ලංකාවේ සංචාරය කිරීම හා ඒහා ඈඳුණු සුන්දර මතකයන් ගැඹුරින් ගවේෂණාත්මකව අධ්යයනය කිරීම හුදෙක්ම විටෙක මා හට ඇබ්බැහි වීමක් වී අවසන්ය. ඒ අතර මෝටර් රථ සහ මාර්ග යන දෙකෙහිම ස්ථාවර සංවර්ධනය දෙස බලන කල බොහෝ දෑ ඉගෙනීමට ඇති බව වෘත්තීමය වශයෙන් සෞඛ්ය ක්ෂේත්රය හා ගොඩනැගුණු දැනුමක් ඇති මා හට අභිගෝගයක් වීම නිදහසට කරුණක් නම් නොවේ. (Sri Lanka Latest News)
වාසනාවකට මෙන්, 1970 ගණන්වල උපත ලද අයට නම්, කාල කාර්යක්ෂම අධිවේගී මාර්ග පැමිණීමට බොහෝ කලකට පෙර යුගයක, ලංකාවේ මාර්ගවල ආධිපත්යය දැරූ ශක්තිමත් සහ විශ්වාසදායක මෝටර් වාහන පිළිබඳ දර්ශනයක් තවමත් ලැබීමේ භාග්යයක් උතුරු අර්ධද්වීපය තුළ එදා මෙන් අදත් නිර්මාණය වී තිබේ. අපට පෙර උපන් ජ්යෙෂ්ඨයන් විවිධ තත්ත්වයන් සංකේතවත් කරන අශ්ව කරත්ත සහ ගොන් කරත්ත ගමන් කිරීම සහ දැකීම විස්තර කර ඇත. අලංකාර වින්ටේජ් මෝටර් රථ ලංකාවේ සියලු පළාත්වල විශිෂ්ට හැඟීම් ඇති කළේය. මෙම විශිෂ්ට මෝටර් රථ හිමිකරුවන් දිරිමත් කිරීම සහ එකමුතු කිරීම සඳහා Ceylon Classic Car Club හි විශිෂ්ට කාර්යය මෙම මාතෘකාවට උනන්දුවක් දක්වන අය අගය කරනු ඇත.
1920 ගණන්වල යාපනය යනු ප්රධාන නගරයක් ලෙස මිනිසුන් සලකන සෑම අංශයකින්ම ඉතා ජවසම්පන්න නගරයක් විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, මම මෙම යුගය දුටුවේ නැත. නමුත් සාමකාමී නගරයේ ප්රීතිමත් මතකයන් සිහිපත් කරන බොහෝ වැඩිහිටියන් සමග කතාකර ඇත්තෙමි. අප කවුරුත් දන්නා පරිදි එකල උතුරු පළාතේ ප්රවාහනයේ කොඳු නාරටිය වූයේ ගොන් කරත්තය. අද ගොනුන් වෙනුවට වෙනත් ප්රවාහන මාධ්ය පැමිණීමට ප්රධානතම හේතුව ඔවුන් පෝෂණය කිරීම සහ රැකබලා ගැනීම වියදම් අධික ව්යායාමයක් වී තිබීමයි. තවත් හේතුවක් නම්, සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පැවත එන කුල ක්රමය තුළ කරත්තකරුවා පහළ තලයකට ඇද දැමීමට නැඹුරු වන සමාජ අපවාදයක් තිබීමයි. මෙම ආඛ්යානය තුළ, ඔස්ටින් ඩෙවොන්, මොරිස් මයිනර්, මොරිස් ඔක්ස්ෆර්ඩ් සහ ඔස්ටින් කේම්බි්රජ් වැනි පැරැණි මෝටර් රථ වරක් මෙම පළාත පරිවර්තනය කර ජීවිතවලට බලපෑම් කළ ආකාරය අපි සොයාගතිමු.
මෙම විස්මිත වාහනවල ඉතිරිව සිටින අවසන් හිමිකරුවන් සහ රියැදුරන් මුහුණ දෙන ගැටලුද අපි තේරුම් ගනිමු. මම මුලින්ම යාපනයට ගියේ 2011 වර්ෂයේ දශක තුනකට සීමාවූ වාර්ගික අර්බුදය අවසානයේය. ඒ කාලසීමාවේ පාසල් සිසුවකු වූ මා මතකයේ රැඳුණේ තැන තැන විසිරී තිබූ යුද්ධය නිසා බැට කෑ පැරැණි වාහන මෙන්ම නව පන්නයේ විනාශ වූ වාහන අංගණයන්ය. එදා මෙන්ම අදත් හෙටත් දේශපාලනයට මුවාවී උතුර – දකුණ තවමත් දේශයන් දෙකක් ලෙස හුවාදැක්වීමට මා කැමැත්තෙමි. පසුව බොහෝ විට කුරුණෑගල සිට යාපනය දක්වා ගිය යාල්දේවී දුම්රියෙන් ගිය ගමන සිත් ඇදගන්නාසුළු විය.
හිරු එළිය උතුරේ අහස ආලෝකවත් කරද්දී අපි යාපනය දුම්රිය ස්ථානයට ළඟා වූ පසු, දුම්රිය ස්ථානයෙන් පිටත විටෙක නවතා ඇති ඉපැරැණි මෝටර් රථවලට මම වශීවී සිටියෙමි. පොඩි කාලේ මම වින්ටේජ් කාර් (Vintage car) කියන යෙදුම දන්නේ නැත. අනූව දශකයේ අගභාගයේ මහනුවර උපන් මා හට වඩා මේවා හුදෙක්ම නව අත්දැකීමක් විය. දැනටමත් වසර හයක් ගෙවී අවසන්ය. යාපනයේ වෙද පීඨයේ සිසුවෙක් වෙමින් උතුරු පෙනිසියුලාව පුරාවට කරක්ගැසීමට මා බොහෝ සෙයින් ඇබ්බැහි වූයේද මා නුවර ඉපිද පසුව මේ අර්ධද්වීපයේ දුටු විවිධ විවිධත්වයන් නිසාවෙන් වූවා විය හැකිය. වරින් වර දිස්වන තල් ගස් පොකුරු සහිත නිස්කලංක මාර්ගවල ගමන් කළෙමු. අපි යාපනයේ සිටි කාලය තුළ ඉඳහිට යාපනයට ආවේණික වූ නෙල්ලි ක්රෂ් පානය කිරීමට පුරුදු වී සිටියෙමු. ඒ කාලේ මතකයන් අවදි කරන බොහෝ අයවලුන් කතාකළේ එදා නම් යාපනය සංචාරයට පැමිණි බොහෝ දෙනා ‘හයිරිං කාර්’වල ගමන් කළ සුන්දර අතීත ආවර්ජනයන්ය.
මගේ සංචාරයට බොහෝ කලකට පෙර යාපනයේ මෝටර් රථ විවිධ අරමුණු ඉටුකළේය. ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය සහ කාර්යය එම යුගයේ විදේශීය ජීප් රථයක් හා සමාන විය. ජීප් යන වචනයේ සංජානනීය සම්භවය පිළිබඳ පාඨකයන් දැනුවත් කිරීමට මම කැමැත්තෙමි. Willies General Purpose වාහනය එක්සත් ජනපද හමුදාවට හඳුන්වා දුන් විට සියලු ලියකියවිලි සාමාන්ය අරමුණ දැක්වෙන GP ලෙස ලියා තිබුණි. මාස කිහිපයක් ඇතුළත, මිලිටරි ලිපිකරුවෝ Willies ‘GP’ යන කෙටි යෙදුමෙන් ි ‘Jeep’’ යන වාක්ය ඛණ්ඩය නිර්මාණය කළහ. තවද Vintage cars යන්නෙහි තේරුමද මෙසේ විවරණය කරනු කැමැත්තෙමි. මන්ද වින්ටේජ් කාර් 1919 සහ 1930 අතර නිෂ්පාදනය කරන ලදී. එක්කෝ ‘ගැළවී ගිය’ හෝ මුල් නිෂ්පාදකයාගේ පිරිවිතරයන්ට අනුකූලව ප්රතිසංස්කරණය කරන ලදී. තවද පෞරාණික මෝටර් රථ ලෙස හඳුන්වන්නේ 1975 හෝ ඊට පෙර නිෂ්පාදනය කරන ලද ඒවායි. බොහෝ විට අවුරුදු 45කට වඩා පැරැණි ඒවායි. මේවා ගැළවී ගිය හෝ මුල් නිෂ්පාදකයාගේ පිරිවිතරයන්ට අනුකූලව ප්රතිසාධනය කරන ලද ඒවායි. ක්ලැසික් කාර් නම් 2000 හෝ ඊට පෙර නිෂ්පාදනය කරන ලද අවුරුදු 20කට වඩා පැරැණි ඒවායි.
දශක ගණනාවකට පෙර නම් යාපනයේ විශ්වාසවන්ත මෝටර් රථ නගරය වටා ධනවත් ව්යාපාරිකයන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන් පාසලට ප්රවාහනය කළේය. ප්රමුඛ සිවිල් සේවකයෝ ඔස්ටින් කේම්බි්රජ් සහ ඔස්ටින් ඩෙවොන් හි ගමන් කළහ. ජ්යෙෂ්ඨ වෛද්යවරු මේ කාර්වලින් ප්රධාන රෝහල්වලට බැස තම සේවය ක්රියාත්මක කළහ. ප්රධාන ආගමික උත්සව පැවැති විට, යාත්රා කළ මෝටර් රථ යාපනය නගරයේ සිට කෝවිල්, පල්ලි, පන්සල් සහ මුස්ලිම් පල්ලි වෙත කොළඹ ප්රභූවරුන්ට ආරාධනා කළේය. ගැබිනි මාතාවන්ගේ ප්රසූතිය සඳහා ජනතාව මෙම මෝටර් රථ මත යැපුණු අතර, එම කාන්තාවන් තම ළදරුවන් සමග රෝහලෙන් ප්රීතියෙන් මෙම මෝටර් රථවල ආපසු පැමිණියහ. යාපනේ රජයේ ප්රධාන රෝහලට අසාධ්ය රෝගීන් ප්රවාහනය කිරීමට එම මෝටර් රථ ගිලන් රථ ලෙස ක්රියාකළ බවද දෙමළ ජ්යෙෂ්ඨයෝ මා සමග පැවසූහ.
එදා රියැදුරෝ රාත්රියේදී පවා සේවයට බැඳී සිටියහ. සමහර අවස්ථාවලදී, මෙම විශ්වාසවන්ත රියැදුරන්, සමහර විට එවක රෝගීන් රෝහල් වෙත ගෙනයාමට උපකාර කිරීම සඳහා ‘කුලියට’ රාජකාරියේ රැඳී සිටි බව සඳහන් කළ යුතුය. ප්රීතිමත් කාලවලදී, මංගල උත්සවවලදී මෝටර් රථ සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටුකළේය. ප්රධාන වශයෙන් මනාලියන් පල්ලිය වෙත රැගෙන ගියේය. ඇතැම් විට මෙම වගකීම් සහිත රියැදුරෝ විශ්වවිද්යාල සිසුන් සඳහා විශේෂ පෙළපොත් ඇතුළුව කොළඹින් එවැනි පොත් තැපැල් කරන විට යාපනය නගරයේ සිට ඈත ගම්මානවලට ලිපි රැගෙන ගියහ. අභිලාෂකාමී රෝමියෝ තම පෙම්වතිය ඇගේ නිවසේ සිට වෙනත් ගමකට, පෙම්වතුන් විවාහ වීමට ගිය ගමකට හොර රහසේ ගෙන යාමට උපකාර කිරීම සඳහා කෙසේ හෝ සැක නොකළ රියැදුරකු හසුරුවා ගත් ආකාරය පිළිබඳ වඩාත් හාස්යජනක කතාවන්ද බොහෝය. කාලය දේවල් වෙනස් කළේ බොහෝ නපුරු සෙයින් බව නම් ඒවා අසන විට මට දැනුණේය.
පසුකාලීනව මෙම පැරැණි මෝටර් රථ හිමියන්ගෙන් සමහරකුට අනුව නම් ඔවුන්ගේ මෝටර් රථ ‘කුලියට ගැනීමේ’ ආකර්ෂණය නැති වීමට පටන් ගත්තේය. නවීන මෝටර් රථ, වෑන් සහ ට්රක් රථ උතුරු මාර්ග ක්රමානුකූලව ආක්රමණය කිරීම නිසා මෙය පැහැදිලි විය. පසුගිය වසර ගණනාවක් දෙස බලන කල යාපනයේ තරුණ තරුණියන් සෑම විටම යැපුණේ ඔවුන්ගේ යතුරුපැදිවලින් බව මාර්ගය දෙස බලන විට බොහෝ සෙයින් සනාථ වන්නේය.
මෙම වින්ටේජ් මෝටර් රථ මන්දගාමී බව තවත් චින්තන රටාවක් වර්ධනය විය. එය නවීන මෝටර් රථ සමග සංසන්දනය කිරීමෙන් තරමක් අමුතු චින්තනයක් ඇති විය. තවත් කරුණක් වූයේ කොළඹ නගරයේ මෙන් ඔබට තවමත් මිලදීගත හැකි යාපනයේ මෙම වාහන සඳහා විශේෂ අමතර කොටස් නොතිබීමය. සමහර විට අවසාන තීරණාත්මක සාධකය වනුයේ මෙම ආඩම්බර මෝටර් රථ හිමිකරුවන් දැන් වයස අවුරුදු 65ත් 75ත් අතර බොහෝ අය විය හැකිය.
මීට කිහිප අවස්ථාවලදී මම යාපනය ශික්ෂණ රෝහලට යාබදව මෙම මෝටර් රථ කිහිපයක් දුටුවෙමි. එක් ලැජ්ජාශීලී රියැදුරෙකු මට පැවැසුවේ ඔවුන් දැන් සිරුරු පෞද්ගලික අවමංගල්ය භාරකරුවන්ට භාර දීමට කැඳවා ඇති බවයි. මෙය කමක් නැත. මන්ද දශක ගණනාවකට මත්තෙන් සශ්රීක කුලියට ගත් මෝටර් රථ එදා ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් ප්රවාහනය කර ඇත. ඇත්ත වශයෙන්ම, අදටත් ඔවුන්ගේ සීයා සහ පියා විසින් පදවන ලද පැරැණි මෝටර් රථ නඩත්තු කරන ධනවත් පවුල් තිබේ. ඒවා සමහර විට සමාජ මාධ්යයේ වූ රූපරාමුවල දිස් වේ.
යාපනයේ සංචාරක ව්යාපාරය ප්රවර්ධනය කිරීමට මේ සියලු වින්ටේජ් කාර් බුද්ධිමත්ව යොදාගත හැකි නම් වඩා සුවිශේෂ සේවයක් සිදුකළ හැකි බව මගේ මතයයි. මෙම විස්මිත මෝටර් රථ දේශීය හා විදේශීය සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කරයි. මන්ද පන්නායි කෝස්වේ අවට හවස් වරුවේ කල්මරන මට පුන්කුඩතීව්, නයිනාතීව් හා කයිට්ස් දෙසට දිවෙන මංතීරුවේ පැරැණි මෝටර් රථයක් ධාවනය වන අයුරු බොහෝ දැක ඇත්තෙමි. මෙම පැරැණි මෝටර් රථ යාපනයේ ජනතාවට ආඩම්බරයෙන් සේවය කළ අතර ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව වැඩිදියුණු කළේය. අයිතිකරුවන් සහ රියැදුරන් අතීතයේ බොහෝ මතකයන් රඳවා තබා ඇත.
අද සිට වසර කිහිපයකින් ඔවුන් යාපනයේ මෝටර් රථ ඉතිහාසයේ හිරු බැස යෑම කරා ගමන් කරනු ඇත.
විදුනි බස්නායක
