මෙම ක්රමය වෙනස් නොවුණහොත් අනාගතයේදීත් රට බංකොලොත්-වර්තමාන පාලකයන් ආර්ථික ඝාතකයන් ලෙසට නම්වෙයිද?
‘ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන ආර්ථික ව්යසනයේ ප්රධාන දායකයා වන්නේ දිනෙන් දින ඉහළ යන රාජ්ය ණයයි. මධ්යම රජය, මහබැංකුව, රාජ්ය බැංකු, අනෙකුත් රාජ්ය ව්යවසායන් සහ පෞද්ගලික අංශයෙන් සැදුම්ලත් පුළුල් රාජ්ය අංශය විසින් කොන්ත්රාත්තු කරන ලද ණය ලෙස මෙය අර්ථ දැක්වෙයි. රජය විසින් නිකුත් කරන ලද ඇපකරවල ශක්තිය මත, ණය ගැනීම යනු අයහපත් ක්රියාවක් බව මින් අදහස් නොවෙයි.(Sri Lanka Latest News)
මෙවැනි තත්ත්වයකදී යමෙකුට ප්රමාණවත් ඉතුරුම් නොමැති නම් ඔහුගේ වියදම් වැඩසටහන් සඳහා මුදල් ප්රතිපාදන යෙදවීමට ඔහුට අන් අයගෙන් ඉතුරුම් ලබාගත හැකිය. කෙසේ වෙතත් විචක්ෂණශීලී අවශ්යතාවක් නම් එසේ ණයට ගත් මුදල් ඵලදායී ආයෝජන සඳහා භාවිත කළයුතු අතර, අඛණ්ඩ පරිභෝජනය සඳහා නොව, ණය ගැනුම්කරුට පොරොන්දු වූ පරිදි පොලිය සමග ණය ආපසු ගෙවීමට හැකිවෙයි. රටේ රාජ්ය මූල්යමය කළමනාකරුවා ලෙස අභිමානයෙන් කටයුතු කරන පාර්ලිමේන්තුව විසින් රැස්කිරීමට නියමිත සෑම ණයක් සම්බන්ධයෙන්ම මෙම වැඩපිළිවෙළ අනුගමනය කරන බව දැකිය හැකිය…’
රටක ආර්ථිකයක් ගැන කියැවෙන, කුමක්ද මේ බැරෑරුම් කතාන්දරය? මෙම වගතුග අපට අසන්නට ලැබුණේ මෙයට දින කිහිපයකට පෙරදීය. ශ්රී ලංකාවේ සිටින කීර්තිමත් වියතකු වන ආර්ථික විද්යාව උදෙසා විශාරදයකුද වන ආචාර්ය ඩබ්.ඒ. විජේවර්ධන මහතා විසින් පසුගිය ඉරිදා ප්රකට ඉංග්රීසි පුවත්පතකට ලියන ලද ලිපියකින් එම වගතුග උපුටා ගැනිණි. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ වසර 09ක් පුරා නොකඩවා නියෝජ්ය අධිපති ධුරය දැරූ ඔහු මෙරට දැනට සිටින දක්ෂතම ආර්ථික විශේෂඥයකුද වෙයි. ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල දෙකකින් උපාධි ලබා, පසුව ඇමෙරිකාවේ කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්යාලයෙන් සහ ප්රංශයේ යුරෝපීය ජාත්යන්තර විශ්වවිද්යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක්ද, ඔස්ටේ්රලියාවේ නෝතෝම්බි්රයා විශ්වවිද්යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක්ද ඔහු හිමිකරගෙන ඇත. ආචාර්ය විජේවර්ධනයන් දැනටද දේශීය හා විදේශීය විශ්වවිද්යාල කිහිපයකට අනුබද්ධිතව කටයුතු කරයි. පසුගියදා පළකෙරුණු ඉහත ආර්ථික විද්යා විග්රහයේදී ඔහු තවදුරටත් මෙසේ සඳහන් කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ඝාතනයට ලක්ව තිබේද?
‘අද බොහෝ ශ්රී ලාංකිකයන් අතර ප්රචලිත විශ්වාසයක් වන්නේ ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකය නැවත පණගැන්වීමට නොහැකි ලෙස ඝාතනයට ලක්කර ඇති බවයි. මෙම විශ්වාසය පදනම්වී ඇත්තේ නිදහසින් පසු අද ශ්රී ලංකාව මුහුණ දෙන දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදය සහ ආර්ථික අවපාතය මත සිටය. මෙහිදී හඳුනාගත් ඝාතකයන්ටද ඇඟිල්ල දිගුකිරීමට බොහෝ දෙනා උත්සාහ කර ඇත. මෙම සංකල්පයට සම්බන්ධ වන්නේ මධ්යම ආණ්ඩුවේ බංකොලොත්භාවයයි. එනම් එයට දේශීය හෝ විදේශීය ණය ගෙවීමට නොහැකි වීමත්, එසේම පොලී මුදල් සහ මූලික මුදල් ප්රමාණය ආපසු ගෙවීමට නොහැකි වීමත්ය.
නමුත් බංකොලොත්භාවය යනුවෙන් අප අදහස් කරන්නේ රජය ඇතුළු යම් පුද්ගලයකුට, ආයතනයකට හෝ සංවිධානයකට වගකීම් දරන්නන්ට ගෙවීමට ප්රමාණවත් ඉපැයීම් වත්කම් නොමැති තත්ත්වයක්. එසේම පිටස්තරයන්ට අදාළව වගකීම් වත්කම්වලට වඩා වැඩි බැවින් එහි ශුද්ධ වටිනාකම ඍණ තත්ත්වයට පත්වෙයි. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් බලපෑමට ලක්වූ පාර්ශ්වයට තම ව්යාපාරය කරගෙන යෑමට හෝ ව්යාපාරයේ පාරිභාෂික වචනවලට අනුව කටයුතු කළ නොහැක. එය ව්යාපාරික සංවිධානයක් නම්, පවතින නීතිරීතිවලට අනුව එය අනිවාර්යයෙන්ම කපාහැරිය යුතුය. ශ්රී ලංකා රජය දැනට මේ තරම් ගැඹුරට වැටී නැත.
එහි සියලු වියදම් පියවා ගැනීමට එම මට්ටම ප්රමාණවත් නොවන නමුත්, බදුකරණය හරහා තවමත් ආදායම් උපයාගත හැකිය. එම වියදම්වලින් කොටසක් සපුරාලීම සඳහා පොලී අනුපාත අනවශ්ය ලෙස වැඩි නොකර දේශීය වෙළෙඳපොළෙන් තවමත් ණයට ගත හැකිය. සමහර ව්යාපෘති සඳහා මුදල් යෙදීම උදෙසා එහිදී ලෝක බැංකුව, ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව හෝ IFAD වැනි බහු පාර්ශ්වික ණය දෙන ආයතනවලින් ණයට ගත හැකිය. නමුත් එහිදී කළ යුතු සියලු ගෙවීම් සිදුකිරීමට තරම් මුදල් නොමැත. එබැවින් රජය මුහුණ දෙන ගැටලුව සම්පූර්ණයෙන්ම රජය බංකොලොත් වීමට වඩා ඍණාත්මක හා ප්රමාණවත් නොවන මුදල් ප්රවාහයක් වනු ඇත…’
රාජ්ය ණය වැඩිවීමෙන් ආර්ථිකය අඩපණ කිරීම
‘වර්තමාන ආර්ථික අපරාධයේ ප්රධාන දායකයා වන්නේ දිනෙන් දින ඉහළ යන රාජ්ය ණයයි. මධ්යම රජය, මහබැංකුව, රාජ්ය බැංකු, අනෙකුත් රාජ්ය ව්යවසායන් සහ පෞද්ගලික අංශයෙන් සැදුම්ලත් පුළුල් රාජ්ය අංශය විසින් කොන්ත්රාත්තු කරන ලද ණය ලෙස අර්ථ දැක්වෙයි. ණය ගැනුම්කරුවකු ණය පැහැර හැරීමකින් තොරව ණය ආපසු ගෙවීමට කැමැති නම් ‘ගිලෙන අරමුදලක්’ (sinking fund) ගොඩනැගීම අත්යාවශ්ය වෙයි. මෙහිදී ‘ගිලෙන’ යන වචනයෙන් අර්ථවත් වන්නේ ‘පහත වැටෙන’ හෝ ‘අඩුවන’ යන අර්ථයයි. ගිලෙන අරමුදල, විශාල ආදායමක් වියදම් කිරීමේ දුෂ්කරතාවන් ලිහිල් කිරීමට උපකාරී වෙයි.
පුරාණ ලංකාවේ යටත් විජිත පාලනය එය සිදුකළේය. රජයක් විසින් මධ්යම හා දිගුකාලීන ණය ලබාගැනීමේදී ඔවුන් එය නීතිමය අවශ්යතාවක් ලෙස ඇතුළත් කර ඇත. ඒ අනුව 1948දී ඔවුන් ලංකා ආණ්ඩුවට පාලන බලය පැවරූ විට විශේෂිත ගිලාබැසීම් අරමුදල් දෙකක් තිබිණි. එකක් විදේශ ණය සහ අනෙක දේශීය ණය සඳහාය. 1948 දී ආදි ලංකාව බි්රතාන්යයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු ප්රාදේශීය පාලකයන් විසින් මෙම විචක්ෂණ ක්රියාව දිගටම සිදුකරගෙන ගියේය. කෙසේ වෙතත් රට මුහුණ දුන් විදේශ විනිමය හිඟය හේතුවෙන් 1960 දශකයේ මුල් භාගයේදී විදේශ මුදල් ගිලාබැසීමේ අරමුදල අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යෑම අත්හැර දැමීමට පාලකයන්ට සිදුවිය.
එහෙත් ඔවුන් රුපියල ගිලාබැසීමේ අරමුදල දිගටම පවත්වාගෙන ගියේ එමගින් ණය සේවාකරණයට අර්ධ සහනයක් ලැබුණු හෙයිනි. ඒ අනුව 1983 අග වන විට නොපියවූ ණය රුපියල් බිලියන 31ක් වුවත්, ගිලාබසින අරමුදල රුපියල් බිලියන 11ක්, 35%ක ආවරණයක් ලබාදුන්නේය. ගිලාබසින අරමුදලේ මුදල් නව රජයේ ඇති සුරැකුම්පත්වල නැවත ආයෝජනය කරන ලද අතර, එමගින් භාණ්ඩාගාරයට මුදල් ආපසු ගලා යෑමක් සිදුවිය. එම මුදල් අමාත්යාංශයට විනය හඳුන්වා දීමට ඉවහල් විය.
යටත්විජිත පාලකයන්ගේ මූල්ය විචක්ෂණභාවය
‘ප්රාග්ධන වියදම් වැඩසටහන් සඳහා ණය ගැනීමේදී යටත්විජිත පාලකයන් විසින්ද එවැනිම විචක්ෂණභාවයක් අනුගමනය කරන ලදී. මේ සම්බන්ධයෙන් උදාහරණයක් වන්නේ පැරැණි ලංකා දුම්රිය පද්ධතියට මුදල් සැපයීමයි. කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ආචාර්යවරියක් වන ඉන්ද්රානි මුණසිංහ මහත්මිය විසින් 2002 වසරේ සිය “The Colonial Economy on Track” නම් ග්රන්ථයෙන් හෙළිකළ පරිදි කොළඹ – මහනුවර දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකිරීම සඳහා ලන්ඩන් ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළෙන් 3%-6% අතර පොලී අනුපාත යටතේ පවුම් මිලියන 3.5ක් ණයට ගෙන එම ඉදිකිරීම සිදුකරන ලදී. එයට දේශීය වශයෙන් රුපියල් මිලියන 2.5ක්ද එකතු කරන ලදී. යටත්විජිත ලේකම්වරයාට ණය ලබාගැනීමේ ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කළ විට ඔහු එය කොන්දේසි තුනක් මත අනුමත කළේය. ඒවා මෙසේය.
ණය මුදල දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකිරීම සඳහා පමණක් යෙදවිය යුතුය.
මෙම කාර්යය ස්වයං මූල්යකරණය විය යුතුය.
ණය මුදලේ මූලික මුදල සහ පොලී මුදල ගෙවීමට අතිරික්තයෙන් ගිලාබැසීමේ අරමුදලක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
ඔවුන් එකල අනෙකුත් දුම්රිය මාර්ග ඉදිකිරීම සඳහාද මෙම පිළිවෙත අනුගමනය කරන ලදී. එබැවින් යටත්විජිත පාලකයන් විසින් මෙසේ දූරදර්ශී ලෙස ණය ලබාගැනීම සිදුකළ අතර, 1905දී ව්යාපෘතිය අවසන් වන විට නොගෙවූ ණය ප්රමාණය රුපියල් මිලියන 39ක් සහ ගිලෙන අරමුදල්වල අරමුදල් රුපියල් මිලියන 41ක්ද විය. එබැවින් රටේ සාමාන්ය බදු ගෙවන්නන්ට ණය ගෙවීම බරක් නොවීය.
ගිලාබැසීමේ අරමුදල් ක්රමය අහෝසි කිරීම සහ නොගැළපෙන තර්ක ඉදිරිපත් වීම.
1984 ජනවාරි 01 වැනි දින සිට ශ්රී ලංකා මහබැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලයේ නිර්දේශයක් මත ගිලෙන අරමුදල් ක්රමය අහෝසි කිරීමට මෙරට රජය තීරණය කළේය. ඉදිරිපත් කරන ලද හේතු දුරදිග බැලීමක් නොවූ අතර, විචක්ෂණශීලී දිගුකාලීන දැක්මක්ද නොතිබිණි. මෙහිදී තර්කයක් වූයේ රජයේ ණය ගැනීමේ වැඩසටහනට අරමුදල් නැවත ගලා ඒම සහතික කිරීම සඳහා ගිලාබැසීමේ අරමුදලක් අවශ්ය නොවන බවයි. තවත් තර්කයක් වූයේ ගිලාබැසීමේ අරමුදල් සැකැස්ම රජයෙන් සැබෑ මුදල් අරමුදලට මාරු නොකර පොත් තැබීමක් පමණක් බවයි. ඒ නිසා ආර්ථික බලපෑමක් ඇති නොවන බවයි.
තවත් තර්කයක් වූයේ ගිලාබසින අරමුදල් ක්රමය අහෝසි කිරීමෙන් රජයේ දළ වියදම් සහ දළ ණය ගැනීම යන කරුණු දෙකම අඩුවන බවයි. මෙවැනි තත්ත්ව යටතේ රාජ්ය ණය ගෙවීමේ අවදානමක් නොමැති බව රජය ප්රකාශ කර සිටියේය. මේ නිසා රජයේ රාජ්ය මූල්ය භාවිතය පිළිබඳ විනය බලාත්මක කෙරෙන ගිලෙන අරමුදල් ක්රමයේ වඩා වැදගත් කාර්යභාරය ඔවුන් නොසලකා හැර තිබූ නිසා මේ සියල්ල බොළඳ තර්ක බවට පත්විය. මෙම තත්ත්වය යටතේ ප්රතිමූල්යකරණ ප්රවාහය නතර වූ විට රජයට තවදුරටත් ණය ගෙවීමට නොහැකි වූ අතර, ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම සඳහා ණය ආපසු ගෙවීම අත්හිටුවීමට සිදුවිය. ශ්රේණිගත කිරීමේ ආයතන සහ අයි.එම්.එෆ්. දිගින් දිගටම ප්රකාශ කර තිබුණේ ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය ණය මෙම පදනම මත දරාගත නොහැකි බවයි.
ප්රියන්ත හෙට්ටිගේ
‘ආර්ථික ප්රතිපත්තිවල දිගුකාලීන ප්රතිවිපාක දෙස බලා සිටිය යුතු මුදල් මණ්ඩලය ගිලෙන අරමුදල් ක්රමය නතර කරන ලෙස රජයට නිර්දේශ කිරීමේදී මෙතරම් බරපතළ වරදක් කළේ ඇයිදැයි පැහැදිලි නැත. ණය ආපසු ගෙවීමට පෙර සූදානමක් කිරීම, ඕනෑම දුරදිග බලා ණය ගැනුම්කරුවකු විසින් ගනු ලබන දූරදර්ශී පියවරකි. අද රටේ රාජ්ය අංශයේ දැවැන්ත ණය බරින් ගිලාබසින අරමුදල් ක්රමයට ආපසු යා නොහැක. කෙසේ වෙතත් මධ්යම රජය සහ අනෙකුත් සියලු රාජ්ය අංශයේ ආයතන විසින් ගිවිසුම්ගත කිරීමට සෑම නව ණයක්ම අනිවාර්ය ගිලෙන අරමුදල් අවශ්යතාවක් සහිතව ආවරණය කිරීම නුවණට හුරුය.
රාජ්ය අංශයේ ආයතන විසින් ණය ගැනීමේ සහ රජයේ ඇපකරයක් මත පෞද්ගලික අංශය විසින් ලබාගන්නා ණය සම්බන්ධයෙන්ද මෙය විශේෂයෙන් වැදගත් වෙයි. රටේ රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරුවා ලෙස අභිමානයෙන් කටයුතු කරන පාර්ලිමේන්තුව විසින් මෙසේ රැස්කිරීමට නියමිත සෑම ණයක් සම්බන්ධයෙන්ම මෙම වැඩපිළිවෙළ අනුගමනය කළ යුතුය. එසේ නොවුණහොත් නැවත අනාගතයේදීත් ශ්රී ලංකාව බංකොලොත් රටක් වීම වැළැක්විය නොහැක. ශ්රී ලංකා මහබැංකුවේ නව වැඩපිළිවෙළ යටතේ වත්මන් පාලක මණ්ඩලයට සහ මුදල් ප්රතිපත්ති මණ්ඩලයට මෙය හොඳ ඉගෙනුම් අත්දැකීමකි. ඔවුන් අද තීරණ ගන්නේ වර්තමාන කාලය තුළ ඇති ප්රතිලාභ දෙස බලමින් පමණි. එසේ සිදුනොවුණහොත් වර්තමාන ප්රතිපත්ති සම්පාදකයන් අනාගතයේදී ‘ආර්ථික ඝාතකයන්’ ලෙස නම්කිරීමේ අවදානමකට ලක්විය හැකිය.
