අපගේ තථාගතයන් වහන්සේ දෙව්රම් වෙහෙරෙහි වැඩ වාසය කළ සමයේ අපූරු සිදුවීම් සිද්ධවුණා. ශාසන ඉතිහාසය දෙස හැරී බලන විට එම සිදුවීම් බොහොමයකින් එදා විසූ ජනතාවට වගේම වර්තමානයේ ජීවත් වන මිනිසුන්ටත් වටිනා කියන ජීවිත පාඩම් මෙන්ම අප්රමාණ අත්දැකීම් ලබාගත හැකියි.
මෙම කාලයේ ඒ රට පාලනය කළේ රජ කෙනෙක්. ඒ කියන්නෙ කොසොල් මහ රජතුමා තමා එවකට රට පාලනය කරමින් හිටියෙ.
බුදුන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩ වාසය කළ කාලෙත් සංකීර්ණ ප්රශ්න සමාජගත වෙලා තිබුණ හණමිටි අදහස් දරපු අයත් හිටියා. බණ දහමට අවනතව යහපත් ජීවිත ගතකළ අයත් හිටියා. එසේ නැතිව හිතුවක්කාර ජීවිත ගත කළ අයත් හිටියා.
පවට බය වුණු මිනිස්සු බුදුන් වහන්සේගෙන් බණ දහම් අසා තුන්සිත පහදවාගෙන නිවන් මඟට ගිය අයත් හිටියා.
එසේම උන්වහන්සේගේ ධර්මය හිතාමතාම බැහැර කරමින් යහපත් ජීවිත ගතකළ හැකි යැයි සිතූ අයත් හිටියා. ඒ හැර බුදු බණ ඔහේ පසෙක තිබියදී තමන්ට ඕනෑ ඕනෑ වත් පිළිවෙත් සිදුකරමින් ඉබාගාතේ සිය ජීවන ඔරුව පදවාගෙන ගිය අයත් හිටියා.
මේ රට පාලනය කළ කොසොල් රජතුමාට කුමාරවරු දෙදෙනකු සිටියා. අප මේ කතාව කියන කාලෙ මෙම කුමාරවරු දෙදෙනාම ගැටවර තරුණ වියේ ජීවත්වුණේ.
එදා තරුණකමෙන් මත්වෙලා සිටි මෙම කුමාරවරු දෙදෙනාම බොහෝම සෙල්ලක්කාර ලෙස කටයුතු කෙරුව. ඒ කියන්නෙ මේ දෙදෙනාම තරුණකමෙන් හොඳටම මත්වෙච්ච ජීවිත තමා ගතකළේ.
ඒ හැර කිසිම හරවත් යමක් කිරීමට ඔවුන්ගේ තරුණ සිත් ඔවුන්ට ඉඩදුන්නේම නැහැ. තරුණ වයසේ ගැහැනු කෙනෙක් දුටුවත් ඉන් ඔවුන් දෙදෙනාගේ තරුණ සිත් කැලඹුණා. මෙම කුමාරවරු දෙදෙනා කොතරම් තරුණ මදයට ලොල්ව ජීවිත ගත කළාද කිවහොත් මේ දෙදෙනාම වැරැදි ආකාරයට කම්සැප විඳින්නත් පුරුදු වී සිටියා.
කොසොල් රජතුමාට සිය පුත් කුමාරවරුන් දෙදෙනාට යහපත් ගුණදහමින් පිරි අනාගතයක් ඇතිකර දීමට බලවත් කැමැත්තක් තිබුණා. එහෙත් පිය රජුගේ අවවාද අනුශාසනා තඹයකට මායිම් නොකළ පුත් කුමාරවරු දෙදෙනාම හිතුවක්කාර ජීවිතයක් ගතකළා.
ඒ දෙදෙනාම දැඩි කාමභෝගී ජීවිතයක් ගත කළේ. කිසිවකුගේ උපදෙසක් මේ දෙදෙනාම පිළිගත්තෙ නෑ. අන්තිමේදී මේ රජ කුමාරවරු දෙදෙනා අකාලයේ මියගියා.
ජීවත්ව සිටි කාලයේදී යහපත් කුසල කර්මයක් කර නොතිබීමත්, කාමභෝගීව අකුසලයෙහිම ගැලී ජීවිතය ගත කළ නිසාම මෙම රජ කුමාරවරු දෙදෙනාම මැරුණාට පස්සෙත් ප්රේතයො දෙන්නකු වෙලා ඉපදුණා.
මේ දෙදෙනාම එකම ආකාරයේ අකුසල කර්මයක නියැළී සිටි නිසාම මරණින් පසුව ප්රේතයෝ වෙලා ඉපදුණෙත් එකටමයි. මෙම රාජ කුමාරවරු දෙදෙනා ප්රේත ආත්ම ලැබී ඉපදුණේ දිය අගලක් මතුපිටයි.
මෙම ප්රේතයො දෙදෙනා සෑම රාත්රියකදීම විලාප තියල හඬන්න පටන් ගත්තා. මේ විලාප හඬ සෑහෙන දුරකට ඇහෙනවා. ඒ හඬ ඇසෙන මානයේ ගම්මානවල ජීවත්වූ ජනතාව මේ හඬට බෙහෙවින් භයට පත්වුණා. කාට වුවත් ඒ විලාප හඬ දරාගන්න බෑ. ඒ තරමටම එකී කඨෝර විලාප හඬ හදවත් කීරි ගැහෙන තරම් රළුයි.
එසේ භීතියට පත්ව සිටි ප්රදේශයේ ගම්වාසීහු පසුව බුදු රජාණන් වහන්සේට මෙකී භයංකාරකම දැනුම් දුන්නා. රාත්රි කාලයට කිසි ලෙසකින් නිවෙස්වල නිදහසේ නිදාගන්නවත් නොහැකි බව ගම්මුන් බුදුරජාණන් වහන්සේට සැල කරනු ලැබුවා.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කරුණ සොයා බලා මෙම ප්රේතයන් දෙපළ පෙර ආත්මයේ කොසොල් රජුට දාව ඉපදී සිටි රජ කුමාරවරුන් දෙපළක් බවත්, එම දෙපළ ජීවත්ව සිටියදී කිසිම යහපත් කල්ක්රියාවක් සිදුකර නොතිබූ බවත්, කාමයට ඇලුණු කාමභෝගී ජීවිතම ගත කිරීම කරණකොට එකී කර්ම විපාකය පලදීමෙන් මෙසේ ප්රේත ආත්මයේ ඉපදී සිටින බවත්, ඔවුන් දෙපළ අන්යයන් තම කාමභෝගී ජීවිතය නිසා විපතට හෙළා ඇති බවත්, ඒ නිසාම ප්රේතයන් බවට පත්ව අනුන්ට උදාකළ වේදනාව, ප්රේතයන් වීමෙන් පසු රාත්රියට විලාප තබන්නේ එකී කර්මය තදබල ලෙසම දෙපළට පලදී ඇති නිසා බවත් ගම්වැසි ජනතාවට කරුණු කාරණා තේරුම්කර දෙමින් බුදුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනා කළා.
මෙම ප්රේතයන් දෙපළ නඟන විලාප හඬ කඨෝර වුවත් ඉන් කිසිවකුට විපතක්, කරදරයක් සිදුනොවන බව ගම්වාසීන්ට පැහැදිලි කර දුන් බුදුරජාණන් වහන්සේ ගම්වැසියන්ගේ ඉල්ලීම පරිදි මෙකී කරුණ මූලික කොටගෙන භික්ෂුන් වහන්සේලාට මහ දනක් පිළිගන්වා මෙම අතීත සිද්ධිය සිහිපත් කරමින් පිරිසට ධර්ම දේශනයක් පැවැත්වූවා.
මෙසේ දනක් පිළිගන්වා බුදුන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කිරීමෙන් පසු ඉහත ගම්වල ජනතාවට ඉන්පසු එකී ප්රේත විලාපය නෑසී ගියා.
ගම්මුන්ගේ ඉල්ලීම අනුව මෙම ප්රේතයන් සිහිපත් කරමින් බුදුන් වහන්සේ ප්රමුඛ භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට දානමාන පිරිනමා, ධර්ම දේශනයක් පවත්වා ප්රේතයන්ගේ අසුබ විලාප හඬ උන්වහන්සේ මැඩපවත්වා එතැන් පටන් රාත්රී කාලය බියකින් තොරව ජීවත් වීමට කරුණු කාරණා පහදා දෙනු ලැබුවා.
ආදර්ශ පාඨය
රජ සැප භුක්ති වින්දත් තමන් පෙර ආත්මයේ සිදුකරන කර්මපල ඊළඟ ආත්මයේ අනිවාර්ය ලෙසම පලදීම ඒකාන්තය.
නන්දන ශ්රී දොරකුඹුර
