පෙම්වතුන් පෙම්වතියන් බොහෝ හමුවන වෙන්වන, මතකයන් බොහොමයක් මහවැලියට ගුළි කරන දමන, නිශාචරව පෙම් කෙළින සියොතුන්ගේ තනිකම් මකාලන, මැදියම් නුරාවක මත්වූ වන බඹරුන්ට මං තැනූ මහවැලි නදියෙන් වෙන්වූ පේරාදෙණිය සරසවියේ අක්බාර් ශාලාවේ සිට අනෙක් පසට යෑමට පහසුවෙන්ම යොදාගත් කෙටි මාර්ගය නම් අක්බාර් පාලමයි. මෙය පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයේ පුදුම හතෙන් එකකි. මෙම අපූරු දායාදය පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයට ලබාදුන්නේ යාපනයෙන් බිහිවූ විද්වතකු වූ තුරෙයිරාජා මහතාය.
අලගයියා තුරෙයිරාජා නොහොත් තුරෙයි නම් ආදරයෙන් කැපවීමෙන් සේවය කළ ගුරුවරයකු හා පර්යේෂකයෙකි. ඔහු ලොව පුරා විසිරී සිටින බොහෝ සිසුන්ට පස පිළිබඳ අපූරු යාන්ත්ර විද්යාවක් වූ ‘තුරෙයි මූලධර්මය’ ඉගැන්වීය. විශිෂ්ට උපදේශකයකු වන තුරෙයිරාජා උපත ලැබුවේ 1934 නොවැම්බර් 10 වැනිදා උතුරු ලංකාවේ උඩුපිඩ්ඩි ප්රදේශයේ ඉමායනන්හිය. ඔහු වඩමාරච්චියේ ඉමායනන්හි වේළුපිල්ලේ අලගියාගේ සහ සෙල්ලම්මාගේ පුත්රයා වූයේය. ඔහු උඩුපිඩ්ඩිහි ඇමෙරිකන් මිෂන් විද්යාලයෙන් සහ යාපනයේ හාට්ලි විද්යාලයෙන් අධ්යාපනය ලැබීය. තුරෙයි 1957දී පළමු පන්තියේ ගෞරව සහිතව ලංකා විශ්වවිද්යාලයේ කොළඹ මණ්ඩපයෙන් උපාධිය ලබා ගත්තේ ලැයිස්තුවේ ඉහළින්ම සහ වාර්තාගත කාර්ය සාධනයක් පවත්වා ගනිමින්ය. ඔහු කේම්බි්රජ් විශ්වවිද්යාලයට ලංකා රජයේ විශ්වවිද්යාල ශිෂ්යත්වය ලබාගත් අතර අභාවප්රාප්ත කෙනත් හැරී රොස්කෝ සමග වැඩ කළේය.
ඔහු 1962 ජුනි මාසයේදී ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත්තේය. ඉතා ඉක්මනින් ඔහුගේ පුරෝගාමී පර්යේෂණය රොස්කෝ සහ ස්කොෆීල්ඩ් සමග ‘කැම් ක්ලේ න්යාය’ ලෙස ලෝක ප්රසිද්ධියට පත්වූයේ ඔහු ‘තුරෙයිරාජා ප්රමේයය’ ලෙස පුළුල් ලෙස නම්කරන ලද මුල් විසර්ජන ශ්රිතය සමගිනි. තුරෙයිරාජා 1962දී සීමාසහිත Terreasearch හි ලන්ඩනයේ සේවය කළේ නැවත ලංකා විශ්වවිද්යාලයට කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස පැමිණීමට පෙරය.
ඔහු ශ්රී ලංකා විශ්වවිද්යාලයේ පේරාදෙණිය මණ්ඩපයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ පීඨාධිපතිවරයා ලෙස 1975 මැයි සිට 1977 සැප්තැම්බර් දක්වාද, 1982 පෙබරවාරි සිට 1985 පෙබරවාරි දක්වාද, 1987 අප්රේල් සිට ශ්රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ පීඨාධිපතිවරයාද විය. 1988 අගෝස්තු දක්වා තුරෙයි වෝටර්ලු විශ්වවිද්යාලයේ සහ බි්රතාන්ය කොලොම්බියා විශ්වවිද්යාලයේ කාලය ගතකළේය. තුරෙයි 1988 දී යාපනය විශ්වවිද්යාලයේ උපකුලපතිවරයා ලෙස පත්කරන ලද අතර වෛද්ය හේතූන් මත 1994දී ඉල්ලා අස්විය. ඔහු 1994දී කොළඹදී මියගියේය. ඔහුට මරණින් පසු මාමනීතර් (මහා මිනිසා) ගෞරව සම්මානය පිරිනමන ලදී.
තුරෙයිරාජා බොහෝ වෘත්තීය ආයතනවල සාමාජිකයෙක් විය. ජාතික විද්යා ඇකඩමිය (ශ්රී ලංකාව), ඉංජිනේරු ආයතනය (ශ්රී ලංකාව), සහ සිවිල් ඉංජිනේරුවන්ගේ ආයතනය (UK). ඔහු 1986දී ජාතික විද්යා ඇකඩමියේ (ශ්රී ලංකාව) සභාපති වූ අතර 1989 සිට 1990 දක්වා ඉංජිනේරු ආයතනයේ (ශ්රී ලංකා) සභාපති විය. ඔහු භූ තාක්ෂණික ඉංජිනේරු විද්යාව පිළිබඳ ප්රවීණයකු වූ අතර සිවිල් ඉංජිනේරු විද්යාවේ සියලු විෂය ක්ෂේත්ර පිළිබඳ පුළුල් දැනුමක් සහිත වූ අයෙක් විය. ඔහු තම සියලු සිසුන්ට ආශ්වාදයක් වූ අතර උසස් අධ්යාපනය සඳහා ලොව පුරා විශිෂ්ට විශ්වවිද්යාල වෙත ඔවුන් නිර්දේශ කිරීමට ඔහු සෑම විටම උපකාරී විය.
2016 වසරේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයේ හිටපු උපකුලපති මහාචාර්ය සරත් අබේකෝන් විසින් පවත්වන ලද මහාචාර්ය තුරෙයිරාජා අනුස්මරණ දේශනයේ පහත උපුටා දැක්වීම් මගින් ශ්රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු අධ්යාපනයට තුරෙයිරාජාගේ දායකත්වය මනාව පෙන්නුම් කෙරේ.
‘මහාචාර්ය තුරෙයිරාජාව මම අවස්ථා කිහිපයකදී හඳුනමි. නමුත් මගේ මනසෙහි ඔහුගේ ආත්මය බොහෝ දුරට ශ්රේෂ්ඨ ගුරුවරයකු හා ශ්රේෂ්ඨ මනුෂ්යයකු ලෙස තහවුරු වී ඇත. අද ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා මාතෘකාවක් තෝරාගැනීමට මට හැකි වූ විට, මම මුලදී අරගල කළ නමුත් ‘විශ්වවිද්යාල ආචාර්යවරුන් සඳහා ආචාර ධර්ම’ යන මාතෘකාව තීරණය කළෙමි. එහිදී මා අවිවාදයෙන් මහාචාර්ය අලගයියා තුරෙයිරාජා අල්ලා ගනී.’
අන් අයගේ ස්වාධිපත්යයට ගරුකිරීම, නිදහස් ප්රකාශනය කෙරෙහි වූ හිතකර පරිසරය, කිසිදු ශාරීරික හෝ චිත්තවේගීය හානියක් නොකරන, අන් අයට ප්රයෝජනවත් වීම සහ වගකීම භාර ගැනීම, සාධාරණත්වය සහ සාධාරණත්වය විශ්වාසවන්තභාවය සහ අවංකභාවය මහාචාර්ය තුරෙයිරාජා සතු වූ උතුම් මානුෂීය ගුණාංග විය. සිය රැකියාවෙහි පූර්ණ ලෙස නිරත වූ අතර ශිෂ්ය පරම්පරා ගණනාවකට ආශ්වාදයක් ලබාදුන් විශිෂ්ට ගුරුවරයකු හා පරිපාලකයෙකි. ඔහු තම සාමාන්ය ඉගැන්වීමේ රාජකාරියෙන් ඔබ්බට ගොස් තම සිසුන්ට උපකාර කළේය. ඔහු උපාධි අපේක්ෂක වැඩසටහනෙන් ඔබ්බට යන ක්ෂේත්ර පිළිබඳ ශිෂ්යයන්ට දේශන පැය දෙක තුනක් පවත්වන ලදී. ඔහුගේ දේශන තුළ භූ තාක්ෂණික ඉංජිනේරු විද්යාව පමණක් නොව ගණිතය, යාන්ත්ර විද්යාව, සීමිත මූලද්රව්ය සහ සිවිල් ඉංජිනේරු විද්යාවේ නවෝත්පාදන ද ඇතුළත්ය. ඔහු විද්යාත්මක පත්රිකා කියවීමට බොහෝ දිරිමත් කළේය.
ඔහුගේ දැඩි දේශප්රේමය මනාව පිළිබිඹු වන්නේ වසර 1983 කලකෝලාහල සමයේය. මහාචාර්ය තුරෙයිරාජා සැබෑ දේශප්රේමියකු වූ අතර 1980 ගණන්වල ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල මුහුණ දුන් සියලු දුෂ්කරතා මධ්යයේ වුවද මාතෘ භූමියට සේවය කිරීම සඳහා විදේශයන්හි අධ්යයන තනතුරු සඳහා ආකර්ෂණීය දීමනා රාශියක් ප්රතික්ෂේප කළේය. මහාචාර්ය තුරෙයිරාජාගේ අධිෂ්ඨානය බොහෝ තරුණ විද්වතුන්ට නැවත ශ්රී ලංකාවට පැමිණීමට සහ තුරෙයිරාජා ශ්රේෂ්ඨ විශ්වවිද්යාල ගුරුවරයකු ලෙස ස්ථාපිත කළ සදාචාරාත්මක වටිනාකම් සහ ශාස්ත්රීය සම්ප්රදායන් දිගටම අනුගමනය කිරීමට පෙළඹවීමක් ඇති කළේය. තුරෙයිරාජා රාජේශ්වරී මහත්මිය සමග විවාහ විය. ඔවුන් දියණියන් තිදෙනකු සහ පුතුන් දෙදෙනකු ඇති දැඩි කළහ.
විදුනි බස්නායක
