පිළිබඳව බොහෝ දෙනාගේ අවධානය යොමු විය. පී. සී. ආර්. පරීක්ෂාව තරම්ම සාර්ථක නොවුණත්, එය ආර්ථික අතින් ලාබදායී බව සෞඛ්ය විශේෂඥයන්ගේ අදහස විය. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය විසින් පරිත්යාග කළ රැපිඞ් ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල ලක්ෂයක් ශ්රී ලංකාවට ලැබී ඇති බව ඖෂධ නිෂ්පාදනය, සැපයීම සහ නියාමනය පිළිබඳ රාජ්ය අමාත්ය චන්න ජයසුමන මහතා ඒ අතර ප්රකාශ කර සිටියේය. මේ සියලු කරුණු ඔස්සේ පී. සී. ආර්. වෙනුවට ශ්රී ලංකාවට හඳුන්වා දීමට නියමිත නව ක්රමවේදය රටේ ජනතාවට සැබවින්ම අවුල්සහගත විය.
හරීන් ගැහුවෙ මඩක්ද?
මේ සිද්ධියට ප්රධාන වශයෙන් සම්බන්ධ වූ හරීන් ප්රනාන්දු මහතාගෙන් සහ දිලිත් ජයවීර මහතාගෙන් මේ පිළිබඳව විමසීමට අප අදහස් කළේ එහි සත්ය තොරතුරු රටට හෙළි කළ යුතු වන නිසාය. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී හරීන් ප්රනාන්දු මහතා ඒ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූයේ මෙසේය.
“මේ ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල ලංකාවට ගෙන්වන්න ටෙන්ඩර් එක දැම්මේ පසුගිය 28 වැනිදා. ඒ සඳහා ආයතන 30කට වැඩි ප්රමාණයක් ඉල්ලුම් කරනවා. නමුත් එකම හිමිකරුවෙකුට අයත් ආයතන දෙකකට තමයි ඒ සඳහා ටෙන්ඩර් අනුමැතිය හිමි වෙන්නේ. George Stuerts සහ Dinasa (pvt) Ltd තමයි ඒ ආයතන දෙක. මේ ආයතන දෙක අයත් වෙන්නේ කාටද කියන එක ජනතාව දන්නවා. එම ආයතන දෙකම මේ ටෙන්ඩරය සඳහා එකම මිලක් තමයි ඉදිරිපත් කරන්නේ. ඒ ආයතන දෙකට පසුගිය 28 සහ 29 වැනිදා තමයි මේ කට්ටල ගෙන එන්න සෞඛ්ය අමාත්යාංශය අනුමැතිය ලබා දීල තියෙන්නේ. හැබැයි ඊට දවස් කිහිපයකට පස්සේ මේ පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය ලංකාවට එනවා. ලක්ෂයක් ගේන්න කිව්වම මේ අය ලක්ෂ දෙකක් ගෙන්වනවා. මෙතැනදි රජයේ ටෙන්ඩර් පටිපාටය ක්රියාත්මක වෙලා නැහැ. ඒ සියල්ලට පිටින් තමයි මේක සිද්ධ වෙන්නේ. මේ පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය ලංකාවට ගේන්න ටෙන්ඩරය දාද්දිත් මේ සමාගම් ඒ සඳහා ඇණවුම් ඉදිරිපත් කරලා තිබුණු බවක් තමයි පේන්නේ තියෙන්නේ. මොකද Dinasa (pvt) Ltd ආයතනය ඇන්ටිජන් කට්ටල ගෙන්වූ SD Biosensor නැමැති කොරියානු සමාගමට ඒ සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය විසින් අනුමැතිය ලබා දීලා තියෙන්නේ සැප්තැම්බර් 22 වැනිදා. George Stuerts සමාගම ඇන්ටිජන් කට්ටල ගෙන්වූ Abbott Diagnostics නැමැති කොරියානු සමාගමට ඔක්තෝබර් 02 වැනිදා තමයි එම අනුමැතිය ලැබිලා තියෙන්නේ. මේ ඔක්කොම බලද්දි තේරෙනවා මේ අය තමන්ගේ පුද්ගලික බලය භාවිතා කරලා මේ කට්ටල තොගය ලංකාවට ගෙන්වා ඇති බව.” එලෙස අදහස් දැක්වූ ප්රනාන්දු මහතා වැඩිදුරටත් ප්රකාශ කළේ මේ සම්බන්ධ හෙළිදරව්ව සිදු කළ අවස්ථාවේ තමන් කිසිදු පුද්ගලයකුගේ හෝ ආයතනයක නම් සඳහන් නොකළ බවය.
“අපි කාගෙවත් නම්වත් ආයතනවල නම්වත් කිව්වේ නැහැ. මම විතරක් නෙවෙයි හිටපු සෞඛ්ය ඇමැති රාජිත සේනාරත්න මහත්මයත් ඒ ගැන අදහස් පළ කළා. අපි නම් නොකිව්වට ඒ ආයතන ප්රධානීන්ම අපිට ගහන්න ගත්තා. මෙතැන බරපතළ වැරැද්දක් වෙලා තියෙනවා කියන එක ඒ අයගේ පුද්ගලික හැසිරීම්වලින් පැහැදිලිව පෙනුණා. අපිට දැනගන්න ලැබෙන විදියට මේ පරීක්ෂණ තොගයේ උපරිම මිලක්වත් සඳහන් කරලා නැහැ. ඒ අයට අධික ලාබ තියාගෙන විකුණන්න පුළුවන්. මේක ගෙනාවේ රජයට නෙවෙයි පුද්ගලික අංශයට කියලා ඒ අය කියනවනේ. එහෙනම් මේ පරීක්ෂණ කට්ටල නොමිලේ රජයට බාර දෙන්න. අන්න එතකොට ඒ අය නිවැරැදියි කියලා අපිට කියන්න පුළුවන්. කිසිම ව්යාපාරිකයෙකුට පහර ගහන්න අපිට ඕනෑ නැහැ. රටේ ව්යවසායකයෝ දියුණු වෙනවා නම් අපි ඒකට කැමැතියි. අපිට ඒ අය එක්ක කිසිම ඉරිසියාවක්වත් නැහැ. නමුත් තමන්ගේ දේශපාලන හිතවත්කම් භාවිතා කරලා නියමිත පටිපාටිවලට පිටින් ගිහින් ව්යාපාර කරනවා නම් ඒක වැරැදියි කියන එකයි අපි කියන්නේ.”
මේ අතර මෙම ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය ශ්රී ලංකාවට ගෙන්වීම සම්බන්ධයෙන් ප්රචාරයක් ලබා ගැනීම සඳහා මෙය දිලිත් ජයවීර මහතා විසින්ම මවන ලද පුවතක් බවටද සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ මත පළ වන්නට විය. හරීන් ප්රනාන්දු මහතා ඒ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූයේ මෙසේය.
“ඒක එහෙමයි කියලා මම හිතන්නේ නැහැ. කාටවත් නොදැනෙන්න මේක කරන්න තමයි මේගොල්ලෝ හැදුවේ. හැබැයි කොහෙ හරි තැනක ඒ අයට වැරදුණා. අපි දේශපාලන වෛරක්කාරයා කියලා මතයක් හදලා ඒ වැරැද්ද වහගන්න තමයි දැන් ඒ අය හදන්නේ. ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ තොගය ලංකාවට ගෙනාවට පස්සේ ඒ සමාගම විසින් ශ්රී ලංකන් ගුවන් සමාගමට ස්තුති කරලා ෆේස්බුක් සටහනක් දාලා තිබුණා. ඊට පස්සේ තමයි අපිත් ඒ ගැන හොයන්න ගත්තේ. හොරෙන් කරන්න හදපු වැඩක් මොකක් හරි වැරැද්දක් හින්දා හෙළිදරව් වුණු එක තමයි වෙලා තියෙන්නේ.” ඒ හරීන් ප්රනාන්දු මහතාගේ අදහස්ය.
දිලිත් දැම්මේ ඩීල් එකක්ද?
අනතුරුව අප මේ පිළිබඳව අදහස් විමසුවේ දෙරණ මාධ්ය ජාලයේ ප්රධානී දිලිත් ජයවීර මහතාගෙනි. ඒ මහතා සඳහන් කර සිටියේ තමන්ට චෝදනා කරන පිරිස් සිදුවූයේ කුමක්දැයි යන්න පටලවා ගෙන ඇති බවය.
“සරලයිනේ. මේක මේ රජයේ ටෙන්ඩර් එකකට ගෙනාව පරීක්ෂණ කට්ටල තොගයක් නෙවෙයි. මේ අය පටලවා ගෙන ඉන්නේ. ලංකාවට පුද්ගලිකව සෞඛ්ය උපකරණ ආනයනය කරන්න ඕනෑම ආයතනයකට අයිතිය තියෙනවා. ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරියේ අවසරය තමයි ඒ සඳහා අවශ්ය වන්නේ. එම අධිකාරියේ නිසි අවසරය ඇතිව තමයි අපි අදාළ පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය ලංකාවට ගෙන්වලා තියෙන්නේ. මේකට රජයේ සම්බන්ධයක් නැහැ. රජයේ ටෙන්ඩර් පටිපාටිය ඒකට අදාළ වෙන්නේ නැහැ. මේ පරීක්ෂණ කට්ටල විතරක් නෙවෙයි තවත් සෞඛ්ය උපකරණ රාශියක් අපි ලංකාවට ගෙන්වනවා. කවුරුත් ඒවා ගැන ප්රශ්න කරන්නේ නැහැනේ. මේක රජයට සම්බන්ධ දෙයක් කියලා පටලවලා මඩ ගහන එක තමයි මේ කරන්නේ.” එලෙස අදහස් දැක්වූ ජයවීර මහතා මෙම පරීක්ෂණ කට්ටල තොගය සඳහා උපරිම පාලන මිලක් නොමැති යැයි නැඟෙන චෝදනාවට පිළිතුරු දුන්නේ මෙසේය.
“ඒ චෝදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම වැරැදියි. ඒ සඳහා උපරිම මිලක් නියම කරලා තියෙනවා. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය ඒ සඳහා අවසර දීල තියෙන්නෙත් ඒ උපරිම මිලට යටත්වයි. ඒ හින්දා ඒ චෝදනාවට කිසිම පදනමක් නැහැ.”
අනතුරුව අප ඒ මහතාගෙන් විමසා සිටියේ සැබෑ තත්ත්වය එසේ නම් මේ ආකාරයෙන් චෝදනා එල්ල වන්නේ මන්දැයි යනුවෙනි. එම පැනයට ජයවීර මහතා පිළිතුරු දුන්නේ මෙසේය.
“ඔය චෝදනා කරන පිරිස කාණ්ඩ හතරකට අයත් වෙනවා කියලයි මට හිතෙන්නේ. දේශපාලන අරමුණු වෙනුවෙන් රජයට මඩ ගහන්න මොකක් හරි හම්බ වෙනකම් බලන් ඉන්න පිරිසක් ඉන්නවනේ. පොඩි තොරතුරක් ලැබුණු ගමන් හරියට හොයන්නේ බලන්නේ නැතිව ඒ අය කෑ ගහන්න ගන්නවා. දැන් මේ සිද්ධියත් යොදා ගෙන රජයට සහ අපිට මඩ ගහන ඒ වගේ පළමු කාණ්ඩයට අයත් පිරිසක් ඉන්නවා.
දැන් මේ රැපිඞ් ඇන්ටිජන් පරීක්ෂණ කට්ටල ලංකාවට ගෙන ඒම මඟින් පී. සී. ආර්. පරීක්ෂාව හරහා අධික ලාභ උපයන ආයතන සහ සමාගම්වලට පැහැදිලි බලපෑමක් එල්ල වෙනවා. ඒ හින්දා ඒ අයත් මෙවැනි ප්රචාරවලට උඩ ගෙඩි දෙනවා වෙන්න පුළුවන්. මං හිතන්නේ ඒ තමයි මේකට සම්බන්ධ දෙවැනි කාණ්ඩය.
තව කාණ්ඩයක් ඉන්නවා. ඒ අය දිලිත් ජයවීර වගේ නම්වලට ඉරිසියයි. දිලිත්ලා දියුණු වේවි කියලා ඒ අය බයයි. ඒ හින්දා ඒ අයත් මේ වගේ දේවල් අල්ලගෙන මඩ ගහනවා. ඒ තුන්වැනි කාණ්ඩය. ඒ වගේම කොහොමවත් කිසිම දෙයක් කර ගන්න බැරිව කාට හරි මොකකට හරි මඩ ගගහා ඉන්න පිරිසක් ඉන්නවා. වෙන කරන්න දෙයකුත් නැති කමට ඒ අය මේ වගේ දෙයක් අල්ලගෙන මඩ ගහනවා. ඔය කාණ්ඩ හතරම මේ වගේ මඩ ප්රචාරවලට සම්බන්ධයි කියලයි මම හිතන්නේ.”
අවසන් වශයෙන් අප ජයවීර මහතාගෙන් විමසා සිටියේ හරීන් ප්රනාන්දු මහතාගෙන් විමසූ පැනයමයි. එනම් මේ මඩ ප්රහාර දියත් වන්නේ දිලිත් ජයවීර මහතාගේ අනුදැනුම මත ව්යාපාරික ලාභ ලබා ගැනීමේ අරමුණෙන්ද යන්නය. එයට ජයවීර මහතා පිළිතුරු දුන්නේ මෙසේය.
“එහෙම කතාවක් නම් මාත් දැක්කා. ඒත් මේවට එහෙම ප්රචාරයක් නම් අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ. මොකද මේ පරීක්ෂණ කට්ටලවලට තියෙන ඉල්ලුමට සැපයුම ලබා දෙන්නවත් අපට බැහැ. ඒ හින්දා ඒකත් පිළිගන්න පුළුවන් චෝදනාවක් නෙවෙයි.” ඒ දිලිත් ජයවීර මහතාගේ අදහස්ය.
දැන් රට පවතින්නේ කොවිඞ් 19 වෛරසයේ බරපතළ බව ඉතාම තදින් දැනෙනා අවධියකය. එබැවින් ආසාදිතයන් හඳුනාගෙන වහාම ඒ සඳහා අවශ්ය පිළියම් යෙදීම සිදු කළ යුතුය. රැපිඞ් ඇන්ටිජන් වැනි පරීක්ෂණ කට්ටල කොයි ආකාරයකින් හෝ හැකි ඉක්මනින් ලංකාවට ගෙන ආ යුතු වන්නේ ඒ නිසාය. නමුත් එය සිදු විය යුත්තේද නියමිත නීති රීතිවලට යටත්වය. ජනතාව බලා සිටින්නේ කොයි ආකාරයකින් හෝ හැකි ඉක්මනින් බලධාරීන් මේ කුරිරු වසංගතයෙන් තමන්ව මුදවා ගන්නා තුරුය.
චන්දන පොන්නම්පෙරුම
