ලෝක දේශපාලන ඉතිහාසයේ සිතියම එක රැයකින් උඩුයටිකුරු කළ ඒ දැවැන්ත භූමිකම්පාව පසුගිය 2026 පෙබරවාරි 28 වැනිදා රාත්රියේ ටෙහෙරානයෙන් වාර්තා විය. දශක තුනකට වැඩි කාලයක් මුළුමහත් ඉරානයම තම යකඩ හස්තයෙන් පාලනය කළ, බටහිර ලෝකයට සහ ඊශ්රායලයට එරෙහිව නැගීසිටි ප්රබලතම බලකණුව වූ 86 හැවිරිදි උත්තරීතර නායක අලි කමේනි, ඇමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ගුවන් ප්රහාරයකින් ඝාතනයට ලක්විය. මෙය හුදෙක් එක් නායකයකුගේ මරණයක් පමණක් නොවීය. ටෙහෙරානයේ පිහිටි ඔහුගේ දැඩි ආරක්ෂිත නිල මැඳුර ඉලක්ක කරගෙන එල්ල වූ මේ අතිශය රහසිගත සහ විනාශකාරී ප්රහාරයෙන් කමේනි පමණක් නොව, ඔහුගේ බිරිඳ, දියණියක, මුණුබුරෙකු ඇතුළු පවුලේ සාමාජිකයන් කිහිප දෙනෙකුම ජීවිතක්ෂයට පත් වූ බව ලෝක මාධ්ය තහවුරු කළේය. දින හතළිහක ජාතික ශෝක කාලයක් ප්රකාශයට පත්කරමින් මුළු ඉරානයම කඳුළු සලද්දී, ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු මේ ප්රහාරය තමන්ගේ දැවැන්ත ජයග්රහණයක් ලෙස ලෝකයට ප්රකාශ කළහ. නමුත් ඔවුන් සිතුවාට වඩා වේගයෙන්, ඒ මහා විනාශයේ අළු මතින් ඉරානයේ අලුත් සහ වඩාත් බියකරු පරිච්ඡේදයක් ලියැවීම ආරම්භ වී තිබුණි.
අලි කමේනිගේ අභාවයෙන් පසු ඉරානය කඩා වැටෙනු ඇතැයි හෝ යම් පසුබෑමකට ලක්වෙනු ඇතැයි බටහිර ලෝකය බලාපොරොත්තු විය. එහෙත් මාර්තු 08 වැනිදා ඉරානයේ විශේෂඥ මණ්ඩලය විසින් ගනු ලැබූ ඒ තීරණාත්මක තීන්දුවත් සමග මුළු ලෝකයම අන්දමන්ද විය. 1979 ඉස්ලාමීය විප්ලවයෙන් පසුව පළමු වතාවට පියාගෙන් පුතාට බලය පැවරෙන සම්ප්රදායක් නිර්මාණය කරමින්, අලි කමේනිගේ දෙවැනි පුත්රයා වන 56 හැවිරිදි මොජ්තාබා කමේනි, ඉරානයේ තුන්වැනි උත්තරීතර නායකයා ලෙස නිල වශයෙන් පත් කරනු ලැබීය. යුද ගිනිදැල් මැද, කිසිදු ප්රසිද්ධ උත්සවයකින් තොරව රහසිගතව සිදු වූ මේ පත්වීම පිටුපස සිටියේ ඉරානයේ ප්රබලතම හමුදා ශක්තිය වන ඉස්ලාමීය විප්ලවීය ආරක්ෂක බළකායයි. මොජ්තාබා යනු මෙතෙක් කල් කැමරා ඉදිරියේ හෝ දේශපාලන වේදිකාවේ පෙනී සිටි චරිතයක් නොවේ. ඔහුට කිසිදු නිල රාජ්ය තනතුරක් මීට පෙර තිබුණේද නැත. නමුත් ඔහු ඉරාන පාලන තන්ත්රයේ ‘සෙවණැලි නායකයා’ හෙවත් සියලු රහස් බුද්ධි මෙහෙයුම් සහ හමුදා ජාලයන් තිරය පිටුපස සිට මෙහෙයවූ මහා මොළකරු විය. දැන් ඒ සෙවණැල්ල, සම්පූර්ණ රාජ්ය බලයම අතැතිව ලෝකය ඉදිරියට පැමිණ සිටී.
මොජ්තාබා කමේනිගේ ආගමනය බටහිර ලෝකයට මෙතරම් භයානක වන්නේ ඇයිද යන්න තේරුම් ගැනීමට ඔහුගේ අතීතය සහ මතවාදය දෙස බැලිය යුතුය. අලි කමේනි ජීවතුන් අතර සිටියදී යම් රාජ්යතාන්ත්රික සීමාවන් තුළ පිහිටා තීරණ ගත්තද, මොජ්තාබා යනු කිසිසේත්ම සමාවක් නොදෙන, අතිශය දැඩි මතධාරියෙකි. තමන්ගේ පියා, මව සහ පවුලේ සාමාජිකයන් ඝාතනය කළ ඇමෙරිකාවට සහ ඊශ්රායලයට එරෙහිව ඔහුගේ සිතේ ඇත්තේ නිවා දැමිය නොහැකි වෛරයකි. ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් පවා මොජ්තාබාගේ පත්වීම ‘පිළිගත නොහැකි’ බව පවසමින් ඔහුව විවේචනය කළේ, මේ අලුත් නායකයා ඇමෙරිකාවට කොතරම් විශාල හිසරදයක්ද යන්න හොඳින්ම දන්නා නිසාය. මොජ්තාබා යනු සාකච්ඡා මේසය විශ්වාස කරන අයෙකු නොවේ. ඔහු විශ්වාස කරන්නේ යුද පිටිය සහ අවි බලය පමණි. ඉරානය සතුව පවතින ඉහළ මට්ටමින් යුරේනියම් බලගන්වන ලද න්යෂ්ටික පහසුකම්, අතිනවීන ඩ්රෝන සහ බැලස්ටික් මිසයිල පද්ධති සියල්ලම දැන් තිබෙන්නේ ඔහුගේ තනි අණ යටතේය. අවශ්ය නම් ඕනෑම මොහොතක න්යෂ්ටික අවියක් නිපදවීමට පවා ඔහු පසුබට නොවන බවට ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයින් මේ වන විටත් අනතුරු අඟවා තිබේ.
මෙම නායකත්ව පෙරළියත් සමග මැදපෙරදිග කලාපය දැන් ගමන් කරමින් සිටින්නේ කිසිදා ආපසු හැරවිය නොහැකි මහා විනාශයක් කරාය. මොජ්තාබාගේ පාලනය යටතේ ලෙබනනයේ හිස්බුල්ලා, ගාසා තීරයේ හමාස් සහ යේමනයේ හූති කැරලිකරුවන් ඇතුළු ඉරාන ‘ප්රතිරෝධයේ අක්ෂය’ තවදුරටත් සක්රීය වනු ඇත. ඔවුන්ගේ ඊළඟ ඉලක්කය වන්නේ හුදෙක් ඊශ්රායලයට පහර දීම පමණක් නොව, මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින සියලු ඇමෙරිකානු කඳවුරු විනාශ කර දැමීමයි. ඊටත් වඩා භයානකම තත්ත්වය වන්නේ ලෝක ආර්ථිකයේ ප්රධානතම රුධිර නාලය බඳුවූ හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීමට ඔහුට පවතින හැකියාවයි. ලෝකයේ බොරතෙල් සැපයුමෙන් විශාල ප්රතිශතයක් ගමන් කරන මේ මුහුදු මාර්ගය මොජ්තාබාගේ අණින් අවහිර කළහොත්, ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඛනිජ තෙල් මිල කිසිවකුට පාලනය කළ නොහැකි ලෙස අහස උසට නැගීම නොවැළැක්විය හැකිය.
මෙම ගෝලීය අර්බුදයේ රළ වේගය ශ්රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල වෙරළටද තදින්ම කඩාවදිනු ඇත. ඉරානය සහ ඇමෙරිකාව අතර ඝට්ටනය උත්සන්න වී, ඉන්ධන සැපයුම් මාර්ග අවහිර වුවහොත්, ශ්රී ලංකාවට ආනයනය කරන ඉන්ධන මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යනු ඇත. එයින් සමස්ත ප්රවාහන ක්ෂේත්රය, භාණ්ඩ මිල සහ ජීවන වියදම නැවතත් දරාගත නොහැකි මට්ටමකට පත්වී දරුණු ආර්ථික උද්ධමනයකට රට තල්ලු වීමේ අවදානමක් පවතී. ලෝකයේ එක් කෙළවරක සිදුවන නායකත්ව මාරුවක් අපේ රටේ සාමාන්ය ජනතාවගේ එදිනෙදා ජීවිතයට කොතරම් තදින් බලපානවාද යන්න මේ මොහොතේ මැනවින් පැහැදිලි වේ. අලි කමේනිගේ මරණයෙන් පසු ලෝකයට සහනයක් ලැබෙනු ඇතැයි සිතූ බටහිර බලවතුන්ට දැන් මුහුණ දීමට සිදුව ඇත්තේ තම පියාටත් වඩා දරුණු, පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් දැවෙන ඒකාධිපතියකුටය. අලුත් ‘යකඩ මිනිසාගේ’ ආගමනයත් සමග මුළු ලෝකයම අද සිටින්නේ කවර මොහොතක හෝ පුපුරා ගොස් ලෝක සංග්රාමයක් නිර්මාණය කළ හැකි සජීවී ගිනිකන්දක් මතය.
