විශාල බලයක් හිමි වන්නේ විශාල වගකීම් සමූහයක් ද සමගය. එසේම විශාල බලයක් ලද තැනැත්තා අනුන්ගේ ඊර්ෂාවට ක්රෝධයට පාත්රවන්නා හාම දැවැන්ත සතුරු කණ්ඩායමක්ද ඇති කරගන්නේමය.
චීනයට මේ පාඩම අධ්යයනය කි්රීමට ඉඩ ප්රස්ථාව ලැබී ඇත්තේ පෙරහර ගියාටත් පසුවය. ඒ සඳහා අත්පොත් තබා ඇත්තේ පාකිස්තානයේ සිටින තලෛබාන් සහ ජිහාඩ් වැනි අන්තවාදීන්ය.
මේ වන විට පාකිස්තානයේ වෙසෙන චීන ප්රජාව පත්ව ඇත්තේ විශාල අවදානම් තත්ත්වයකටය. එපමණක් නොව චීන ආයෝජන පවත්නේද ආරාවුල් තත්ත්වයකය.
පාකිස්ථානයේ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් හා චීන භට පිරිස් අතර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නිරන්තර ගැටුම් පැවතිණි.
පාකිස්ථානයේ “ග්වෝදාර්” ප්රදේශයේදී බලුකිස්ථාන් ලිබරේෂන් හමුදා භට පිරිසක් චීන ප්රවාහන කණ්ඩායමකට පසුගිය සිකුරාදා පහර දුන්හ.
චීන ආරක්ෂකයන් තිදෙනකු සහ චීන සාමාන්ය වැසියන් සය(6)දෙනකු සිද්දියෙන් මියගිය බව බලුකිස්තානි හමුදා කණ්ඩායම කියයි.
ග්වෝදාර් ඝාතනයෙන් පසුව පාකිස්ථානයේ “කෛබර්” ප්රාන්තයේ “දාසු” ජලවිදුලි බල ව්යාපෘතියේ වැඩකරමින් සිටි චීන ඉංජිනේරුවන් නව දෙනකුට වෙඩිතබා ඝාතනය කර තිබේ.
ඒ සමගම බලුකිස්තානි ලිබරේෂන් හමුදා කණ්ඩායමක් විසින් කරච්චියේදී එල්ලකරන ලද ප්රහාරයකින් චීන ජාතිකයන් දෙදෙනකු මියගොස් තවත් අයකුද තුවාල ලබා ඇත.
“සින්දි” බෙදුම්වාදීන් පසුගිය මාර්තු කරච්චියේදී චීන ජාතිකයකුට වෙඩිතබනු ලැබීමෙන් තුවාල කර තිබේ.
පාකිස්තානය පවසන්නේ චීනය ගෝලීය බලවතා වීමට උත්සාහ දරන බවයි. ඒ සඳහා චීනය සන්නද්ධ කණ්ඩායම් තමනට ආකර්ශනය කරගෙන ඔවුන් කුප්පවා තම අපේක්ෂාවන ඉටුකර ගැනීමට ක්රියා කළ හැකි බවද කියයි.
චීනයේ මේ වන විට අපේක්ෂාව තලෛබාන් සන්නද්ධ කණ්ඩායම සමග සම්බන්ධ වීමට බවද මතයකි.
ඇමරිකාවේ වෙළෙඳ මධ්යස්ථානයට එල්ල වූ ප්රහාරයට පෙරාතුවද චීනය තලෛබාන් කණ්ඩායම සමග කිසියම් කසුකුසුවක් තිබූ බවද පැවසේ. ඒ “උයිගර්වරුනට” කිසියම් අරියාදුවක් කිරීමට වුවද ඊට තලෛබාන් කණ්ඩායම කවර අන්දමේ ප්රචාරයක් දැක්වී දැයි කිව නොහැකි බව තියත්.
එහෙත් මේවන විට බෙයිජිං සහ තලෛබාන් කණ්ඩායම අතර ගනුදෙනු නැවතී ඇති බවද දැන ගන්නට ඇත.
එහෙත් එමගින් අතිරේක ප්රශ්නකාරී තත්ත්වයක් ද මතුව ඇත. ඒ කාබුල් නගර ආශ්රිතව මහා පරිමාණ සහ සුළු පරිමාණ වශයෙන් ව්යාපාර පවත්වාගෙන යන්නා වූ ව්යාපාරික ප්රජාව අතිමහත් අවදානමකට පත්ව සිටීම සම්බන්ධයෙනි.
පාකිස්තානි තලෛබාන් සන්නද්ධ කණ්ඩායම ෂරියා නීතිය යටතේ විවිධ අන්දමේ නීතීරීති පනවයි. එහෙත් චීන ව්යාපාරික ප්රජාව එසේ පැනවෙන තහනම් නියෝග තුට්ටුවකට හෝ මායිම් කරන්නේ නැත.
මේ ව්යාපාරිකයන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරන්නේ කවුරුද? අර්බුදකාරී ගැටලුව එතැනය.
මේ අන්දමේ ව්යාපාරිකයින් විශාල පිරිසක් කලාපයේ සිටින බවද අමතක නොකළ යුත්තකි.
චීනය මොනතරම් අන්දමේ බලවතකු වුවත් මෙ වැනි අර්බුදකාරී ගැටලුවලදී චීනයේ උදව්වට එන කාට හෝ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් සමග පෙලහර පෑමට සිදුවන හෙයින් ඒ සඳහා කිසිවකු ඉදිරිපත්වන්නේ ද නැත.
පාකිස්තානයේ සිටින චීන තානාපති “නොං රොංට”පසුගිය අප්රේල් මාසයේ දී“ක්වෙටා”නගරයේ“සෙරිනා හෝටලයේ දී”තලෛබාන් සන්නද්ධ කණ්ඩායමෙන් එල්ල වූ ප්රහාරයෙන් ඔහු දිවි ගලවා ගත්තේ අනූනමයයි තුන් කාලෙනි.
චීනය ආර්ථික බලය යොදවමින් තම රටේ සම්පත් කොල්ලකන බව සින්දි සහ බලුකිස්තානි ජනවාර්ගික සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අවබෝධ කරගන්නා ලද කරුණකි.
“තමරටට අයත් සංවර්ධන ව්යාපෘති චීනය උදුරා ගනිමින් පාකිස්ථානු රාජ්ය පාලකයන් සමග බලුකිස්තානයට අයත් සම්පත් කොල්ලකෑමට කුමන්ත්රණය කරනවා පමණක් නොව, බලුකිස්තානු ප්රජාවටට වධහිංසාත් පමුණුවනවා” යන මතය දරන සන්නද්ධ කණ්ඩායම කරච්චියේ වෙසෙන චීන ප්රජාවට එල්ල කළ ප්රහාරවල වගකීමද භාරගත්තේය.
චීනය පාකිස්තානයේ ක්රියාත්මක කරන යටිතල පහසුකම් සැපයීමේ ආර්ථික මංතීරුව, අධිවේගී, දුම්රිය සහ බල ශක්ති වැනි ව්යාපෘතිද සන්නද්ධ කණ්ඩායම්වල කෝපය වපුරන්නක් වී තිබේ.
මෙමගින් සිදුවී ඇත්තේ අහිංසක චීන සහ පාකිස්තානු ප්රජාව අනවශ්ය පීඩාවට පත්වීමය.
කෙසේ වෙතත් සන්නද්ධ කණ්ඩායම් සිය අභිමතාර්ථ සපුරා ගැනීමේ අරමුණ පෙරදැරි කර ගනිමින් දේශපාලන පණිවිඩයට අවදානය යොමුකරවා ගැනීමේ මාර්ගයට අවතීර්ණ වී ඇත.
ඒ වෙනුවෙන් යොදා ගැනෙන ක්රමෝපාය ප්රචණ්ඩත්වයයි. එමගින් ඔවුන් සිය පාර්ශ්වයට අත්කරගනු ලබන ප්රතිලාභ බොහෝය. සංවිධාන ශක්තියේ වර්ධනය, අරමුදල් තරවීම නවකයන් ආකර්ශනය ඉන් සමහරකි.
චීනය පසුගිය සමයේ සිය ආරක්ෂාව තහවුරුකර ගැනීම සඳහා ඇෆ්ගනිස්තානු රජය සමග එක්ව සිටියේය. එරට හමුදාවට අවශ්ය පහසුකම්ද සැපයුවේය. තම හමුදා ඛණ්ඩද ස්ථාපනය කෙළේය. එහෙත් ඒ සියලු උපක්රම උඩුයටිකුරු වී තලෛබාන් සන්නද්ධ කණ්ඩායම බලයට පත්ව ඇත.
චීනය ඉලක්ක කර ක්රියාත්මක කෙරෙන ක්රියාකාරකම් නිසා ජිහාඩ්, ජනවාර්ගික බෙදුම්වාදීන් සහ වෙනත් සන්නද්ධ කණ්ඩායම් සෑම අතින්ම බලසම්පන්න වෙමින් සිටිත්.
එමගින් බලයේ නිවුන් සොහොයුරා අවදානම බව මේ වන විට චීනය අත්දැකීමෙන්ම ප්රත්යක්ෂ කරගනිමින් සිටියි.
චන්ද්රසේන මාරසිංහ
