එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් මිෂෙල් බැෂෙලේ ශ්රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් වන සිය ලිඛිත යාවත්කාලීන කිරීම එක්සත් ජාතින්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලය වෙත ඊයේ (04)ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවාය.
ඇය එහිදී කියා සිටියේ සිවිල් ආණ්ඩුව හමුදාකරණය වෙමින් ඇති බවයි.
ශ්රී ලංකා රජය වගවීම ක්රියාත්මක කිරීමට ඇති අකැමැත්ත ප්රදර්ශනය කර නොමැති බව පවසන එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කොමසාරිස් මිෂෙල් බැෂෙලේ ඊයේ (04) මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේදී ජාත්යන්තර මට්ටමින් වගවීම ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා විකල්ප උපාය මාර්ග අනුගමනය කරන ලෙස කවුන්සිලයෙන් ඉල්ලා සිටියාය.
“වත්මන් ආණ්ඩුව වගවීම ලුහුබැඳීමට ඇති අකැමැත්ත ප්රදර්ශනය කර ඇතුවා පමණක් නොව එය දණ්ඩමුක්තිය පිළිබඳ ආඛ්යානයක් ශක්තිමත් කරමින්, චෝදනා කරන යුද අපරාධවලට සම්බන්ධ හමුදා නිලධාරීන් රජයේ ඉහළම මට්ටම්වලට ඇතුළත් කර ඇත” ඇය පැවසුවාය.
“මෙම හේතූන් නිසා සහ වින්දිතයින්ට යම් ආකාරයක සහනයක් ලබා දීමට ජාත්යන්තර මට්ටමින් වගවීම ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා විකල්ප ක්රමෝපායන් අනුගමනය කරන ලෙස මම කවුන්සිලයෙන් ඉල්ලා ඇත.OHCHR හා ප්රතිසංස්කරණ ආරම්භ කිරීම සඳහා රජය විසින් වැඩි වශයෙන් සම්බන්ධ වීමේ මෑත කාලීන සලකුණු කිහිපයක් දක්නට ලැබෙන බව ඇය පැවසුවාය.
ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ සමහර විධිවිධාන සංශෝධනය කිරීමට සහ පනත යටතේ රැඳවියන් කිහිප දෙනෙකු නිදහස් කිරීමට යෝජනා කිරීම සාදරයෙන් පිළිගනිමු.
ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සමඟ ඇති මූලික ගැටලු විසඳීමට මෙන්ම, දණ්ඩමුක්තියට තිත තැබීමට සහ අතීත උල්ලංඝනයන් නැවත ඇතිවීම වැලැක්වීම සඳහා තීරණාත්මකව අවශ්ය වන ගැඹුරු නීතිමය, ආයතනික සහ ආරක්ෂක අංශයේ ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට ඉදිරි පියවර ගන්නා ලෙස මම රජය දිරිමත් කරමි” යි මිෂෙල් බැෂෙලේ පැවසුවාය.
“කණගාටුවට කරුණක් නම්, පසුගිය වසර තුළ වගවීම සඳහා තවදුරටත් බාධා කිරීම් සහ පසුබෑම් දක්නට ලැබුණි. වින්දිතයින්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වලට සත්යය සහ යුක්තිය අඛණ්ඩව ප්රතික්ෂේප වේ. විවේචනවලට රජයේ ප්රතිචාරය අත්යවශ්ය මානව හිමිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම ඇතුළුව ප්රජාතන්ත්රවාදී සහ සිවිල් අවකාශය සීමා කර ඇත” යි ඇය කීවාය.
“සභා සාමාජිකයින්ට ශ්රී ලංකාව පිළිබඳ අපගේ ලිඛිත යාවත්කාලීන (A/HRC/49/9) ලැබී ඇත. එය ප්රධාන වශයෙන් 2021 පෙබරවාරි මාසයේ අපගේ පෙර වාර්තාවේ සිට වර්ධනයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, කවුන්සිලයේ අඛණ්ඩ අවධානය සඳහා අත්යවශ්ය අවශ්යතාවය පෙන්නුම් කරයි.මගේ 2021 පෙබරවාරි වාර්තාව මානව හිමිකම්වලට තර්ජනයක් වන යටින් පවතින ප්රවණතා ගණනාවක් හඳුනාගෙන ඇත. මෙම ප්රවණතා තවදුරටත් ඉදිරියට යයි. සිවිල් ආණ්ඩු කටයුතු මිලිටරීකරණය තවදුරටත් ගැඹුරු වෙමින් පවතී. සිවිල් තනතුරු හමුදා නිලධාරීන් අතේ සංකේන්ද්රණය වීම ගැන මම දැඩි ලෙස කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි.
ඔවුන්ගෙන් සමහරක් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ බරපතල චෝදනාවලට සම්බන්ධ වී ඇත. රාජ්ය ආයතන තුළ වාර්ගික – ආගමික ජාතිකවාදයේ ප්රකාශනය වඩාත් දෘශ්යමාන වී ඇති අතර, සුළුතර ප්රජාවන් කොන් කිරීම සහ බිය වැඩි කිරීම සහ සංහිඳියාව අඩපණ කරයි.
2020 අවසානයේ සිට සුළුතර ප්රජාවන්ගේ දුක්ගැනවිලි උග්ර කරන සහ නව ආතතීන් ඇති කරන ප්රධාන වශයෙන් බෞද්ධ උරුමයන් සංරක්ෂණය හෝ වන සංරක්ෂණය සම්බන්ධ ඉඩම් ආරවුල්වල සැලකිය යුතු වැඩි වීමක් අපි සටහන් කර ඇත්තෙමු.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 20 වැනි සංශෝධනය සම්මත වීමෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් කොමිසම ඇතුළු රටේ ප්රධාන කොමිෂන් සභා සහ ආයතනවල ස්වාධීනත්වය ඛාදනය වීම ගැන මම කනගාටු වෙමි.
රටේ දස දහස් ගණනක් බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීම් සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනය කිරීම සඳහා පිහිටුවා ඇති අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය කෙරෙහි වින්දිතයන්ගේ විශ්වාසය හීන වී ඇත. ඉදිරි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය ප්රධාන ආයතනවල අනාගත ස්වාධීනත්වය සඳහා වැදගත් පරීක්ෂණයක් වනු ඇති අතර බලය බෙදීම සහ මානව හිමිකම් අවධාරණය කළ යුතුය.මෙම කවුන්සිලය ඉදිරියේ ‘දේශීයව සැලසුම් කර ක්රියාත්මක කරන ලද සංහිඳියා සහ වගවීමේ ක්රියාවලියක්’ සඳහා කැපවීම් ප්රකාශ කිරීමෙන් වසර දෙකක් ගතවී ඇතත්, වගවීම සහ ප්රතිසන්ධානය සඳහා වන සංක්රාන්ති යුක්තිය පිළිබඳ විශ්වාසනීය මාර්ග සිතියමක් රජය විසින් තවමත් ඉදිරිපත් කර නොමැත.සත්යය සහ යුක්තිය ඉල්ලා සිටින සහ ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් සැමරීමට උත්සාහ කරන වින්දිතයන් සහ අතුරුදහන් වූවන්ගේ පවුල්වල අඛණ්ඩ දුක් වේදනා සහ වේදනාව ගැන මම කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි. ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිගෙන, වින්දිතයන්ගේ ඉරණම හෝ සිටින ස්ථානය කඩිනමින් තීරණය කරන ලෙස, අපරාධකරුවන් නීතිය හමුවට පමුණුවා, වන්දි ලබා දෙන ලෙස මම රජයෙන් ඉල්ලා සිටිමි. 2019 පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්රහාරයෙන් විපතට පත් වූවන් සහ ආගමික නායකයින් ද යුක්තිය, වන්දි ගෙවීම සහ එම ප්රහාරවල තත්ත්වයන්, විශේෂයෙන් ආරක්ෂක සංස්ථාපිතයේ භූමිකාව පිළිබඳ සම්පූර්ණ වාර්තාවක් ඉල්ලා සිටිති. සිවිල් සමාජ සංවිධාන, මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයින් සහ මාධ්යවේදීන් පොලිසිය සහ බුද්ධි අංශ විසින් නිරීක්ෂණය කිරීම, හිරිහැර කිරීම සහ බිය ගැන්වීම් පිළිබඳ අඛණ්ඩ වාර්තා පිළිබඳව මම දැඩි කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි.
අත්අඩංගුවේ පසුවන මරණ සහ පොලිසිය සමඟ සන්නද්ධව සිදු වූ බව කියනු ලබන ගැටුම් වලදී පුනරාවර්තන සිදුවීම් තැතිගන්වන සුළුය.
පොලිසියෙන් සහ හමුදාවෙන් අයහපත් ලෙස සැලකීම සහ වධහිංසා පැමිණවීම පිළිබඳ චෝදනා ද අපට දිගින් දිගටම ලැබෙමින් පවතී.
මෙය මූලික ආරක්ෂක අංශයේ ප්රතිසංස්කරණවල වැදගත්කම ඉස්මතු කරයි.
ජාත්යන්තර අපරාධ සහ බරපතල මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් නඩු පැවරීමට සහ ඵලදායී සංක්රාන්ති යුක්ති ක්රියාවලියක් අනුගමනය කිරීමට ශ්රී ලංකාවේ අනුප්රාප්තික රජයන් අසමත් වීම පිළිබඳව කවුන්සිලයට අපගේ පෙර වාර්තා සවිස්තරාත්මකව දක්වා ඇත.වත්මන් ආණ්ඩුව වගවීම ලුහුබැඳීමට ඇති අකමැත්ත ප්රදර්ශනය කර ඇතුවා පමණක් නොව – එය දණ්ඩමුක්තිය පිළිබඳ ආඛ්යානයක් ශක්තිමත් කරමින්, චෝදනා කරන යුද අපරාධවලට සම්බන්ධ හමුදා නිලධාරීන් රජයේ ඉහළම මට්ටම්වලට ඇතුළත් කර ඇත.
මෙම හේතූන් නිසා සහ වින්දිතයින් සඳහා යම් ආකාරයක සහනයක් ලබා දීමට ජාත්යන්තර මට්ටමින් වගවීම ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා විකල්ප උපාය මාර්ග අනුගමනය කරන ලෙස මම කවුන්සිලයෙන් ඉල්ලා සිටිමි.
46/1 යෝජනාවේ වගවීම සම්බන්ධ කරුණු ක්රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන්, සූදානම් කිරීමේ කටයුතු සිදු වෙමින් පවතී. වැඩිදුර තොරතුරු රැස් කිරීම සඳහා හිඩැස් සහ ප්රමුඛතා හඳුනා ගැනීම සහ වින්දිතයන් කේන්ද්ර කරගත් ප්රවේශයක් ඇතුළත් කිරීමේ අරමුණින් අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය ඉදිරි දර්ශනයක් භාවිතා කරමින් සාක්ෂි ගබඩාවේ ඒකාබද්ධ කර ඇති තොරතුරු අපගේ කණ්ඩායම විශ්ලේෂණය කරනු ඇත.ශ්රී ලංකාවේ සියලුම පාර්ශ්වයන් විසින් සිදු කරන ලද ජාත්යන්තර අපරාධ සම්බන්ධයෙන් විමර්ශනය කිරීම සහ නඩු පැවරීම ඇතුළුව, කාලය, ප්රමාණවත් මානව හා මූල්ය සම්පත් සහ රාජ්යයන්ගේ සහයෝගීතාවය අවශ්ය වන බව සඳහන් කරමින්, මගේ කාර්යාලයෙන් අවශ්ය කරන කාර්යයේ සැලකිය යුතු පරිමාණය සටහන් කළ යුතුය.
පිටස්තර හෝ විශ්වීය අධිකරණ බලයේ පිළිගත් මූලධර්ම යටතේ ඔවුන්ගේ අධිකරණ බල ප්රදේශවල අධිකරණ ක්රියාදාමයන්.46/1 යෝජනාව යටතේ ඇති ජනවරම ශ්රී ලංකාව තුළ සිදු කරන ලද බරපතල ජාත්යන්තර අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වගවීම සඳහා වැදගත් අවස්ථාවක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙය ඉතා වැදගත් කාර්යයකි: දණ්ඩමුක්තිය පවතින තාක් ශ්රී ලංකාව සැබෑ සංහිඳියාවක් සහ තිරසාර සාමයක් අත්කර නොගනු ඇත” යි මිෂෙල් බැෂෙලේ සභාව අමතමින් පවසා තිබිණ.
