ශ්රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් වගකිව යුතු රාජ්ය නිලධාරීන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයන් හඳුනාගෙන ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් නීතිමය වශයෙන් කටයුතු කිරීමට රජය ගෙන ඇත්තේ අවම උත්සාහයක් පමණක් බැව් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ප්රකාශ කරන ලද 2024 ශ්රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් පිළිවෙත් පිළිබඳ නවතම වාර්තාව කියා සිටී. මෙය ඉංග්රීසි බසින් 2024 Country Reports on Human Rights Practices: Sri Lanka ලෙසින් සඳහන් කර ඇත. ඇමෙරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව සෑම වර්ෂයකදීම ලෝකයේ රටවල් රාශියකට අදාළව මෙවැනි විශේෂ වාර්තාවක් ප්රකාශයට පත් කරයි. එනම් ශ්රී ලංකාවටද අදාළව සිදුකරන ලද එම විශ්ලේෂණය ඉතා දීර්ඝ එකකි. ඒ සියල්ලක්ම ලියා තබන්නට මෙහි ඉඩක් නැත. එහෙයින් යම් සුවිශේෂ කරුණු පමණක් අවධාරණය කර සිටිමු.Sri Lanka Latest News
ලෝකයේ රටවලට අදාළව මෙම සුවිශේෂ වාර්තාවන් ප්රකාශයට පත්කරනු ලබන්නේ ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපද රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ ඇති ප්රජාතන්ත්රවාදය, මානව හිමිකම් සහ කම්කරු කටයුතු කාර්යාංශය (Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor Affairs) මගිනි. මෙම රාජ්ය කාර්යාංශය 1977 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද, දැනට වසර 48ක් පැරැණි ආයතනයකි. මෙම ආයතනය ඉහත තමන්ගේ වාර්ෂික වාර්තා සම්පාදනය කරනු ලබන්නේ ලෝකයේ තවත් විවිධ සංවිධාන ගණනාවකගේද සහාය ඇතිවය. එසේම ඉහත රාජ්ය කාර්යාංශය සතුව ලෝකයේ විවිධ කලාප 12ක් ආශ්රිත කරගනිමින්ද කාර්යාල පිහිටුවා ඇත. ඇමෙරිකානු රජය මෙම වාර්තාව පිළියෙල කිරීම සඳහා අවශ්ය සියලු මූල්යමය ප්රතිපාදන සපයයි. ශ්රී ලංකාවට අදාළ මෙම විශ්ලේෂණ වාර්තාව තවදුරටත් කියා සිටින්නේ කුමක්දැයි සොයා බලමු. Sri Lanka Latest News
2024දී නීති විරෝධී ඝාතන ගැන සඳහන් කරමින් එම වසර තුළ රජය හෝ එහි නියෝජිතයන් අත්තනෝමතිකව හෝ නීති විරෝධීව හෝ ඝාතන සිදුකළ බවට වාර්තා කිහිපයක් ඇති බව යට කී වාර්තාව ප්රකාශ කරයි. එම වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම වාර්තා කළේ 2024 ජනවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය තුළ පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවේ සිටියදී මරණ 7ක් සිදුවූ බවයි. එසේ මරණයට පත්වූයේ විවිධ චෝදනා මත අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයන් බැව් අවධාරණය කර තිබිණි. එසේම වසර පුරා (2024) ඉලක්ක කරගත් විවිධ පුද්ගල වෙඩිතැබීම් 103ක් පොලිසිය විසින් වාර්තා කළ අතර, මෙයින් පුද්ගලයන් 66ක් මරණයට පත්වූ බව හෙළිව ඇත.
මාධ්ය නිදහස පිළිබඳ වාර්තාවේ සඳහන් වන්නේ, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් මාධ්යවේදීන් සහ අනෙකුත් මාධ්ය ඇතුළු සියලු දෙනාටම අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහස ලබාදී තිබුණද, රජය සමහර විට මෙම අයිතිය සීමා කළ බවයි.
රටේ මානව හිමිකම් තත්ත්වය පිළිබඳ සිය වාර්තාවේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR), මාධ්යවේදීන් සහ සිවිල් සමාජ ක්රියාකාරීන්, විශේෂයෙන් බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම්, ඉඩම් අත්පත් කරගැනීම්, පාරිසරික ගැටලු සහ උතුරු හා නැගෙනහිර හිටපු සටන්කරුවන් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන අය, බියගැන්වීම් සහ හිරිහැර කිරීමේ අඛණ්ඩ ප්රවණතාවක් නිරීක්ෂණය කළ බව සඳහන් විය.
මෙම කාලසීමාව තුළ රජයේ බලධාරීන් විසින් හෝ ඔවුන් වෙනුවෙන් බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් පිළිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් නොමැති බව වාර්තාවේ තවදුරටත් සඳහන් වේ.
අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය (OMP) වාර්තා කළේ වසර තුළ අතුරුදන් වූවන් හෝ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් පිළිබඳ කිසිදු නව පැමිණිලි ලැබී නොමැති බවයි. 1983-2009 සිවිල් යුද්ධයෙන් හෝ 1988-89 මාක්ස්වාදී කැරැල්ලෙන් සිදුවූ අපයෝජන චෝදනා විමර්ශනය කිරීමේදී සුළු ප්රගතියක් දක්නට නොලැබිණි. යුද සමයේ අපයෝජන සඳහා දඬුවම් නොලැබීම සහ වගවීම නොමැතිකම ගැටලුවක් ලෙස පවතින බව එහි සඳහන් විය.
චෝදනා නොමැතිව දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබාගැනීම පිළිබඳ සිය නිරීක්ෂණවලදී, රජය සාමාන්යයෙන් නීතියේ අවශ්යතා නිරීක්ෂණය නොකළ බවත්, අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ රඳවා තබාගැනීම් තහනම් කරන ලද සහ ඕනෑම පුද්ගලයකුට තමන් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ හෝ අධිකරණයේ රඳවා තබාගැනීමේ නීත්යනුකූලභාවයට අභියෝග කිරීමේ අයිතිය ලබාදුන් බවත් වාර්තාව පවසයි.
ජනවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය තුළ මාධ්යවේදීන් සහ දේශපාලනඥයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම් ඇතුළුව අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම් හෝ රඳවා තබාගැනීම් පිළිබඳ පැමිණිලි 838ක් ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමට ලැබී ඇති බව වාර්තා පවසයි. ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමට අනුව, 2023 ජනවාරි සිට 2024 මාර්තු දක්වා කාලය තුළ ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ රඳවා තබාගැනීම් පිළිබඳ සිද්ධීන් 46 ක් බලධාරීන් විසින් දැනුම් දී ඇත.
වධහිංසා පැමිණවීම සහ කෲර, අමානුෂික හෝ අවමන්සහගත සැලකිලි හෝ දඬුවම් සම්බන්ධයෙන්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සහ නීතිය මගින් එවැනි ක්රියාවන් තහනම් කර තිබුණද, රජයේ නිලධාරීන් ඒවා සේවයේ යොදවා ඇති බවට විශ්වාසදායක වාර්තා ඇති බව වාර්තාව නිරීක්ෂණය කරයි.
රට තුළ සිදුවන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ලේඛනගත කරන ජාත්යන්තර රාජ්ය නොවන සංවිධානයක් වන ජාත්යන්තර සත්යය සහ යුක්තිය ව්යාපෘතිය ශ්රී ලංකාව, පුද්ගලයන් පැහැරගෙන යාම, විධිමත් අත්අඩංගුවට ගැනීමක් හෝ චෝදනාවක් නොමැතිව රඳවා තබා ගැනීම, දින කිහිපයක් හුදකලාව තබාදින කීපයක් හුදෙකලාව තබාගැනීම, වධහිංසා පැමිණවීම, පාපෝච්චාරණ අස්සන් කිරීමට බලකිරීම සහ පසුව නිදහස් කිරීම යන සිද්ධීන් හයක් ලේඛනගත කර ඇති බව තහවුරු කළේය.
අන්තර්ජාල ආරක්ෂණ පනත (OSA) සම්බන්ධයෙන්, වාර්තාවේ සඳහන් වූයේ 2023 නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය OSA හි විධිවිධානවලින් අඩකට වඩා ව්යවස්ථා විරෝධී බවත් නීතියට සංශෝධන අවශ්ය බවට තීන්දු කළද, රජය සංශෝධන සිදුකිරීමට කැපවී සිටි නමුත් වසර අවසන් වන විට එසේ කර නොමැති බවයි.
ප්රියන්ත හෙට්ටිගේ
