කෘෂිකර්මාන්තය යාපනයේ ජීවිතයේ සෑම අංශයක්ම විනිවිද යයි. එබැවින් යාපනයේ ජනතාවට වගාව සහ අස්වැන්න සම්බන්ධ ඔවුන්ගේම විශේෂ උත්සව මාලාවක් තිබීම පුදුමයක් නොවේ. ඉන් පළමුවැන්න තෛපොංගල්ය. තායි යනු දෙමළ සූර්ය දින දර්ශනයේ 10 වන මාසයයි. පොංගල් යන්නෙහි තේරුම උණුවීම යන්නයි. තෛපොංගල් යනු අස්වැන්නේ බහුලත්වය සහ සමෘද්ධියයි. කෙසේ වෙතත්, සාරය වශයෙන් එය ස්තුති කිරීමේ උත්සවයකි.
සූර්යයා කාලගුණික රටා තීරණය කරන අතර ගොනා සාර්ථක අස්වැන්නක් සඳහා සැලකිය යුතු ආධාර සපයයි. ජූලි-අගෝස්තු කාලපරිච්ඡේදයේ දී, වර්ෂාව නියමිත වේලාවට පැමිණීමත් සමඟ, සහල් බීජ වපුරා වගා කෙරේ. එවිට තෙත් කෙත්වතු ගොන්නු විසින් සීසානු ලැබේ. සැප්තැම්බර් මාසයේදී, බීජ පැළ බද්ධ කිරීම සඳහා සූදානම් වේ. දෙසැම්බර් මාසයේදී සහල් වර්ධනය වී අස්වනු නෙළීම සඳහා කාලගුණික තත්ත්වයන් හිතකර ලෙස ක්රියා කරයි. ගොනා කමතේ ධාන්ය වෙන් කර ගැනීමට උපකාර කරයි. එබැවින් තෛපොංගල් යනු සූර්යයාට ගෞරව කරන ස්තුති දීමේ අස්වැන්න උත්සවයකි. ගොනුන් ගැන ඔබ පුදුම වන්නේ නම්, තෛපොංගල් දිනට පසු දින මාට්ටු පොංගල් වේ. කෘෂිකර්මාන්තයට දක්වන දායකත්වය වෙනුවෙන් ගවයින්ට මෙදිනට උපහාර කරනු ලැබේ.
එදිනට සෑම නිවෙසක්ම පිරිසිදු කර අඹ කොළ, පොල් කොළ, මල් සහ මල් මාලාවලින් සරසා ඇත. උදේ පාන්දරින්ම, නිවෙසින් පිටත තාවකාලික විවෘත ගින්නක් මත පැණිරස පොංගල් බත් පිසින අතර සංකේතාත්මකව සූර්යයාට පූජා කරනු ලැබේ. සියල්ල ආරම්භ වන්නේ සහල් පිටි කෝලම් හෝ බිම සැරසිලි ඇඳීමෙනි. කෝලමයට සූර්යයාගේ චිත්රයක් ඇතුළත් වේ. කෝලම මැද තාවකාලික ලිපක් තනා එළකිරි උතුරන තුරු නටනවා. මුට්ටියේ දාරය මතින් කිරි වැගිරෙන විට, පැමිණ සිටින සියල්ලෝ, පොංගල්-ලෝ පොංගල් යැයි කෑ ගසමින් ප්රීති වනු ඇත! ඉන්පසු දෙසැම්බර් අස්වැන්නෙන් ලැබෙන අලුත් සහල් කිරි තැම්බූ එම මුට්ටියේම පැණි පොංගල් බත් පිළියෙල කිරීමට යොදා ගනී. සෑම අතකින්ම මහ හඬින් රතිඤ්ඤා හඬ ඇසෙනු නිසැකය.
තෛපොංගල් සාමාන්යයෙන් සිරිත් විරිත් සහ සැමරුම් ඇතුළත් වන අතර එය ජීවිතය අලුත් කිරීම පිළිබඳ ප්රීති ප්රකාශනයකි. තෛපොංගල් දිනයේදී පවුල උදේ පාන්දරින්ම අවදි වේ. පවුලේ සෑම සාමාජිකයෙක්ම උදේ පාන්දරින්ම නැඟිට, ස්නානය කර, අලුත් ඇඳුම් ඇඳගෙන, පාරම්පරික පොංගල් (බත් පුඩිම) පිසීමට වත්ත (මුත්තරම්) ඉදිරිපිට රැස්වේ. මෙම උත්සවාකාර ආහාර පිසීම සඳහා ඉදිරිපස උද්යානය පෙර සූදානම් කර ඇත. පැතලි හතරැස් තණතීරුවක් සාදා කෝලම් ඇඳීම්වලින් සරසා ඇති අතර එය සෘජු හිරු එළියට නිරාවරණය වේ. ගඩොල් තුනක් භාවිතා කරමින් ගිනි දැව උදුනක් සකස් කරනු ලැබේ. ඉවුම් පිහුම් ආරම්භ වන්නේ උදුන මත ජලය සහිත මැටි බඳුනක් තැබීමෙනි.
පවුලේ ජ්යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකු විසින් ඉවුම් පිහුම් කටයුතු සිදු කරන අතර පවුලේ සෙසු අය ඔහුට හෝ ඇයට නිසි ලෙස සහාය වීම හෝ උත්සවය නරඹයි. වතුර උතුරන විට බත් බඳුනට දමනු ලැබේ. ජ්යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෙකුට පසු පවුලේ අය චාරිත්රානුකූලව බත් මිට තුනක් පළමුව දමති. මෙම විශේෂ ආහාරයේ අනෙකුත් අමුද්රව්ය වන්නේ චක්කරයි (දුඹුරු උක් සීනි) හෝ කට්කඳු (සීනි කැන්ඩි), කිරි (එළකිරි හෝ පොල් කිරි), බැදපු මුං ඇට (පයරු), මුද්දරප්පලම්, කජු සහ එනසාල් කරල් කිහිපයක්. ආහාර වේල සූදානම් වූ පසු එය මුලින්ම කෙසෙල් කොළයක් මත තබා සොබා දහමට, හිරුට සහ ගොවීන්ට ස්තුති කිරීමට පවුලේ අය විනාඩි කිහිපයක් යාච්ඤා කරති. එවිට ආහාර වේල (පොංගල්) පවුලේ අය අතර පලතුරු (කෙසෙල් සහ අඹ) සමඟ පිරිනමනු ලැබේ. පසුව එය අසල්වැසියන්, මිතුරන් සහ ඥාතීන් සමඟ බෙදාගනු ඇත. සෑම නිවෙසකම ආහාර සාදනු ලැබුවද, එකිනෙකාගේ ‘පොංගල්‘ උත්සවයේ වැදගත් අංගයන්ගෙන් එකකි. සන්ධ්යා කාලයේදී සංස්කෘතික උත්සවවලට හෝ නෑදෑ හිතමිතුරන් හමුවීමට යයි.
ස්තුති දීමේ දිනය තෛපොංගල් උත්සවයේ පසුදින දෙමළ බසින් ”මට්ටු පොංගල්” ලෙස හඳුන්වන ගවයින්ට ස්තුති කිරීම සඳහා කැප කෙරේ. අවුරුද්ද පුරා කුඹුරු හාරා කරත්ත අදින සතුන් ගැන ගොවීන් වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි. මෙම මිල කළ නොහැකි සේවාවට ඔහුගේ කෘතඥතාව දැක්වීම සඳහා සතුන් ස්නානය කර, ඔවුන්ගේ අං රතු, නිල්, කහ සහ කොළ වර්ණවලින් වර්ණාලේප කර ඇත. ඔවුන්ගේ නළලෙහි කහ සහ කුම්කුම් ආලේප කර ඇත. ඔවුන්ගේ ගෙල වර්ණවත් මල්මාලාවලින් සරසා ඇත. තවද රේස් යන ගොනුන්ට පොංගල් ඕන තරම් කෑමට ලබා දේ. මේ මට්ටු පොංගල් දවසට යාපනයේ ප්රදේශ කිහිපයකම කරත්ත රේස් තියන්න ඔවුන් අමතක කරන්නේ නෑ.
අපේ පුරාණ රජවරුන්ගේ කාලයේ සිටම ලක්දිව සෑම පළාතකින්ම අප අස්වැන්න නෙළාගත් ජාතියකි. ආසියාවේ ‘සහල් බඳුන’ වූයේ අපියි. ‘ඉන්දියන් සාගරේ මුතු ඇටය‘ වූයේත් මේ බිමයි. එදත් අදත් කවදත් කෘෂිකර්මය සැමවිටම රඳා පවතින්නේ එළදෙනුන් සහ ගොනුන් මත බවත් පැහැදිලි. කිරි සඳහා හීලෑ එළදෙනුන්, කුඹුරුවල බොහෝ වැඩ සඳහාත් භාවිතා වූයේ ගොනුන්, අවසානයේ අපේ ගමන් බිමන් යෑමට සගයා වූයේ ගෙජ්ජි බැඳි ගොනුන් සහිත කරත්තයි.
සියවස් ගණනාවකට පෙර මිනිසුන් තම පශු සම්පත් ආඩම්බරයෙන් ප්රදර්ශනය කිරීම ඉතා සුලභ හා පිළිගත හැකි දෙයක් විය. එය දෙමළ, සිංහල හෝ මුස්ලිම් වේවා සියලු ගොවීන්ට තත්ත්ව සංකේතයක් විය. ඒ හා සමානව ඔවුන්ගේ ගොන්කරත්ත පැදවීම ගම්වල විනෝදජනක ක්රීඩාවක් විය.
ගොවිතැන සහ අස්වැන්න නෙළීම අවධාරණය කරමින් සශ්රීකත්වය පිළිබිඹු කිරීමේ ගෝලීය හින්දු උත්සවය වන තායි පොංගල් අපගේ දින දර්ශනවල ජනවාරියේ සලකුණු කර ඇත. අප කවුරුත් දන්නා පරිදි පසුදා සාම්ප්රදායිකව ‘මට්ටු පොංගල්’ සැමරීම එළදෙනුන් හා එළුවන් වැනි ගොවිපළ සතුන් සමඟ එළදෙනුන් සහ ගොනුන් අගය කිරීමට හා වැඳුම් පිදුම් කිරීමට වෙන් කර ඇත.
උතුරු පළාතේ සිදුවන ‘මට්ටු සවාරි’ ගොන් කරත්ත තරගයේ සම්ප්රදාය ගැන කතා කිරීමට කැමැත්තෙමි.
උතුරේ, මෙම ගොනුන් වඩ්කාන් මාඩු ලෙස හැඳින්වේ – ශක්තිමත් අං සහිත ගොනුන්ගේ ශක්තිමත් ප්රභේදයකි. ඒවා අළු, දුඹුරු සහ සුදු වර්ණවලින් යුක්ත වේ. සුදු ගොනුන් ඔවුන්ගේ හිමිකරුවන්ගේ අභිමානය වන අතර ඔවුන්ගේ තේජාන්විත දෘශ්ය ආයාචනය නිසා එය පාරිශුද්ධභාවයට සම්බන්ධ වේ. ගවයන්ගේ වඩකාන් ප්රභේදයේ මූලාරම්භය වන්නි කලාපයේ සහ මන්නාරම්වලිනි. මෙහිදී ගොවියන් ගව පට්ටි බෝ කර, විශාල උද්යානවල, තල් ගස්වල සෙවණ යටතේ දිගෙලි කරයි. ඇති හැකි පමණින් ඔවුන් ධාන්ය පුන්නක්කු ආදියෙන් පෝෂණය ලබා දේ. අවශ්ය පමණ ජලය ලබාදී ඔවුන්ව ධාවනයට සුදුසු අන්දමට පෝෂණය කරයි.
ධාවන ප්රජාවන් ජීවත්වන ගම්මාන කිහිපයක දේශීය කොඩියෙට්රම් උත්සව සමරති. සෑම ප්රධාන ගමකටම‘කුලස්වාමි’ නම් දෙවියෙකි. එම දේවතාවියට වැඳුම් පිදුම් කිරීම සඳහා කොඩියක් (ධජයක්) ඔසවනු ලැබේ. කරත්තය සහ අසරුවා අනතුරට පත්වනු ඇතැයි මිථ්යා විශ්වාසයන් ඇති බැවින් සතිය තුළ චාරිත්රානුකූලව ධාවන තරග තහනම් කර ඇත.
බොහෝ ජනයා මේවාට රොක් වෙයි. ශබ්ද විකාශන යන්ත්ර මගින් පරණ දෙමළ ගීත වැයේ. තරුණ තරුණියන් ගස් සෙවණ යටට වී ඔල්වරසන් දෙයි. විදේශීය සංචාරකයින් ඔවුන්ගේ සමාජ මාධ්ය පෝස්ට් වැඩි දියුණු කරන ඡායාරූප ගැනීමට නොසන්සුන්ව සිටී. ගොනුන් දුවගෙන යයි. හැරවුම් රෝද දූවිලි තීරු මතු කරයි.
හින්දු භක්තිකයන් තායි පොංගල් උත්සවය සමරන අතරම මේ සිදුකරන මාඩු පොංගල් සැමරීම ගවයන් හා මිනිසුන් අතර ඇති බැඳීම සැබවින්ම අගය කරනු ලබයි.
නගරයට පැමිණෙන අමුත්තන් සඳහා විවිධ විනෝදාත්මක ක්රියාකාරකම් තිබේ. බොහෝ පිරිස් රතිඤ්ඤා පත්තු කිරීම, සරුංගල් යැවීම, සරුංගල් ඇදීම තරගවලට එක්වෙති. පාපැදි ධාවන තරග සහ සාම්ප්රදායික ක්රීඩා සහ සංස්කෘතික සංදර්ශන ඇතුළු අනෙකුත් විනෝදජනක ක්රියාකාරකම් විවිධ ස්ථානවල පැවැත්වේ. පැණි පොංගල් බත් පිළියෙල කිරීම ඇතුළු බොහෝ වැඩකටයුතු පිරිමින් විසින් සිදුකරනු දැකීමෙන් ඇතැමෙක් පුදුමයට පත් විය හැකිය. යාපනයේ පිරිමින් සාම්ප්රදායිකව කෘෂිකර්මාන්තයේ නියැළී සිටින බැවින්, ඔවුන් උත්සවවලදී ප්රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරයි. එබැවින් සැමට යමක් තිබේ. ඔබ පෙබරවාරි 8 වැනි දිනට ආසන්න නම්, පුතිර් දින චාරිත්රවලට සහභාගි වීමට නල්ලූර් කන්දස්වාමි විහාරස්ථානයට නොපැමිණෙන්නේ මන්ද? එදින පන්සලට පැමිණෙන සැමට පිරිනැමෙන පැණි පොංගල් බත් ටිකක් රස විඳින්න.
විදුනි බස්නායක
