මැදපෙරදිග දැන් නව යුද තර්ජනයකට මුහුණ දී සිටී. ඊශ්රායල – පලස්තීන ගැටුම 2023 ඔක්තෝබර් 07 වැනි දින ඊශ්රායලයට හමාස් විස්මිත ප්රහාරයත් සමග නැවත ඇවිළුණි. හමාස් සංවිධානය 1,147ක් මරාදමා, 3,000කට තුවාල සිදුකර, ඊශ්රායල සිවිල් වැසියන්, හමුදා නිලධාරීන් සහ විදේශිකයන් 240ක් ප්රාණ ඇපකරුවන් ලෙස පැහැරගෙන ගියහ.(Sri Lanka Latest News) මෙම ප්රහාරය අල්කයිඩා සහ ඉස්ලාමීය රාජ්ය ප්රහාර එහි ම්ලේච්ඡත්වය පිළිබිඹු කරයි. බොහෝ ප්රාණ ඇපකරුවන් හමාස් සහ ඉස්ලාමීය ජිහාඩ් සංවිධානයේ භාරයේ ගාසා තීරයේ රැඳී සිටිති. ඊශ්රායලයේ මිලිටරි මූලෝපායේ ප්රධාන කුලුනක් වන වැළැක්වීමේ මූලධර්මය අසාර්ථක විය. එහි විශ්වසනීයත්වය යළි තහවුරු කරගැනීම සඳහා, ගාසා තීරයේ සහ විදේශයන්හි හමාස්ගේ මිලිටරි සහ පාලන හැකියාවන් ඉවත් කිරීමට IDF උත්සාහ කරයි.
ඉරානය සහ එහි ප්රොක්සිවරුන්, විශේෂයෙන්ම ලෙබනන් හිස්බුල්ලා සහ යේමනයේ අන්සරුල්ලා මැදිහත් වීමෙන් වළක්වාලීම සඳහා, එක්සත් ජනපදය න්යෂ්ටික සබ්මැරීනයක් සහ ගුවන් යානා ප්රවාහන නෞකා දෙකක් නැගෙනහිර මධ්යධරණී කලාපයට ගෙන යන අතර ඊට අමතරව ඊශ්රායලයේ හමුදා භටයන් 1,000ක් යෙදවීය. එක්සත් ජනපදය ගල්ෆ් කලාපයේ තම මිත්ර පාක්ෂිකයන්ගේ සහ මිතුරන්ගේ ආරක්ෂාව ස්ථීර ලෙස ශක්තිමත් කරයි. එක්සත් ජනපදය සෞදි අරාබියේ Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) මිසයිල පද්ධතිය සහ කුවේට්, ජෝර්දානය, ඉරාකය, සෞදි අරාබිය, කටාර් සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ Patriot මතුපිට සිට ගුවනට මිසයිල පද්ධති ස්ථාපනය කරයි.
2024 දී අපේක්ෂිත වර්ධනයන්
ගෝලීය ප්රවණතා හතරක් 2024 දී මතුවන තර්ජනාත්මක භූ දර්ශනය සංලක්ෂිත වනු ඇත.
(i) ඊශ්රායල – හමාස් යුද්ධය, කලාපීය නොවන ක්රියාකාරීන් සම්බන්ධ වීමත් සමග පුළුල් කලාපීය ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇත.
(ii) සුන්නි සහ ෂියා තර්ජන කණ්ඩායම් ධෛර්යමත් වන අතර එක්සත් ජනපදය, යුරෝපය, ඔස්ටේ්රලියාව, නවසීලන්තය, ඊශ්රායල සහ යුදෙව් ඉලක්ක වෙත පොදු තර්ජනයක් වනු ඇත.
(iii) රාජ්ය සහ රාජ්ය නොවන ආයතන (ත්රස්තවාදී සහ අපරාධ යන දෙඅංශයේම) සයිබර් ප්රහාර තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් ඇතුළු තොරතුරු යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කරනු ඇත, සහ
(iv) රාජ්ය සහ රාජ්ය නොවන ක්රියාකාරීන් විසින් සාවද්ය තොරතුරු සහ වැරදි තොරතුරු ප්රචාරණ ව්යාපාර ඉහළ යනු ඇත.
දෙසැම්බර් 25 වන විට, රමල්ලාහි හමාස් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන සෞඛ්ය අමාත්යාංශය, ඊශ්රායලයේ බෝම්බ හෙළීමෙන් මියගිය පලස්තීන සිවිල් වැසියන් සංඛ්යාව 20,674ක් ලෙස ගණන් බලා ඇති අතර, මිලියන 2.3න් මිලියන 1.9ක් අවතැන් වී ඇත. විදුලිය, ඉන්ධන, ආහාර, පිරිසිදු ජලය සහ සනීපාරක්ෂාව නොමැතිකම ලොව පුරා ආධාර ගලා ආවත් මානුෂීය අර්බුදයක් නිර්මාණය කරයි. මෙම මානුෂීය ව්යසනයේ පරිමාණය සැලකිල්ලට ගත් විට, බටහිර, ඊශ්රායල සහ යුදෙව් අවශ්යතා ඉලක්ක කරගනිමින් ගෝලීය ත්රස්තවාදී තර්ජනය 2024 දී උග්ර වනු ඇත.
සුන්නි ව්යාපාර ශක්තියෙන්, ප්රමාණයෙන් සහ බලපෑමෙන් වර්ධනය වනු ඇත. සුන්නි මතවාදීන් සහ ප්රචාරකයන් නිර්භීතව, තර්ජන කණ්ඩායම් මිලිටරි සහ සිවිල් ඉලක්කවලට එරෙහිව ප්රහාර ඉල්ලා සිටිනු ඇත. පලස්තීන හේතුව ආයාචනා කිරීමෙන් දුර්වල වූ අල්කයිඩා සහ ඉස්ලාමීය රාජ්යය පුනර්ජීවනය වනු ඇත.
අල්කයිඩා, ඉස්ලාම් රාජ්ය සහ අනෙකුත් සමාන තර්ජන කණ්ඩායම් හැරුණු විට, ඉරානයේ සහාය ලබන ලෙබනන් හිස්බුල්ලා, යේමනයේ අන්සාරුල්ලා සහ ඉරාක ප්රතිරෝධී පෙරමුණු ඇතුළු ලොව පුරා ෂියා මිලීෂියා කණ්ඩායම් ගොඩබිම, මුහුදු සහ ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරනු ඇත. ආරක්ෂක සහ බුද්ධි ප්රජාව දැනටමත් සැලසුම් සහගත ප්රහාර දුසිම් ගණනක් පූර්ව-නිර්මාණය කර ඇත.
ඊශ්රායලයේ මූලෝපායික සැලැස්ම වන්නේ ගාසා තීරයේ හමාස් සහ අනෙකුත් පලස්තීන තර්ජනාත්මක ආයතන ඉවත් කිරීම මගින් එහි ආරක්ෂාව යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමයි. කෙසේ වෙතත්, බටහිර ඉවුරේ මෙම තර්ජන කණ්ඩායම් යළිත් හිස ඔසවනු ඇත. ඊට සමාන්තරව, අවතැන් වූ හමාස් තර්ජනය මුස්ලිම් සහෝදරත්වය එහි ආධාරක පදනම ලෙස පුළුල් කර ගෝලීයකරණය වනු ඇත. උතුරු ඇමෙරිකාවේ, යුරෝපයේ, ආසියාවේ සහ මැදපෙරදිග මුස්ලිම් සහෝදරත්වයේ අනුබද්ධ ආයතන හමාස් සහ අනෙකුත් පලස්තීන තර්ජන කණ්ඩායම්වලට සහාය ලබාදෙනු ඇත.
2024 දී ඊශ්රායලය පෙරමුණු හතරකින් සටන් කිරීමට ඉඩ ඇත.
(i) ගාසා තීරයේ හමාස්, PIJ සහ අනෙකුත් තර්ජනාත්මක ආයතනවලට එරෙහි දකුණු පෙරමුණ.
(ii) ඉරානය සපයන ලද රොකට් 150,000ක් සමග සටන්කරුවන් 65,000කින් සමන්විත සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් වන ලෙබනන් හිස්බුල්ලාට එරෙහිව උතුරු පෙරමුණ.
(iii) ඩිජිටල් පෙරමුණ මෙහෙයුම් වසම හැඩගස්වා ගැනීමත් සමගම, දෙපාර්ශ්වයම ඔවුන්ගේ අවශ්යතා ඉදිරියට ගෙන යාමට අන්තර්ගතයෙන් ඩිජිටල් වසම පිරීයයි.
(iv) ගාසා තීරයේ සහ ඊශ්රායලයේ රැකියා අහිමිවීම ආර්ථික පෙරමුණට බලපායි. ලෝකයේ තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන බැවින් අරාබි සහ රතු මුහුදේ නැව් ඉලක්ක කරන අන්සාරුල්ලා ඊශ්රායලයට සහ සෙසු ලෝකයට සැපයුම්වලට බලපානු ඇත.
නිගමනය
ඊශ්රායල – ගාසා යුද්ධය කලාපය ගිනිබත් කළ හැකිය. අරාබි වසන්තයේ දී සිදුවූවාක් මෙන්, පලස්තීනුවන්ට උදව් කිරීමට ඔවුන්ගේ රජයන් අසමත් වීම සම්බන්ධයෙන් අරාබිවරුන්ගේ සහ මුස්ලිම්වරුන්ගේ ජනප්රිය කෝපය ඔවුන්ගේ පාලන තන්ත්රයන් අස්ථාවර කරනු ඇත. ඔවුන්ගේ පුරවැසියන් පලස්තීනුවන්ට සහාය වුවද, අරාබි රජයන් මුස්ලිම් සහෝදරත්වයට අකැමැති වන අතර, හමාස් සංවිධානයට සහාය නොදක්වයි. එය පලස්තීන ශාඛාවකි.
හමාස් ප්රහාරයේ අරමුණ වූයේ ඊශ්රායලය සහ ගල්ෆ් රාජ්යයන් අතර සහයෝගිතාවය කඩාකප්පල් කර මැදපෙරදිග යුද්ධයක් ඇවිලවීමයි. ප්රාදේශීය සහ බාහිර බලවතුන් සම්බන්ධ පූර්ණ පරිමාණ යුද්ධයක් ඉවත දැමිය යුතු නැති හැකියාවක් වන අතර, අඩුම තරමින් මේ වන විටත් කලින් කළ දේ කිරීමට එය සමත් වී ඇත. යුක්රේන යුද්ධය සහ තායිවානය සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපද – චීන තරගය වැනි අනෙකුත් පවතින ගැටුම්වලට අමතරව මෙම හැකියාව ඇත.
ඊශ්රායල – හමාස් යුද්ධයේ ව්යාප්තිය අවම කිරීම සඳහා දූරදර්ශී නායකත්වයක් අවශ්ය වේ. ඊශ්රායලයේ පැවැත්මට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමටත්, හමාස් පාලනයට සහ බිඳදැමීමටත්, පලස්තීනුවන්ට සහ ඊශ්රායල්වරුන්ට එකිනෙකා සමග සාමකාමීව ජීවත් වියහැකි ද්වි-රාජ්ය විසඳුමක් ගෙන ඒමට ලෝක නායකයන් එක්ව කටයුතු කළ යුතුය. ඊශ්රායලය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, පලස්තීන රාජ්යයක් පිහිටුවීම සඳහා පලස්තීන අධිකාරිය සමග කටයුතු කිරීමට සූදානම් නොවන්නේ නම්, ඊශ්රායලයට බටහිර සහ ගල්ෆ් ආධාර ලබාදිය නොහැක.
කර්තෘ ගැන
රොහාන් ගුණරත්න සිංගප්පූරුවේ Nanyang තාක්ෂණික විශ්වවිද්යාලයේ (NTU) එස්. රාජරත්නම් ජාත්යන්තර අධ්යයන පාසලේ (RSIS) ආරක්ෂක අධ්යයන පිළිබඳ මහාචාර්යවරයා වන අතර, 2004 පෙබරවාරි මාසයේ සිට RSIS හි දේශපාලන ප්රචණ්ඩත්වය සහ ත්රස්තවාදී පර්යේෂණ සඳහා වූ ජාත්යන්තර මධ්යස්ථානයේ (ICPVTR) ප්රධානියා වේ. (2018 දෙසැම්බර් දක්වා.)
රොහාන් ගුණරත්න
