මධ්යම අධිවේගී මාර්ගය ඉදිකිරීමේදී තරගකාරීත්වය අවම කරමින් ඉදිකිරීම් කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ සංඛ්යාව සිමා කිරීමට කටයුතු කොට ඇති බවත්, ඒ හරහා සැබෑ විනිවිද පෙනෙන සාධාරණ තරගකාරී ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය බැහැර කොට ඇති බවත් දැනුම් දෙමින් ජාතික ඉදිකිරීම් සංගමය විසින් ජනාධිපතිවරයා වෙත ලිපියක් යොමු කොට ඇත. Sri Lanka Latest News
එම ලිපිය පහත දැක්වේ.
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය
ගාලු මුවදොර
කොළඹ 01
ශ්රී ලංකාව
අතිගරු අනුර කුමාර දිසානායක
ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපති
මහත්මයාණෙනි / මහත්මියණෙනි,
ප්රසිද්ධ යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති, ප්රකාශිත රාජ්ය ප්රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශයන්ට අනුකූලව, විවෘත, සාධාරණ හා සැබෑ තරඟකාරී ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියක් මගින් ලබාදිය යුතුය. එම පසුබිම තුළ, මධ්යම අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතිය (CEP) 3 (අංශය 2) – පැකේජ් 2 (පැකේජ් 2A සිට 2G දක්වා) සඳහා දැනට පවතින ලංසු තත්ත්වයන්, ප්රායෝගිකව සැබෑ තරඟකාරීත්වය, මිල සොයාගැනීම (price discovery) සහ මහජන මුදල් සඳහා වටිනාකම (value for money) තහවුරු කිරීමට ප්රමාණවත් නොවිය හැකි බවට ඇති ගැටළු කිහිපයක් පිළිබඳ ජාතික ඉදිකිරීම් සංගමය (NCASL) ගෞරවයෙන් අවධානය යොමු කරයි.
1. ව්යුහාත්මක සීමා හේතුවෙන් ප්රායෝගික ලංසුකරුවන්ගේ සංඛ්යාව සීමා වීම
මෙම ව්යාපෘතිය සඳහා ප්රකාශිත සුදුසුකම් රාමුව අනුව ඉහළ මට්ටමේ අධිවේගී මාර්ග ඉදිකිරීම් ශ්රේණිගත කිරීම (CS1/CS2) සහ අදාල අත්දැකීම් අවශ්ය වුවද, ප්රායෝගිකව ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ සංඛ්යාව එයට වඩා බොහෝ සීමිත බව පෙනී යයි. සංගමයට ලැබී ඇති තොරතුරු අනුව, කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයේ ඇඟවීම් අනුව, මෙම ටෙන්ඩරය සඳහා ප්රායෝගිකව සුදුසු කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ සංඛ්යාව ආසන්න වශයෙන් හය සිට හත දක්වා පමණක් වේ. පැකේජ් හතක් ඉදිරිපත් කර ඇති පසුබිමක, මෙවැනි අතිශය සීමිත ලංසුකරු–පැකේජ් අනුපාතයක් තරඟකාරී පීඩනය දුර්වල කරමින්, ඉහළ මිල ගණන් ඉදිරිපත් වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.
තවද, 2025 අවසානයේ ප්රසිද්ධියේ වාර්තා වූ ඉහළ ශ්රේණිගත කොන්ත්රාත්කරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ කළු ලැයිස්තුගත කිරීම (blacklisting) හේතුවෙන්, ශ්රේණිගත කිරීමේ අවශ්යතා මූලිකව සපුරාලන නමුත් ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක වීමට නොහැකි වන පරිදි, සුදුසු ලංසුකරුවන්ගේ සංඛ්යාව තවදුරටත් අඩු වී ඇත.
2. දුර්ලභ පෙර ව්යාපෘති අත්දැකීම් මත පදනම් වූ සුදුසුකම් නිසා “incumbency” වාසිය තහවුරු වීම
ප්රායෝගිකව, පෙර සුදුසුකම් තීරණය කිරීම CEP II වර්ගයේ අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතිවල පෙර සහභාගීත්වය මත දැඩි ලෙස පදනම් වී ඇති බව පෙනේ. CEP II ව්යාපෘතිය ආරම්භක අවස්ථාවේ පුළුල් ලංසුකරුවන් පිරිසක් ආකර්ෂණය කරගෙන තිබුණද, අද වන විට ඔවුන්ගෙන් කුඩා කොටසක් පමණක් ක්රියාත්මකව පවතින අතර, නව ටෙන්ඩරයට සහභාගී වීමට හැකිව ඇත.
පසුගිය වසර පහක කාලය තුළ ශ්රී ලංකාවේ විශාල පරිමාණ අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘති ඉතා සීමිත ලෙස ක්රියාත්මක වූ බැවින්, නව කොන්ත්රාත්කරුවන්ට සමාන අත්දැකීම් ලබාගැනීමට අවස්ථා නොලැබී ඇත. එමගින් ලංසු ඉදිරිපත් කිරීම සීමිත පිරිසක් තුළ සංකේන්ද්රණය වී, ප්රායෝගිකව පවතින කොන්ත්රාත්කරුවන්ට (incumbents) අතිරේක වාසියක් ඇති කරයි.
3. සම්බන්ධීකෘත මිල නියම කිරීමේ අවදානම ඉහළ යාම
ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ සංඛ්යාව, පැකේජ් සංඛ්යාවට සමීප වන හෝ එයට වඩා අඩු වන අවස්ථාවලදී, දැඩි මිල තරඟකාරීත්වයක් ඇතිවීමට ඇති ප්රේරණාශක්තිය දැඩි ලෙස දුර්වල වේ. මෙවැනි තත්ත්වයන් තුළ, වෙළඳපොළ බෙදාගැනීම, ලංසු මාරු කිරීම (bid rotation) හෝ “cover bidding” වැනි, සෘජු හෝ අසෘජු සම්බන්ධීකෘත මිල නියම කිරීමේ ප්රතිඵල ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළ යයි.
4. මිල අවදානම සහ මහජන මුදල් සඳහා වටිනාකම පිළිබඳ ගැටළු
මෙවැනි තත්ත්වයන් යටතේ, ව්යාපෘතියේ විෂය පථය, තාක්ෂණය හෝ වෙළඳපොළ තත්ත්වයන් තුළ විශේෂ වෙනස්කම් නොමැති වුවද, ඉංජිනේරු ඇස්තමේන්තුවට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ලංසු මිල ගණන් ඉදිරිපත් විය හැකි බවට කර්මාන්ත ක්ෂේත්රයේ අපේක්ෂාවන් පවතී. මෙය මහජන මුදල් සඳහා වටිනාකමට (value for money) සැලකිය යුතු අවදානමක් වේ.
5. ලංසු ආරක්ෂණ (Bid Security) සීමා සහ කාලසීමා සම්බන්ධ සාධාරණත්ව ගැටළු
2026 ජනවාරි 21 දින පැවැති පෙර-ලංසු හමුවේදී, ලංකා බැංකුව (Bank of Ceylon) විසින් නිකුත් කරන ලද ලංසු ආරක්ෂණ Road Development Authority විසින් පිළිගනු නොලබන බවට ලංසුකරුවන්ට දැනුම් දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, මෙම සීමාව ආරාධනා ලිපිය (Invitation for Bids), ලංසුකරුවන් සඳහා උපදෙස් (Instructions to Bidders) හෝ නිකුත් කරන ලද ලංසු ලේඛනවල Bid Data තුළ පැහැදිලිව සඳහන් කර නොතිබුණි.
ලංසු ආරක්ෂණ අවශ්යතා ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියේ මූලික කොටසකි. එබැවින්, නිකුත් කළ ලංසු ලේඛනවලට නිල සංශෝධනයක් ලෙස ඇතුළත් නොකර, පසුව මෙවැනි කොන්දේසි හඳුන්වාදීම හෝ වෙනස් කිරීම, 2024 ශ්රී ලංකා ප්රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශයන්ට අනුකූල නොවේ. මෙම මාර්ගෝපදේශයන් අනුව, ලංසු ආරක්ෂණයේ වර්ගය, ආකාරය සහ පිළිගත හැකි නිකුත් කරන ආයතන, ප්රසිද්ධ ප්රසම්පාදන ලේඛන තුළ පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතුය.
තවද, අදාල පැහැදිලි කිරීම හෝ අතිරේක දැනුම්දීම, ලංසු භාරදීමේ අවසන් දිනයට දින කිහිපයකට පෙර පමණක් නිකුත් කර තිබීම හේතුවෙන්, වෙනත් බැංකු මගින් ලංසු ආරක්ෂණ සකස් කරගැනීමට ලංසුකරුවන්ට ප්රමාණවත් කාලයක් නොලැබුණි. මෙවැනි අග්ර කාලීන වෙනස්කම්, නොඅරමුණින් වුවද, ලංසුකරුවන්ගේ සහභාගීත්වය සීමා කරමින් සාධාරණ තරඟකාරීත්වයට අහිතකර විය හැක.
ඉල්ලීම
රාජ්ය ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය මහජන විශ්වාසය සහ යහපාලන මූලධර්ම ආරක්ෂා කළ යුතුය. එබැවින්, CEP 3 (අංශය 2) – පැකේජ් 2 ටෙන්ඩරය සඳහා සැබෑ හා සාධාරණ තරඟකාරීත්වයක් තහවුරු කිරීමේ අරමුණින්, පහත පියවර සලකා බලන ලෙස NCASL ගෞරවයෙන් ඉල්ලා සිටී:
- අනුකූල ලංසු ආරක්ෂණ සකස් කරගැනීමට සහ පුළුල් සහභාගීත්වයක් උත්තේජනය කිරීමට, ලංසු භාරදීමේ අවසන් දිනය දිගු කිරීම.
- සුදුසු දේශීය කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ සංඛ්යාව වැඩිම තරමින් වැඩි කිරීමට සහ/හෝ ශ්රී ලංකාවේ දැනට ක්රියාත්මක සුදුසු අන්තර්ජාතික කොන්ත්රාත්කරුවන්ට ටෙන්ඩරය විවෘත කිරීම සඳහා අවශ්ය ප්රතිපාදන හඳුන්වාදීම.
තරඟකාරීත්වය ශක්තිමත් කිරීම, විවෘතභාවය ආරක්ෂා කිරීම සහ මහජන මුදල් සඳහා උපරිම වටිනාකම ලබාදීමේ අරමුණින්, මෙම කරුණු NCASL ඉදිරිපත් කරයි. මෙම කරුණු පිළිබඳ සුදුසු අවධානය යොමු කරනු ඇතැයි අප විශ්වාස කරමු.
ගෞරවයෙන්,
ජාතික ඉදිකිරීම් සංගමය
(National Construction Association of Sri Lanka – NCASL)
