ශ්රී ලංකාව 2022 දී මුහුණ දුන් දැවැන්ත ආර්ථික හා ඩොලර් අර්බුදයට සමාන තත්ත්වයක් යළිත් 2027 සිට 2028 කාලය අතර ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතින බව නව ආර්ථික “Early Warning” විශ්ලේෂණ වාර්තාවක් අනාවරණ කරයි.Sri Lanka Latest News
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල, යුරෝපීය මධ්යම බැංකුව, ලෝක බැංකුව සහ පසුගිය සියවසේ ලෝක ආර්ථික අර්බුද රටා පදනම් කරගෙන සකස් කර ඇති මෙම විශ්ලේෂණය අනුව, ශ්රී ලංකාව මේ වනවිට ‘සම්පූර්ණ අර්බුදයක’ “Amber Edge” ලෙස නම් කළ අවදානම් කලාපයකට ඇතුළු වෙමින් සිටී.
ඉන්ධන මිල අනතුරු ඇඟවීමක්
වාර්තාව අනුව, රටක ඩොලර් අර්බුදයක් ආරම්භ වීමට පෙර ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම ප්රධාන සංඥාවක් ලෙස සැලකේ. 2022දී ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික කඩාවැටීමට පෙරද ඔක්ටේන් 92 පෙට්රල් ලීටරයක මිල රුපියල් 177 සිට රුපියල් 470 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිණි.
2026 මැයි වනවිට ඔක්ටේන් 92 මිල රුපියල් 410 දක්වාත් ඔක්ටේන් 95 මිල රුපියල් 470 දක්වාත් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඔක්ටේන් 95 මේ වනවිටත් 2022 අර්බුදයේ උපරිම මට්ටමට සමාන වී ඇතැයි වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
විශේෂයෙන් 2026 ජනවාරියේ රුපියල් 294ක් වූ ඔක්ටේන් 92 මිල මාස 4ක් තුළ රුපියල් 410 දක්වා රුපියල් 39කින් ඉහළ ගොස් තිබීම බරපතළ සංඥාවක් ලෙස සැලකේ.
අර්බුදයක් ඇති කරන ප්රධාන සාධක 3ක්
මෙම වාර්තාව ශ්රී ලංකාව යළිත් ඩොලර් අර්බුදයකට ඇද වැටීමට හේතු විය හැකි ප්රධාන මිනුම් දණ්ඩ 3ක් හඳුනාගෙන තිබේ.
- ඉන්ධන මිල අධික ලෙස ඉහළ යාම
- විදේශ විනිමය සංචිත පහළ යාම
- ගල්ෆ් රටවලින් ලැබෙන විදේශ රැකියා ප්රේෂණ පහළ යාම
වාර්තාවට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ දැනට නිල විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 7ක් පමණ වන අතර එය ආනයන මාස 3.9ක් පමණ ආවරණය කිරීමට ප්රමාණවත් වේ. එහෙත් තෙල් මිල ඉහළ මට්ටමේ දිගටම පැවතුණහොත් මාසිකව ඩොලර් මිලියන 100 සිට 150 දක්වා සංචිත පිරිහිය හැකි බවද සඳහන් වේ.
ඉරාන යුද්ධය හා ගෝලීය අවදානම්
2025 – 2026 කාලය තුළ ශ්රී ලංකාවට බලපාන ප්රධාන ගෝලීය කම්පන 3ක් ද වාර්තාව සඳහන් කරයි.
● ඉරාන – මැදපෙරදිග ගැටුම් හේතුවෙන් තෙල් මිල ඉහළ යාම
● ඇමෙරිකානු තීරුබදු හා ගෝලීය වෙළෙඳ යුද්ධය
● 2025 සුළි කුණාටු හා ස්වභාවික විපත් නිසා ඇති වූ රාජ්ය වියදම් පීඩනය
ශ්රී ලංකාවේ තෙල් ආනයනවලින් 90%ක් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන බැවින් ඉරාන ගැටුම රටේ ඉන්ධන පිරිවැයට සෘජුව බලපාන බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. එමෙන්ම මැදපෙරදිග රටවල ආර්ථිකය අඩාළ වුවහොත් ශ්රී ලාංකික විදේශ රැකියා ප්රේෂණවලටද බරපතළ බලපෑමක් ඇතිවිය හැකි බව අනතුරු අඟවයි. දැනට ශ්රී ලංකාවට ලැබෙන විදේශ ප්රේෂණවලින් 60%කට වැඩි ප්රමාණයක් ගල්ෆ් රටවලින් ලැබේ.
IMF වැඩසටහන අවසන් වීමේ “Cliff Edge”
ශ්රී ලංකාවට දැනට තිබෙන ප්රධාන ආරක්ෂක ජාලය වන්නේ 2023 මාර්තු 20 ආරම්භ වූ අයි.එම්.එෆ්. ණය වැඩසටහන බව වාර්තාව සඳහන් කරයි. එය 2027 මාර්තු මාසයේ අවසන් වීමට නියමිතය.
එම අවස්ථාව වනවිට ශ්රී ලංකාවේ විදේශ සංචිත අයි.එම්.එෆ්. ඉලක්ක කළ ඩොලර් බිලියන 14.2 වෙනුවට ඩොලර් බිලියන 7 සිට 8 අතර පමණක් පවතිනු ඇතැයි වාර්තාව අනාවැකි පළකරයි.
එවිට අයි.එම්.එෆ්. අධීක්ෂණය ඉවත් වීමත් සමග 2028 සිට විදේශ ණය ගෙවීම් නැවත ඉහළ යාම නව අර්බුදයකට පාර කැපිය හැකි බව සඳහන් වේ.
වැඩිම අවදානම 2027 – 2028 කාලයට
මෙම විශ්ලේෂණය අනුව වැඩිම සම්භාවිතාවක් ඇත්තේ 2027 මැද සිට 2028 අවසානය දක්වා කාලය තුළ නව ආර්ථික අර්බුදයක් ඇතිවීමේ අවදානමටයි.
විශේෂයෙන්,
● ඔක්ටේන් 92 මිල රුපියල් 480 ඉක්මවීම
● ඩොලර් සංචිත ඩොලර් බිලියන 6ට පහළ යාම
● ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල 360 ඉක්මවා අවප්රමාණය වීම
● විදේශ ප්රේෂණ පහළ යාම යන සාධක එකවර සිදුවුවහොත් 2022 වැනි තත්ත්වයක් යළි ඇතිවිය හැකි බව වාර්තාව අනතුරු අඟවයි. මෙම වාර්තාව අවසානයේ සඳහන් කරන්නේ ශ්රී ලංකාව මේ මොහොතේ ‘අර්බුදයක’ නොසිටියද, වත්මන් ප්රවණතා තවත් මාස 4 සිට 6 දක්වා මේ ආකාරයෙන්ම ඉදිරියට ගියහොත් රට සම්පූර්ණ අනතුරු කලාපයකට ඇතුළු විය හැකි බවයි.
