යාල වනය කියන්නේ සතුන්ගේ පාරාදීසයක් විතරක් නොවේ. ඒ තුළ, වනයෙන් වැසී ගිය පුරාණ රාජධානියක අමතක වූ ඉතිහාසයද අදත් නිහඬව ජීවත් වෙයි. ගෝනගල යනු එවැනි අතිශය දුර්ලභ පුරාවිද්යාත්මක ස්ථානයකි. වසර දෙදහසකට අධික අතීතයකට අයත් ලෙන්ලිපි, බිඳවැටුණු දාගැබ්, ආරාම නටබුන් සහ පුරාණ ජලාශයන්ගෙන් සමන්විත මෙම ප්රදේශය, රුහුණු රාජධානියේ දියුණු බෞද්ධ සංස්කෘතියක හා ජනාවාසයක සලකුණු අදත් සුරකිමින් පවතී.Sri Lanka Latest News
ජාල ජාතික වනෝද්යානය තුළ සැඟවී ඇති ගෝනගල, සිතුල්පව්ව රජමහා විහාරය වෙත යන මාර්ගයෙන් හරවා ගමන් කළ යුතු ගල්කුළු සහිත භූමි ප්රදේශයක පිහිටා ඇත. ගෝනගල නමින්ම පැවැති පුරාණ වැවක නටබුන් සහ ක්රි.පූ. 2 වැනි සියවසට අයත් ආරාම නටබුන් මගින් පැහැදිලි වන්නේ, මෙම ප්රදේශය පුරාණ රුහුණු රාජධානියේ දියුණු නගරයක් ලෙස පැවති බවයි. ගෝනගල පමණක් නොව, අවට පිහිටි පිඹුරාගල, සීලවකන්ද සහ පලටුපාන (වර්තමානයේ මඟුල් මහා විහාරය ලෙස හඳුන්වයි) වැනි ස්ථානද රුහුණු රාජධානියේ බෞද්ධ සංස්කෘතියේ සහ ආරාම ජීවිතයේ වැදගත් මධ්යස්ථානව පැවති බවට සාක්ෂි දරයි.
පුරාවිද්යාත්මක ගවේෂණ
1974 දී ශ්රී ලංකා පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් යාල අභයභූමිය තුළ පිහිටි නටබුන් සහිත ස්ථාන රැසක් ගවේෂණය කර වාර්තා කරන ලදී. ඒ අතර ගෝනගලට අමතරව ආකාශ චෛත්ය, වරහමන්කඩ, පිළිමලෙන කන්ද, පිළිමයාය, මුනිඅම්මගම, බෙරලිහෙල කන්ද, අළුගල්ගේ කන්ද, අල්ලගල, සීනක්කුව සහ අන්ජලී විහාරය වැනි ස්ථාන ද ඇතුළත් වේ.
ගෝනගල පර්වත මුදුනේ නිධන් හොරුන් විසින් කැණීම් කරන ලද ස්ථූප දෙකක් හමුවී ඇත. ඉන් එකක ගර්භය තවමත් හොඳින් සංරක්ෂිතව පවතින අතර එහි මධ්යයේ චතුරස්රාකාර ශෛලමය කුලුනක් පිහිටා ඇත. අනෙක් දාගැබ බොහෝ දුරට විනාශ වී තිබිණි. මේවාට අමතරව ගොඩනැගිල්ලක නටබුන්ද සොයාගෙන ඇත.
ගෝනගල ලෙන්ලිපි – ඉතිහාසයට විවෘත වන දොරටුවක්
ගෝනගල ප්රදේශයෙන් පූර්ව බ්රාහ්මී අක්ෂරයෙන් ලියූ ලෙන්ලිපි 11ක් සොයාගෙන විකේතනය කර ඇත. මේවා මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් විසින් 1970 දී ප්රකාශයට පත්කරන ලද ‘ලංකාවේ සෙල්ලිපි’ ග්රන්ථයේ පළමු වෙළුමට ඇතුළත් කර ඇත.
ගෝනගල, මෝදරගල සහ මඟුල් මහා විහාරය ආශ්රිතව සොයාගත් මෙම ලිපි ක්රි.පූ. 250 පමණ කාලයට අයත් අතර, ශ්රී ලංකාවේ හමුවූ පැරණිතම සෙල්ලිපි අතරට අයත් වේ. බොහෝ ලෙන්ලිපිවල සඳහන් වන්නේ ලෙන් සංඝයාට පූජා කළ බවයි.
විශේෂයෙන්ම එක් ලිපියක ‘මධුකසාලිය සංස්ථාවේ සාමාජිකයන්ගේ ලෙන සංඝයාට පූජා කරන ලදී’ යනුවෙන් සඳහන් වේ. ‘මධුකසාලිය’ යනු එම කණ්ඩායම ජීවත් වූ නගරයක නමක් විය හැකි බව විද්වත්හු අදහස් කරති.
දුටුගැමුණු යුගයේ සම්බන්ධතා
ගෝනගල ලෙන්ලිපි තුනක ‘පුස්සදේව’ යන නම සඳහන් වේ. එක් ලිපියක මෙසේ කියවේ. ‘සේනාධිපති අභයගේ පුත් පුස්සදේව ප්රධානියාගේ පුත් අභය ප්රධානියාගේ ලෙන, පැමිණි නොපැමිණි සිවුදෙස සංඝයාට පූජාවයි.’
දුටුගැමුණු රජුගේ යුගයට අයත් සිතුල්පව්ව රජමහා විහාර ලෙන්ලිපි අතරද නන්දිමිත්ර සහ වේළුසුමන වැනි යෝධයන්ගේ නම් සඳහන් වේ. මහාවංසයට අනුව, දුටුගැමුණු රජුගේ හමුදාවේ තවත් ප්රසිද්ධ යෝධයකු වූ පුස්සදේවගේ උපන් ප්රදේශයද සිතුල්පව්ව අවට බව සැලකේ.
මහාචාර්ය පරණවිතානගේ මතයට අනුව, ගෝනගල ලිපියේ සඳහන් ‘සේනාධිපති අභය’ යනු දුටුගැමුණුගේ යෝධයකු වූ ‘ථේරපුත්ත අභය’ විය හැකිය. ඔහු පසුකාලීනව සසුන්ගත වූ අතර, ඔහුගේ පරම්පරාවේ පුස්සදේව සහ අභය යන නම් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.
වනය තුළ සැඟවුණු අතීතයක්
අද ගෝනගල යනු වනයෙන් වැසීගිය, බොහෝ දෙනා නොදන්නා පුරාවිද්යාත්මක ස්ථානයකි. නමුත් එහි ගල්කුළු අතර සැඟවුණු ලෙන්, බිඳවැටුණු දාගැබ් සහ වසර දෙදහසකට එහා ඉතිහාසයක් ඇති සෙල්ලිපි, රුහුණු රාජධානියේ අතිශය දියුණු බෞද්ධ සංස්කෘතියක සාක්ෂි ලෙස අදත් නිහඬව පවතී.
කෙසේ වෙතත්, නිධන් හොරුන්ගේ නීති විරෝධී කැණීම් හේතුවෙන් යාල වනය තුළ ඇති පුරාවිද්යාත්මක නටබුන් රැසක් දැඩි ලෙස හානි වී ඇති බව පෙනීයයි. ගෝනගල පර්වතයේ දාගැබ් කිහිපයක්ද මෙවැනි විනාශකාරී ක්රියාවන්ට ගොදුරු වී තිබීම කනගාටුවට කරුණකි. වසර දහස් ගණනක ඉතිහාසයක් විනාශ වීම යනු, අපගේ සංස්කෘතික උරුමය සහ අනාගත පරපුරට හිමි විය යුතු දැනුම අහිමි වීමකි.
එබැවින්, පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළු වගකිවයුතු ආයතන මෙම වටිනා උරුමයන් ආරක්ෂා කර සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. යාල වනයේ සැඟවුණු මෙම ඉතිහාසය, අනාගත පරපුරටත් ජීවමානව තබා ගැනීම අප සැමගේ වගකීමකි.
යාල වනය සතු වටිනාකම සතුන් සහ ස්වභාව සෞන්දර්යයෙන් පමණක් නොව, එහි සැඟවුණු ඉතිහාසයෙන් ද මැනිය හැකි බව ගෝනගල අපට මතක් කර දෙයි.
නන්දන විලියම්ස්
