.
අනුරාධපුර දුම්රිය ස්ථානය පසුවීමත් සමග නිෂ්ඵල දෑ කතාකිරීමට උත්සාහ කරමින්, මා පිටුපසින් සිටින පුද්ගලයා ‘මම යාපනේට යනවා’දැයි විපරම් කරයි. මගේ උත්තරය නිසාවෙන් ඔහුගේ දෑස් විස්මයෙන් විසල් වන අයුරු මහ අපූරුවට මට පෙනේ. වේට්ටියට සුදු කමිසයක් ඇඳගත් ඔහු ‘මෙය මායිම’ බව මට හඟවමින් මෙසේ කියයි. ඔහු පවසන්නේ, උතුරේ භූ දර්ශනය, සංස්කෘතිය, ආගම යන සියල්ල වෙනස් බවයි. Sri Lanka Latest News
අනුරාධපුරයට කිලෝමීටර 50ක් උතුරින් වවුනියාවේදී දුම්රිය හිස් වන අතර මෙතැන් සිට යාපනයට යන ගමන විටෙක මහ කනස්සල්ලක් එක් කරයි. හිස්වූ දුම්රිය හදිසියේම එක් පැත්තකට වැනේ. පසුව ඉහළ සහ පහළ රිද්මයකට වැනෙන අතර මම එක් වරකට වඩා මගේ අසුනෙන් නැගිට කිහිප වරක් අසුන සකස් කර ගත්තෙමි. යාපන අර්ධද්වීපයේ දොරටුව සහ ශ්රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය පැවැති කාලයේ කටුක තරගයක් පැවැති අලිමංකඩ වෙත දුම්රිය ගමන් කරන විට, මම පසෙක වූ මිනිසා කතා කරන්නේ කුමක් දැයි බැලීමට පටන් ගතිමි.
ඉඩම සමතලා වේ. හිරුගේ තීව්රතාවයෙන් යටපත් වේ. දෙපස තවමත් වගා නොකළ භාවිතයට නොගත් කුඹුරු දක්නට ලැබේ. ලුණු ලේවායද පසෙක වේ. දැන්නම් ලුණු ආනයනය කරන්නේ පිටරටින් නිසා මහා පුදුමාකාර වේදනාවක් සිතේ ජනිත වේ. පසෙක ක්ෂිතිජයට පසුබසින ශුෂ්ක ලඳු කැලෑය. මිනිත්තු කිහිපයකින් අහස අඳුරු වී, දරුණු වර්ෂාපතනයක් මුදාහරින අතර, ආසන මතට ගලායන ජල ප්රවාහය වැළැක්වීම සඳහා අපි වියරුවෙන් ජනෙල් අගුළු දැමීමට ඉක්මන් වූයෙමු. කාලගුණ විද්යාත්මකව බැලූ බැල්මට පෙනෙන්නේ මෙය අන් දේශයක් බවයි. වගා බිම්වල පොහොසත් සහ දැඩි රතු පැහැය ඔබේ ඇස්වලට අපූරු චමත්කාරයක් එක් කරයි. දුම්රිය වේදිකාවට එනවිට සවස් යාමය එලඹීම නිසා මම නවාතැන වෙත වේගයෙන් ඇවිද ගියෙමි.
ඉර අහසට පහළින් පාවී යන විට, වීදි නිශ්ශබ්ද වේ, කුරුල්ලන් කෑගැසීමෙන් පමණක් බාධා ඇති වන අතර, පාන්දර 1න් පසු, කෑගසන බල්ලන්ගේ ගායනයකි. දිවා කාලයේ රස්නය අතරතුර නිහතමානීව, පෙනෙන රාත්රිය ඔවුන්ගේය. යාපනය පොහොසත් සංස්කෘතිය හා ඉතිහාසය ගැන පුරසාරම් දොඩවයි. අර්ධද්වීපය පුරා, යටත්විජිත චමත්කාරය සහ විචිත්රවත් ශ්රී ලාංකීය දෙමළ සංස්කෘතියේ මිශ්රණය විදහා දක්වන කුලුනු කෝවිල් සහ අතීතයේ නටබුන් දැකිය හැකිය. එය සශ්රීක හරිත වෘක්ෂලතා සහිත ස්වභාවධර්මයේ ත්යාගයෙන්ද, පරිදර්ශක දසුන් සහිත මනරම් ඉසව්වන්ගෙන්ද, නැවුම් වාතයෙන්ද ආශීර්වාද ගැන්වී ඇත.
පසුදා උදෑසන, දිවා ආලෝකය යටතේ, නගරය එහි පළමු හැඟීම ඇති කරයි. සාප්පුවලින් පිරී ඇති, එය ඝන වාණිජ මධ්යස්ථානයක් සහ නිස්කලංක, බොහෝ විට කොළ සහිත, පර්යන්තයක් සහිත කාර්යබහුල සහ දැඩි වෙළෙඳ ස්ථානයකි. එදා මෙන් නොව අදනම් මෙය කොන්ක්රීට් ඉදිකිරීම් සහිත වාහන බොහෝමක් සහිත නගරයකි. නමුත් එය බයිසිකලයෙන් ගවේෂණය කිරීමට ඉතා සුදුසු එකක් බව මට හැඟේ. එබැවින් පරණ සයිකලයක් ගෙන ගමන ඇරඹීමට මම යුහුසුලු වුණෙමි.
යාපනයේ කාර්යබහුල කේන්ද්රස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ දීප්තිමත් ධවල පැහැයෙන් දිස්වෙන සාප්පු සවාරි යන ‘නව වෙළෙඳ සංකීර්ණය’ය. ඇතුළත එක් කෙළවරක නගරයේ බොහෝ ආහාර වෙළෙඳපොළවලින් සහ අනෙක් පැත්තෙන් බස් නැවතුම්පළට විවෘත වේ. කොන්ක්රීට් පොළොව පුරා විසිර ඇති ගෝනි මලුවල සියලු වර්ගවල එළවළු පිළිවෙළට ගොඩගසා ඇත. ඒවාහි නැවුම් වර්ණවත් එළවළු වේ. මේවා චුන්නාකම්, මිරුසුවිල්, පූතූර් වැනි මහා පරිමාණයේ වගාවන්ගෙන් පැටැවූ ඒවා විය හැකිය. අඳුරු පාට හකුරු ගොඩවල් වීදුරු පෙට්ටිවල දමා ඇත. රටකජු ගෝනිවල තබා ඇත. අනෙකුත් රසකැවිලි ප්රිස්ම වැනි ප්ලාස්ටික් බෝතල්වල අසුරා ඇති අතර විවිධ වර්ණවලින් යුත් මේ කෑම බීම වහලයේ ඇති හිඩැස් හරහා හෙල්ලයක් ගැසුවා මෙන් දිස්වන හිරු එළියෙන් අපූරු ලෙස දිස්වන්නේය.
ඔබ යාපනය වෙළෙඳපළේ සංචාරය ආරම්භ කරන විට සැබැවින්ම අව්යාජ දේශීය වෙළෙඳපළක පමණක් සොයාගත හැකි සුවඳ, වර්ණ සහ කෑගැසීම් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. මෙම වෙළෙඳපළ දේශීය නිෂ්පාදන, විශේෂයෙන්ම තල් සහ පොල් ගස්වල විවිධ කොටස්වලින් සාදන ලද අත්කම් භාණ්ඩ සඳහා එකම ස්ථානයකි. ඔය පසෙක වූ තල් හකුරු බෑවක් දුටු මා ඒ ගැන මෙසේ විපරම් කළෙමි. පුළුල් පංකා පත්ර සහිත තල් ගස උතුරු ශ්රී ලංකාවේ යාපනය හරහා ශුෂ්ක තත්ත්වයන් තුළ සශ්රීකව පවතින සුවිශේෂ සහ සුලබ දසුනකි. චුන්නාකම්වල බොහෝ දෙනා අතර ප්රචලිත කුට්ටි ‘රා මදින්නෙකි’. ඔහු තම මැටි බඳුන රැගෙන ගස්වලට නැඟ, මීටර් 30 (අඩි 90)ට වඩා වැඩෙන මහා ගස් මුදුනේ ඇති මල් හිස්වලින් යුෂ එකතු කරයි. තල් වයින් ලෙසද හැඳින්වෙන මද්යසාර පානයක් වන රා සෑදීම සඳහා යුෂ පැසවීම සිදුකරයි. ඔහු දියර එකතු කිරීම සඳහා බඳුනේ කඹ හසුරුව ගැට ගසමින් මල්වල ඉඟි මුඩු කරයි. එය සූක්ෂ්ම හා අවදානම් කාර්යයකි. ඊට පසු අනෙක් රා මදින්නන් සේම ඔහුගේ වටිනා තල් යුෂ සමග එකතු කිරීමේ මධ්යස්ථානයට ගෙනයයි. එදා රට පුරා තල් ගස් මිලියන 11 ක් පමණ භූ දර්ශනයක් තිබී ඇත.
නමුත් එහි බොහෝ භාවිතයන් තිබියදීත්, කොසු සෑදීමේ සිට අයිස්ක්රීම් දක්වා, ඉතා සුළු ප්රමාණයක් භාවිත කර ඇත. ඒ නිසා අදටත් තල් සංවර්ධන මණ්ඩලය යාපනයේ ඉහළ තැනක් ලබාගෙන ඇත. දශක ගණනාවකට ඉහතදී රා සඳහා කුඩා වෙළෙඳපළක් තිබීමත් සමග සමුපකාර මගින් ඔවුන් මිලදීගත් මුදල සීමාකිරීම සිදුවූ අතර යුෂවලින් සුළු ලාභයක් ලැබෙන බැවින් තල් මල් කපන්නන්ගේ පාරම්පරික කුසලතා නැතිවී ගියේය. 1983 සහ 2009 අතර පැවති දීර්ඝ සිවිල් යුද්ධය නිසාවෙන් පාරම්පරික තල් රා යාපනය අර්ධද්වීපයෙන් කෙමෙන් යටපත් වී ගියේය.
නව වෙළෙඳ සංකීර්ණයෙන් ඉවතට ගමන් කරන විට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි වෙරළ පාර, නගරයේ ධීවරයන් බොහෝ දෙනෙකුගේ නිවහන වන අතර, ඔවුහු සවස් වරුවේ හිරු එළියෙන් විවේකයක් සොයමින් පවතින ඕනෑම සෙවණකට වී ඔවුන්ගේ දැල් සකසති. අලුත් මාළු ඉස්සන් දැල්ලන් ගෙනැවිත් ධීවර ක්රියාකාරකම්වල නිරත වන්නේය. නමුත් මේ වන විට එය උණුසුමෙන් සන්සුන්ව නිහඬය. තව මඳක් ඉදිරියට, පෘතුගීසින් සාදන ලද බළකොටුව නොහොත් යාපනේ කොටුවට පසෙක වූ පිට්ටනියක හුදකලා වී එහා මෙහා ගෑටීම මා තුළ විනෝදාස්වාදයක් ඇති කරන්නේය. නගරයත් කළපුවත් අතර ඇති මාර්ගය දිගේ ඉදිරියට බටහිර කෙළවරේ පිහිටි මස් කඩ කීපයක් දිස්වන්නේය. ලෙයින් තෙත්වූ අතක පැටලුණු එළු මස් කෑල්ලක් නිවසකට ගෙන යෑමට කොටය මත තබා කුඩා කැබලිවලට වෙන්කරනු පෙනේ. යාපනේ රසට එළුමස් කරියක් නම් කදිමට සප්පායම් විය හැකිය. කුරක්කන් පිට්ටුව සමග ගළපන එළුමස් කරිය යාපනේ තුනපහ යොදා සැකසූ රසම් සමග කෑමට එක්කර ගැනීම බොහෝ දෙනා අතර ජනප්රිය වේ.
යාපනය කුළුබඩු මිශ්රණය සමග වේළුණු මිරිස් කරපිංචා කබලේ බැද මධ්යම තාපයේ විනාඩි 2-3ක් සුවඳ එන තෙක් බැද සිසිල් වීමට ඉඩ දෙන්න. පසුව එළු මස්වල වූ අතිරික්ත මේදය කපා, 3-4cm කැබලිවලට කපා මධ්යම අඩු ගින්දරේ විශාල මැටි හට්ටියක් තබා තෙල් රත්කර කරපිංචා කොළ, මහදුරු ඇට, එනසාල් සහ කුරුඳු එකතු කරන්න. තත්පර 30 ක් කලවම් කරන්න. ඉන්පසු කැපූ රතු ලූනු එකතු කරන්න. මිනිත්තු 12-15 ක් පමණ රන්වන් පැහැයක් ගන්නා තුරු බැදගෙන ඉහළ ගින්නක් දක්වා වැඩිකර සුදුලූනු සහ ඉඟුරු පේස්ට් එකතු කරන්න. ඉන්පසු මස් කැබැලි දමා යාපනය කුළුබඩු මිශ්රණය, මිරිස් කුඩු, කහ සහ තක්කාලි ඉස්ම මේස හැඳි 2ක් එයට දමන්න. විනාඩි 2 ක් පමණ පිසගෙන පොල් කිරි වත්කර හොද්ද උකුවන සේ පිසගන්න. මේ යාපනේ රස පදමය.
ඔය අතර බොහෝ යාපනේ නිවාසයන්හි පිසින යාපන රසට දැල්ලන් ව්යංජනය ශ්රී ලංකාවේ උතුරු ප්රදේශය වන යාපනයේ ප්රණීත ආහාරයක් සහ විශේෂත්වයකි. ඉරිදා විශේෂ ආහාර වේලක් ලෙස මෙම දැල්ලන් වෑංජනය අනුභව කිරීමට බොහෝ දෙනා ඇලුම් කරති. මෙම ආහාරයේ රස ප්රගුණ කිරීමට නම් කුළුබඩු නිවැරදිව ලබාගැනීමට වග බලාගත යුතුය. මෙම යාපනය දැල්ලන් ව්යංජනය දැල්ලන්ගේ රසය වැඩිදියුණු කිරීමට සහ මෘදු කිරීමට යාපනය කරි කුඩු වැනි විශේෂ කුළුබඩු කිහිපයක් භාවිත කරයි. කුළුබඩු අවශෝෂණය කර දැල්ලන් පිසූ පසු, ඔබට රසවත් දැල්ලන් කරියක රස බැලිය හැක. දැල්ලන්ගේ විශාල පෙනුම වැඩ කිරීමට ටිකක් බියජනක විය හැකිය. අනෙකුත් මුහුදු ආහාර වර්ග හා සසඳන විට දැල්ලන් පිරිසිදු කිරීමේ කටයුත්ත නම් ටිකක් වැඩි කාලයක් ගතවේ.
ඉවුම් පිහුම් සඳහා දැල්ලන් පිරිසිදු කර කැට කපා ගන්න. කුඩා භාජනයක් ගන්න, වතුර කෝප්ප 1/2 එකතු කරන්න. සියඹලා යුෂ සාදාගැනීම සඳහා සියඹලා පල්ප් මිනිත්තු කිහිපයක් පොඟවා පසෙකින් තබන්න. මධ්යම තාපය මත විශාල භාජනයක් තුළ තෙල් උණුසුම් කරන්න. එයට අබ ඇට, මහදුරු ඇට දමා විනාඩි 1ක් බැදගන්න. පෙති කපන ලද ලූනු, මිරිස්, ගම්මිරිස්, කරපිංචා, සුදුලූනු පේස්ට් එකතු කර විනාඩි 1-2 ක් දිගටම බැදගන්න.
ඊළඟට කරපිංචා බඳුනට එකතු කර හොඳින් මිශ්රණයක් වන තෙක් මිනිත්තු 2ක් කලවම් කරන්න. දැන් බඳුනට කපාගත් දැල්ලන් කෑලි එකතු කර මිශ්රණයෙන් හොඳින් ආලේප කරන්න. බඳුන මධ්යම ගින්දර මට්ටමේ තබාගැනීම දිගටම කරගෙන යන්න. එය පියනෙන් ආවරණය කර විනාඩි 8-10ක් උයන්න. පොල් කිරි, ජලය, සියඹලා යුෂ හොඳින් මිශ්ර කරන්න, තවත් විනාඩි 20-30ක් උයන්න. මෙම අවස්ථාවේ කුළුබඩු මට්ටම රස බලන්න. මෙම අවස්ථාව වන විට දැල්ලන් මස් මෘදු විය යුතුය. අවසානයේ ලුණු සඳහා රස පරීක්ෂා කරන්න. මොට්ටකරුප්පන් හාලේ බතක් සමග රස බැලීමට ඔබ වගබලා ගන්න. මේවා රස නහර පිනවන යාපනේ කෑම වට්ටෝරුයි. මේ ආවර්ජනයන් සමග හවස්වරුව උදාවී ඇත. රෑට නම් තෝසයක් සමග චට්නියක රස බැලිය යුතුමය.
විදුනි බස්නායක
