චීනයේ ෂෙන් ජියෑන්ග් ප්රාන්තයේ සිදුකෙරෙන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ගැන විදෙස් රටවල් කිහිපයක් තම දැඩි කනස්සල්ල සහ විරෝධය ප්රකාශ කර ඇත. ඒ අනුව පසුගියදා ජපානයේ සහ ඔස්ටේ්රලියාවේ වත්මන් විදේශ ඇමැතිවරුන් සහ ආරක්ෂක ඇමැතිවරුන් විසින් තම දැඩි අවධානය මේ තත්ත්වය සඳහා යොමුකර ඇත. මෙම නායකයන් අතර පසුගියදා පැවැති අන්තර්ජාල වීඩියෝ තාක්ෂණික සාකච්ඡාවලදී මෙම අර්බුදය ගැන දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා කර ඇත. එසේම එම අමාත්යවරුන් විසින් ඒකාබද්ධ නිවේදනයක්ද නිකුත් කර ඇත. එහි මෙසේ කරුණු ප්රකාශ වී තිබිණි.
“චීනයේ ෂින්ජියෑන්ග් ප්රාන්තයේ වාසය කරන තුර්කි සම්භවයක් ඇති ඉස්ලාමික උයිගර්වරුන්ට දැනට වසර ගණනක සිට නිරන්තරයෙන් තාඩන පීඩන එල්ල වනවා. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයක් වන අතර, මේ තත්ත්වය පිළිබඳ අප රටවල් ඉතා තදබල අවධානයෙන් ඉන්නවා. අප චීනයෙන් ඉල්ලා සිටිනවා මෙම තත්ත්වය ගැන සොයා බැලීමට චීනයට ස්වාධීන ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් නිරීක්ෂකයන්ට පැමිණීමට අවසර ලබාදෙන්න කියලා. ලෝකයේ ප්රධාන පෙළේ ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන මෙන්ම, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ කොමසාරිස්වරයාද මේ අනුව චීනයට පැමිණිය යුතුයි. ඒ සඳහා චීනයට ඇතුළුවීමට කිසිදු බාධා රහිත ප්රවේශයක් ලබාදෙන්න කියලා අපි චීන බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිනවා. උයිගර්වරුන්ගේ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කර දීමට චීනයේ සිටින බලධාරීන් වහාම ක්රියා කළ යුතුයි.”
මේ වන විට මෙම මුස්ලිම් චීන ජාතික උයිගර්වරුන් මිලියන 12.8ක පිරිසක් (එක්කෝටි විසිඅට ලක්ෂයක්) චීනයේ ෂින්ජියෑන්ග් ප්රාන්තයේ වාසය කරති. මෙම උයිගර්වරු ලෝකයේ තවත් රටවල් 17කද වාසය කරති. එහෙත් විශාලතම උයිගර් ජනගහනය සිටින්නේ චීනයේය. මොවුන් සුන්නි ඉස්ලාමිකයන් වන අතර, චීන රජය විටෙක මොවුන්ට එරෙහිව චෝදනා කරන්නේ එම ප්රජාව චීනය තුළ ‘ඉස්ලාමික භීතිකාව’ පැතිරවීමට කටයුතු කරන පිරිසක් ලෙසය. ඒ නිසා එම පිරිස් විශාල වශයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීමද චීන පාලනය විසින් සිදුකරනු ලබයි. උයිගර් ජනගහනය වැඩි වශයෙන් ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා එම ජන වර්ගයට එරෙහිව විවිධ උපත් පාලන ක්රම සහ නීති රීතිද චීන රජය විසින් ක්රියාත්මක කළේ යැයි චීන බලධාරීන්ට චෝදනා එල්ලවී ඇත. මෙම මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ගැන පසුගියදා ලෝකයේ ප්රකට මානව හිමිකම් සංවිධානයක් වන හියුමන් රයිට්ස් වොච් විසින්ද දීර්ඝ වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කර තිබිණි
