රාමග්රාම ස්තූපය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා නිධන් කර තැනූ මුල් ස්තූප අට අතරින්, නාගයන්ගේ (නාග ගෝත්රිකයන්ගේ) අද්භූත ආරක්ෂාව හේතුවෙන් කිසිදා විවෘත නොකළ එකම ස්තූපය ලෙස සැලකේ. මහාවංශය සහ අශෝකාවදානය වැනි බෞද්ධ මූලාශ්රවල මේ බව සඳහන් වේ.Sri Lanka Latest News
මූලික හේතුව : නාගයින්ගේ මැදිහත් වීම
ක්රි.පූ. 3 වැනි සියවසේදී අශෝක අධිරාජ්යයා විසින් ධාතූන් වහන්සේලා බෙදා වෙන්කර නව වෙහෙර විහාර 84,000ක තැන්පත් කිරීම සඳහා අනෙක් ස්තූප හත විවෘත කළද, නාගයන් විසින් රාමග්රාම ස්තූපය දැඩි ලෙස ආරක්ෂා කළ බැවින් ඔහුට එහි ඇති ධාතූන් වහන්සේලා ලබාගැනීමට නොහැකි විය.
මේ පිළිබඳ පවතින වාර්තා සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ. ඇතැම් තැනක සඳහන් වන්නේ නාග රජු අශෝක රජුගේ භක්තිය අභියෝගයට ලක්කළ බවයි. තවත් තැනක දැක්වෙන්නේ නාග රජු දර්ශනය වී කළ ඉල්ලීමක් නිසා අශෝක රජු එම ස්ථානයට වන්දනා කර එය නොවෙනස්ව තැබීමට තීරණය කළ බවයි.
අනාවැකි සහ භක්තිය පදනම් වූ සාධක
අනාගතයේදී මෙම ධාතූන් වහන්සේලා ශ්රී ලංකාවේ දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් කරවනු ලබන රුවන්වැලි මහා සෑ රදුන් තුළ නිධන් කිරීමට නියමිත බවට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨානයක් (අනාවැකියක්) පැවතිණි. රහතන් වහන්සේලා මේ බව අශෝක රජුට දැනුම් දුන් අතර, ඒ හේතුවෙන් ඔහු මෙම ස්ථානයේ පූජනීයත්වයට ගරු කිරීමට පෙලඹුණි.
ප්රාදේශීය කෝලිය වංශිකයන්ගේ (මෙය නාග ගෝත්රිකයින් විය හැක) දැඩි භක්තිය සහ අශෝක රජු එයට ගරුකිරීම නිසා රාමග්රාම ස්තූපය, මුල් ස්තූප අතරින් විවෘත නොකළ එකම ස්තූපය බවට පත්විය.
වර්තමාන තත්ත්වය
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ඇතුළත් වුවද, එහි පූජනීයත්වය රැකගැනීමේ අරමුණින් ඇතිකරගත් එකඟතා මත ස්තූපයේ අභ්යන්තරය කැණීම් නොකර පවතී. භූ භෞතික සමීක්ෂණ මගින් තහවුරු වී ඇත්තේ එහි අභ්යන්තර ව්යුහය තවමත් සුරැකිව පවතින බවයි.
රාමග්රාම ස්තූපය නේපාලයේ ලුම්බිණි පළාතේ, පරසි දිස්ත්රික්කයේ, රාම්ග්රාම් නගර සභාවට අයත් ප්රදේශයේ පිහිටා ඇත.
වැදගත් තොරතුරු
මෙය ජරාහි ගඟේ (නාරායනී ලෙසද හැඳින්වේ) බටහිර ඉවුරේ, දූපතක් වැනි උස් බිමක පිහිටා ඇත.
මෙම ස්ථානය ලුම්බිණියේ (බුදුන් උපන් ස්ථානය) සිට කි.මී. 50ක් නැගෙනහිරින්ද, හෛරහවා (සිද්ධාර්ථනගර්) සිට කි.මී. 29ක් නැගෙනහිරින්ද, ඉන්දීය-නේපාල දේශසීමාවට ආසන්නව (උත්තර් ප්රදේශ් අසල) වයඹ දෙසින් කි.මී. 25-30ක් පමණ දුරින්ද පිහිටා ඇත.
ප්රවේශය සහ පරිසරය
හෛරහවා හෝ බුට්වාල් සිට මහාමාර්ග ඔස්සේ මෙහි ළඟාවිය හැක. මෙය ලුම්බිණි සංවර්ධන භාරය යටතේ පාලනය වන යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම තාවකාලික ලැයිස්තුවේ ඇති ස්ථානයකි.
මීටර් 7-10ක් පමණ උසකින් සහ මීටර් 23.5ක විෂ්කම්භයකින් යුත් මෙම ගොඩැල්ල කැණීම් නොකර පවතී. භූ භෞතික සමීක්ෂණවලට අනුව එය වටා කුෂාණ යුගයට අයත් ආරාම සංකීර්ණයක් ඇති බව අනාවරණ වී ඇත.
