ඉන්දු-ශ්රී ලංකා ගිවිසුමෙන් පසු කැරැල්ල අතරතුර දේශපාලන කැරලිකරුවන්ගේ වැඩක් යැයි සැක කෙරෙන මිරිස්සේ පිහිටා තිබුණු ඉපැරණි බංගලාව හිටපු ශ්රී ලංකා ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධනගේ පවුලට අයත්ව තිබූ යටත්විජිත සමයේ ඉදිකරන ලද බංගලාව 1987දී ගිනිබත් කරන ලදී. මුල් කඳු මුදුනේ ඉපැරණි බංගලාව විනාශ වූ අතර, පසුව ජේ.ආර්. ජයවර්ධනගේ මුණුබුරු ප්රදීප් ජයවර්ධන විසින් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී ජෙෆ්රි බාවාගේ අලංකාර නව සැලස්මක් අනුව ජයවර්ධන පවුල සඳහා නව, ගෘහ නිර්මාණ සංකේතාත්මක විලාවක් ඉදිකිරීමට හේතු විය.Sri Lanka Latest News
මෙහි තිබූ ජේ.ආර්. ජයවර්ධන පවුලේ මුල් නිවාඩු නිකේතනය 1980 අගභාගයේ 1987 දී පමණ දේශපාලන නොසන්සුන්තාව මධ්යයේ ගින්නකින් විනාශ විය. නිවස පිහිටා තිබුණේ වැලිගම බොක්ක දෙසට මුහුණලා පිහිටි මිරිස්සෙහි කැපීපෙනෙන අලංකාර කඳු බෑවුමකය.
නැවත ගොඩනැගීම – 1997දී, ප්රදීප් ජයවර්ධන (මුණුබුරා) ජෙෆ්රි බාවාට එම ස්ථානයේම නවීන මණ්ඩප විලාසිතාවේ නිවසක් සැලසුම් කිරීම සඳහා පත්කළ අතර, එය 1997-1998දී පමණ නිමකරන ලදී.
වර්තමානයේ ප්රදීප් ජයවර්ධන නිවස (හෝ රතු කඳු බෑවුම්) ලෙස හඳුන්වන මෙම ස්ථානය, විනාශ වූ යටත් විජිත යුගයේ ගොඩනැගිල්ල සිහිකරමින් ප්රතිස්ථාපනය කරමින් නිවර්තන නූතනවාදයේ කැපීපෙනෙන නිර්මාණයකි. ශ්රී ලාංකික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී ජෙෆ්රි බාවාගේ අවසන් කෘතිය ජයවර්ධන මන්දිරය වේ.
නිවර්තන නූතනවාදය පිළිබඳ අභාවප්රාප්ත ජෙෆ්රි බාවාගේම අදහස්වල රැඩිකල් ආසවනයක්, ශ්රී ලංකාවේ මිරිස්ස රතු කඳු මුදුන්වල පිහිටා ඇති මෙම වානේ සහ වීදුරු නිවස, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ අවසාන ව්යාපෘතිය සහ ඔහුගේ වඩාත්ම වැදගත් කෘතිය විය හැකිය.
1996 මුල් භාගයේදී, ජෙෆ්රි බාවා මුලින්ම ප්රදීප් ජයවර්ධනගෙන් ඔහුට අවශ්ය නිවස කුමක්දැයි විමසූ විට, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ ‘මගේ පරිපූර්ණ නිවස උද්යානයක් වනු ඇත.’ ඕනෑම කෙනකුට මෙය කළ හැකි නම්, ඒ බාවා බව ප්රදීප් දැන සිටියේය. ඔහු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ බෙන්තොට පිහිටි ලුණුගඟ වතුයායට ගොස් ඇති අතර, ආසියාවේ වඩාත්ම ප්රසිද්ධ උද්යානවලින් එකක් වූ දෙයට ක්ෂණිකව ආදරය කළේය. සොබාදහම සහ නිර්මිත ස්වරූපය එහි බාධාවකින් තොරව ඒකාබද්ධ වූ අතර ලුණුගඟ කාලයෙන් ඔබ්බට ගිය නිර්මාණයක් මෙන් විය, අනපේක්ෂිත ලෙස ජලයේ දර්ශන සහ පෙරළෙන හරිත පොළොවට විවෘත වූ රහස් කොන්වලින් පිරුණු ස්ථානයකි. දැන්, ප්රදීප්ට අවශ්ය වූයේ බාවා තම සීයාගේ පැරණි නිවාඩු නිකේතනය පිහිටි ස්ථානයේ, මිරිස්සේ රතු කඳු මුදුන්වල ඉහළින් ඉදිකිරීමටයි.
බාවාගේ වඩාත් ප්රසිද්ධ චරිතාපදාන රචකයා සහ මෑතකදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද In Search of Bawa – Master Architect of Sri Lanka පොතේ කතුවරයා වන ඩේවිඩ් රොබ්සන් සඳහා, ජයවර්ධන නිවස, එය හැඳින්වූ පරිදි, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ කලා කෘතියේ වැදගත්ම නිවාසවලින් එකකි. 2003දී ඔහු මියයන විට, බාවා දකුණු ආසියාවේ වැදගත්ම ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියකු ලෙස පුළුල් ලෙස සමරනු ලැබූ අතර, ‘නිවර්තන නූතනවාදයේ පියා’ ලෙස ප්රශංසා කරන ලදී.
ජයවර්ධන නිවස වැලිගම බොක්කෙහි විස්මයජනක දසුන් ඉදිරිපත් කරයි. 1996 දී හිටපු ශ්රී ලංකා ජනාධිපති සහ අගමැති ජේ.ආර්. ජයවර්ධනගේ මුණුබුරා වන ප්රදීප් ජයවර්ධන විසින් විවෘත කරන ලද මෙම නිවස පවුල සඳහා විවේක ස්ථානයක් ලෙස නිර්මාණය කර ඇත.
බාවා එම ස්ථානයට තමා විසින්ම රැගෙන ගිය බව ප්රදීප් සිහිපත් කරයි. වරක් මෙම ඉඩමේ තවත් ව්යුහයක් තිබිණි. 1970 සහ 80 දශකවල ශ්රී ලංකාවේ ජනාධිපති සහ අගමැති යන දෙඅංශයෙන්ම තනතුරු දැරූ ප්රදීප්ගේ සීයා වන ජේ.ආර්. ජයවර්ධනට අයත් පැරණි යටත් විජිත බංගලාවක්. ඔහුගේ පවුලේ අය නිවාඩු බංගලාවට ආදරය කළ නමුත් 1980 අගභාගයේදී, දේශපාලන කැරලිකරුවන් විසින් එය බිම හෙළන ලදී. ‘මගේ සීයා ඕනෑම දුෂ්කර දෙයකට මෙන් එය සමග කටයුතු කළා. ඔහු ඒ ගැන කතා කළේ නැහැ’ ප්රදීප් පවසයි.
දැන්, ගාල්ල-මාතර අධිවේගී මාර්ගයට ඔබ්බෙන්, බෑවුම් සහිත මාර්ගයක් කඳු මුදුනට හමායන අතර, අවසාන වංගුවක් විස්මයජනක දසුනක් හෙළිකරයි. කැනුරිනා ගස්වලින් සෑදුණු කුඩා දැවමය කේතුවලින් සරසා ඇති පැතලි තණකොළ මතින් නිවසට යන මාර්ගය හරිත පැහැයෙන් පිරී ඇත. දේපලෙහි මායිම් දැඩි ලෙස කඩා වැටෙන අතර, වැලිගම බොක්කෙහි පුළුල් වපසරිය වටා ඇති අතර, දහවල් හිරු එළිය යටතේ දිළිසෙන නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වේ.
සිහින්, තිරස් ‘පාවෙන වහලය’ උසුලන සිහින් කුලුනු පොල් ගස්වල කඳන් ලෙස වරදවා වටහාගත හැකිය. ඒවායේ පේළි තුනක් ඇති අතර එපමණකි. බිත්ති නැත, දොරවල් නැත සහ ජනෙල් නැත. ජීවන අවකාශය විශාල කෑම මේසයකින් නැංගුරම්ලා ඇති අතර, එහි මුදුන පැරණි විදුලි උත්පාදක යන්ත්රයක් මත රඳාපවතී. පැරණි බංගලාවේ ගිනිතැබීමෙන් බේරී ඇති වස්තූන් කිහිපයෙන් එකකි. වීදුරුවලින් ආවරණය වූ පඩිපෙළක් කුඩා විසිත්ත කාමරයක්, නිදන කාමර සහ සේවා ප්රදේශ සහිත පහළ මට්ටමකට බැස යයි. කාමර පහළ මළුවට මුහුණලා ඇත.
නිවසේ ප්රදීප්ගේ ප්රියතම කාලය උණුසුම් දහවල් අතර බෙදී ඇති අතර, ඔබට බොක්කෙන් සැතපුම් ගණනක් පිටතට දැකගත හැකිය. සියවසකට පෙර එම ස්ථානයට ගිය ජර්මානු ස්වභාව විද්යාඥයකු සහ දාර්ශනිකයකු වන අර්නස්ට් හේකල් උපුටා දක්වමින් ඔහු කඳු බෑවුම් ගැන මෙසේ ලිවීය. ‘ඒවා ජීවමාන ගල් අඟුරු මෙන් දැවෙන බව පෙනේ.’
ජයවර්ධන පවුලට මෙය මනරම් නිවාඩු නිකේතනයකි. ඔවුන් ගිලෙන බවක් දැනෙන විට, ඔවුහු පෞද්ගලික වෙරළකට මග පෙන්වන කඳු බෑවුම් පාමුලට බෑවුම් සහිත මාර්ගය අනුගමනය කරති. ඔවුන්ගේ අමුත්තන් අතර ඔවුන්ගේ ඥාතියකු වන ලේඛක මයිකල් ඔන්ඩාට්ච්චිද ඇතුළත් වන අතර ඔහු නිවස වටා ඇති ගස්වල සුළඟේ ශබ්දය මෙනෙහි කරමින් කවියක් ලිවීය. ‘කොළවල මුහුද / අත්ලෙහි රළ / කනුරිනා පයින් අත්වල පැරණි භාෂාව.’
මෙම නිවසේ අත්දැකීම දවසේ වේලාව සමග වෙනස් වේ. දහවල් වනවිට, ඔබට දෙවුන්දර තුඩුවේ ප්රදීපාගාරය දැකිය හැකිය. හිරු බැසයන විට, අහස සහ කඳු බෑවුම් තැඹිලි, රෝස සහ රන්වන් පැහැයෙන් බබළයි.
‘එය ඔබ ක්රියාශීලී විය යුතු යැයි ඉල්ලා සිටින නිවසකි. එය සෘතු සමග වෙනස් වේ යැයි බාවා භාරයේ සාමාජිකයකු සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේම අනුගාමිකයකු වන චන්න දාස්වත්ත පවසයි. බොක්ක හරහා මෝසම් වැසි ඇදහැලෙන ආකාරය විස්තර කරමින් ඔහු මෙසේ පවසයි. ‘එය ආරක්ෂිත සහ නිහඬ නිවසක් නොව විවෘත නිවසක්. එය ජීවිතය අල්ලා ගනී.’
වානේ සහ වීදුරු භාවිත කරමින්, බාවාගේ ‘ස්වදේශීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙන්’ මිනිසුන් අපේක්ෂා කළ සියල්ලට මුහුණලා නිර්මාණය පියාසර කළ නමුත් එය නිසැකවම විශිෂ්ට කෘතියක් විය. ‘එය ශ්රී ලාංකික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් දැන් කරන ආකාරයේ කාර්යයකට පූර්වගාමියා විය’ දාස්වත්ත පවසයි. ‘බාවා තවත් අවුරුදු 10ක් ජීවත් වූවා නම් ඔහු කුමක් කරනු ඇත්දැයි දෙවියන් වහන්සේ දනී.’
බාවා අවසන් වරට කළ ස්ථාන සංචාරය 1998දී ජයවර්ධන නිවස වූ අතර, රොබ්සන් සහ දාස්වත්ත යන දෙදෙනාම එම ගමනේදී ඔහු සමග එක් වූහ. පවුලේ අය මෑතකදී එහි පදිංචියට ගිය අතර ගොඩනැගිල්ල ජනාකීර්ණවී ඇති බව දැක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා සතුටු විය. පසුව එදිනම රාත්රියේ, බාවාට අංශභාගයක් ඇති වූ අතර, ඔහුට කතාකිරීමට නොහැකි විය. ඉතා දුෂ්කර වසර පහකට පසු 2003දී ඔහු මියගියේය.
බාවා අමතර කාමර දෙකක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර තිබූ අතර, ප්රදීප් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියාගේ දැක්ම සම්පූර්ණ කිරීමට සැලසුම් කරයි. ඔහු තම සාම්ප්රදායික නොවන නිවස ආරක්ෂා කිරීමට පැමිණ ඇත. ඒක හරිම රැඩිකල් නිර්මාණයක්. අපි නිවසට ආරක්ෂාව සපයන බව සිතීමට පුරුදු වී සිටිමු. නමුත් ඉතා ඉක්මනින්, මම එහි විවෘතභාවයට ආදරය කළා.’
බාවා සමග නිමකරන ලද ව්යුහය ඉදිරිපිට සිටගෙන සිටි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා ඔහු දෙසට හැරී මෙසේ පැවසූ ආකාරය ඔහුට මතකයි. ‘ඔබ මට මෙය කිරීමට ඉඩ දුන්නේ කෙසේද? වෙනත් සේවාදායකයකු එසේ කරනු ඇතැයි මම නොසිතමි.’ ප්රදීප් මට පවසන්නේ ඔහුට තවමත් පිළිතුරක් නොමැති බවයි. නමුත් ඔහුට ඒ ගැන පසුතැවීමක්ද නැත.
Proud of Matara
