මානැල්ලට යන්න පාරවල් කීපයක්ම තියෙනවා- වඩාත්ම පහසු වෙන්නෙ ගලිගමුව- අවිස්සාවේල්ල පාරෙ ලියන්ගහමුලින් දකුණට හැරිලා ගුරුගොඩ ඔයෙන් එගොඩ වෙලා යන පාර- ගලිගමුව පැත්තෙන් යද්දි ලියන්ගහමුල මුණගැහෙන්නෙ කොටියාකුඹුර පහුකරගෙන ටික දුරක් ඉස්සරහට යද්දි- ටික කාලෙකට ඉස්සර ගුරුගොඩ ඔයෙන් එගොඩ වුණේ පාරුවකින්- ඒත් අද වෙනකොට පාලමක් සකස් කරලා තියෙන හින්දා පොඩි වාහනයකින් යන්න පුළුවන්- පාලම ළඟ ඉඳලා කිලෝමීටර් එක හමාරක විතර දුරකිනුයි දිය ඇල්ල පිහිටලා තියෙන්නේ.
කොළඹ- නුවර පාරෙ නෙළුන්දෙණියෙන් හැරිලා ගලපිටමඩ පැත්තට එනකොට මුණගැහෙනවා ලෙනගල හන්දිය- වරකාපොළ- කරවනැල්ල පාරෙන් ඇවිත් ගලපිටමඩ හරහාත් ලෙනගල හන්දියට එන්න පුළුවන්- එතැන ඉඳලා ලෙනගල පාරෙ ටික දුරක් යද්දි හමුවෙන කිවුල්දෙණියෙන් හැරිලා කිලෝමීටර් 5ක විතර දුරක් ගිහිල්ලත් මානැල්ලට යන්න පුළුවන්- මේ පාරෙන් යද්දි නාරංගල හරහා ගලාගෙන යන දිය පාරක පිහිටලා තියෙන දිය අඬාහැලෙන ඇල්ලත් දැකගන්න ලැබෙනවා- දිය අඬාහැලෙන ගල කියල තමයි ගමේ අය මෙතැනට කියන්නෙ- මීටර් හතරක විතර උසින් ගල්තලාවක් දිගේ ගලාගෙන හැලෙන දිය අඬාහැලෙන ඇල්ලත් ගහකොළවලින් වටවෙලා තියෙන ලස්සන තැනකයි පිහිටලා තියෙන්නෙ-
මේ පාරෙ තවත් ටිකක් ඉස්සරහට යද්දි වම් අත පැත්තෙන් ගලාගෙන යන මානැල්ල ඔය දැකගන්න ලැබෙනවා- මානැල්ල ගලා හැලෙන්නෙ කොටස් දෙකකින්. මානැල්ලේ කුඩා දිය ඇල්ල කියලයි පළමු ඇල්ල හැඳින්වෙන්නෙ. මුලින්ම මුණගැහෙන්නෙත් ඒ කුඩා ඇල්ලයි- මහ මානැල්ලට උඩින් පිහිටලා තියෙන මේ දිය ඇල්ල පැත්තට වැටුණු පොඩි අඩි පාරක් තියෙනවා- උසින් මීටර් 6ක් විතර වෙන කුඩා මානැල්ල ගල් තලාව පුරාම විසිරිලා ගලාගෙන හැලෙන දර්ශනය හරිම සුන්දරයි- ගහකොළවලින් සෙවණ වැටුණු හරිම නිස්කලංක තැනක්- කුඩා මානැල්ල විදියට ඇද හැලෙන දිය දහර එතැන ඉඳලා තවත් කෙටි දුරක් ගලාගෙන ගිහිල්ලා මහා මානැල්ල විදියට ඇද හැලෙනවා- ඒ කෙළවර දක්වාම යන්න පුළුවන්- ඒත් ගල් තලාවන් ලිස්සන හින්දා වඩාත් පරිස්සම් වෙන එක හොඳයි.
කුඩා මානැල්ල මුදුනේ ඔය ඉවුරේ නුග ගහක් ළඟ මානැල්ලේ දෙවියන් වෙනුවෙන් පුද පූජා පවත්වන තැනක් තියෙනවා- වැහි නැති කාලෙට වැස්ස ලබා ගන්න, ගොවිතැන් ඇතුළු වෙනත් නොයෙක් අපල උපද්රවවලදී ගමේ අය එකතුවෙලා පඬුරු ගැට ගහලා පිරිත් දේශනා කරලා මේ පූජාවන් පවත්වනවා- මෑතදී මෙතැන කුඩා බුදු මැඳුරකුත් හදලයි තියෙන්නෙ-
මානැල්ල ඔයේ කුඩා මානැල්ලට ඉහළින් ඔය මැද පුංචි ගල් වළවල් කීපයක් දැකගන්න පුළුවන්- මේවා වළගම්බා රජතුමාගේ බිසෝවරුන් හත් දෙනා ස්නානය කරන්න ආවම හිසේ ගාන්න නානු කෙටූ ගල් වළවල් බවයි ජනප්රවාදයේ තියෙන්නෙ- වළගම්බා රජතුමා මේ කිට්ටුව තියෙන ලෙනගල හා සල්ගල වාගෙ තැන්වල ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කාලයක් හැංගිලා හිටිය බව ජනප්රවාද කතා වගේම ඉතිහාස තොරතුරුවලිනුත් අනාවරණය කරගෙන තියෙනවා- ලෙනගල ගල් ලෙන්වල හිටිය කාලෙදියි ස්නානය කරන්න මෙතැනට ආ ගිය බව කියන්නෙ-
මහ මානැල්ල බලන්න කුඩා මානැල්ල ළඟින් පහළට බහින්න බැහැ- ආයෙත් පාරට ඇවිත් තව ටික දුරක් පහළට යන්න ඕනෑ- මේ පාරම තමයි කොටියාකුඹුර, ලියන්ගහමුල, ගුරුගොඩ ඔය හරහා එන පාරට සම්බන්ධ වෙන්නෙ- මේ කොයි පැත්තකින් ආවත් මානැල්ලේ පාමුලට යන්න වෙන්නෙ එකම පාරකින්- ඇල්ලට යන අඩි පාර මුලදි ගෙවල් දොරවල් අතරිනුයි වැටිලා තියෙන්නේ. පස්සේ තරමක හුදකලා භූමියක් පහුකරනවා. පයින් මීටර් 200ක විතර දුරක් ඇවිල්ලා ඇල්ලේ පාමුලට එන්න පුළුවන්- මානැල්ල උසින් මීටර් 20ක් බවයි කියන්නෙ-
වටපිටාව ගහකොළවලින් පිරිලා- ගල් කුළුවලින් වටවුණු ගැඹුරු දිය තටාකයකට ඇල්ල ඇද හැලෙනවා- කඩුක්කන් දාපු රන් ආඳෙක් මේ දිය තටාකයේ ඉන්න බව ජනප්රවාදයේ සඳහන් වෙනවා- ගමේ අය විශ්වාස කරන්නේ ඉස්සර ඉඳලම මේ වළ ඇතුළෙ තියන බව කියන වටිනා වස්තූන්ගේ ආරක්ෂකයා කඩුක්කන් දාපු ආඳා බවයි- ඇල්ල අවට පාළු වගේම හරිම ගුප්ත බවක් දකින්න තියෙනවා. ඒ වගේම ඇල්ල අවට පරිසරය වටා තවත් ඒ වගේ අද්භූතජනක කතා අහන්න ලැබෙනවා- ඇල්ල පාමුලත් මානැල්ලේ දෙවියන් වෙනුවෙන් පූජා පවත්වනවා- ඒ වෙනුවෙන් සකස් කරපු පුහුල් පහන් ඇල්ල අවට ගස්වල එල්ලලා තියෙන විදිය බොහෝ වෙලාවට දැකගන්න පුළුවන්- ඒවා පුහුල් ගෙඩියේ හැඩයට හදපු පහන් විශේෂයක්-
මානැල්ල අවට නිදහස් පරිසරයක් තිබුණත් ගැඹුරු දිය තටාකය නාන්න සුදුසු තැනක් නෙවෙයි- ඒ හින්දා මෙතැන බලන්න එන අය හැරුණාම කාලා බීලා විනෝද වෙන අය අඩුයි- ඒ වගේම විවිධ ඇදහිලි හා විශ්වාසත් එක්ක බැඳිලා තියෙන නිසාම අවට පරිසරයත් බොහෝ දුරට ආරක්ෂා වෙලා තියනවා-
මහේෂ් ඉන්දික විජේතිලක
